Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгр суретшісі (1844–1900)
Hungarian painter (1844 1900)
Михай Мункасси (20 ақпан 1844 – 1 мамыр 1900) – венгр суретшісі. Ол жанрлық суреттерімен және ірі көлемді библейлік суреттерімен халықаралық даңққа ие болды.
Mihály Munkácsy (20 February 1844 – 1 May 1900) was a Hungarian painter. He earned international reputation with his genre pictures and large scale biblical paintings.
Алғашқы жылдар
Мункасси Мажарстанның Австрия империясындағы Мункачс қаласында (бұрынғы атауы) бавариялық бюрократ Михай Либ пен Сецилия Рёк отбасында дүниеге келді. Кейін ол осы қаланың атымен псевдоним қабылдады. Ол көшпенді суретші Элек Самоссиге шәкірт болып, Пешт қаласына (қазір Будапешттің бір бөлігі) барды, онда белгілі суретшілердің қамқорлығын іздеді. Ландшафт суретшісі Антал Лигетидің көмегімен шетелде оқуға мемлекеттік грант алды. 1865 жылы ол Карл Раль басшылығымен Вена академиясында оқыды. 1866 жылы Мюнхен академиясында, ал 1868 жылы Дюссельдорфтың Кунстакадемиясына көшті, онда танымал жанрлық суретші Людвиг Кнауспен оқыды. 1867 жылы ол Парижге Дүниежүзілік көрмені тамашалауға барды. Париж сапарынан кейін оның стилі жеңілдеді, соққылары кеңейіп, тондық түс схемалары қолданылды – бұл, әдетте, көрменің француз суреттерінің әсерінен болды. Манкасси карьерасының басында шаруалар мен кедейлердің күнделікті өмірінен көрінелер суреттеді. Алдымен ол қазіргі венгр жанрлық суретшілерінің (мысалы, Кароли Лотц, Янош Янко) әйбатты, театрлық стиліне еліктеді, мысалы, "Қазан" (1864) немесе "Шырайлы наурыз" (1865) сияқты туындыларында. Келесі жылдары ол суреттеріндегі ландшафтқа көбірек назар бөлді ("Пуштадағы дауыл", 1867). Дюссельдорф жанрлық суретшілерінен ол суреттеріндегі түрлі эмоцияларды бейнелеуді және оларды топ ретінде көрсетуді үйренді ("Қылмыс жасағаны үшін сотталған адамның соңғы күні", 1869). Ол Дюссельдорф суретшілік мектебімен байланысты.
Munkácsy was born as Mihály Leó Lieb (Lieb Mihály Leó) to Mihály Lieb, an bureaucrat of Bavarian origin, and Cecília Reök, in Munkács, Hungary, Austrian Empire, the town from which he later adopted his pseudonym. After being apprenticed to itinerant painter Elek Szamossy, Munkácsy went to Pest, the largest city in Hungary (now part of Budapest), where he sought the patronage of established artists. With the help of the landscape artist Antal Ligeti, he received a state grant to study abroad. In 1865, he studied at the Academy of Vienna under Karl Rahl. In 1866, he studied at the Munich Academy, and in 1868 he moved to the Kunstakademie Düsseldorf to study with the popular genre painter Ludwig Knaus. In 1867, he travelled to Paris to see the Universal Exposition. After his Paris trip, his style became lighter, with broader brushstrokes and tonal colour schemes he was probably influenced by modern French painting seen at the Exposition. In his early career Munkácsy painted mainly scenes from the daily lives of peasants and poor people. First he followed the colourful, theatrical style of contemporary Hungarian genre painters (e. g. Károly Lotz, János Jankó), for example in The Cauldron (1864) or Easter Merrymaking (1865). In the next years he paid more attention to the landscape around his figures (Storm in the Puszta, 1867). From the Düsseldorf genre painters he learnt to represent different emotions in his figures and to treat them as a group (The Last Day of a Condemned Man, 1869). He is associated with the Düsseldorf school of painting.
Сотталған адамның соңғы күні
1869 жылы Мункасси өзінің алғашқы шедеврі саналатын, зор қолдауға ие болған «Қылмысқа сотталған адамның соңғы күні» атты туындысын жазды. 1870 жылы картина Париж салонының алтын медалімен марапатталды. Бұл Мункассиді бірден танымал суретші етіп шығарды. Ол, зорлық-зомбылықтың тудырған азабын, моральдық бейсіздікті және жақындап келе жатқан қайғылы соңға деген сезімдерді көрнекті түрде бейнелейді. Дегенмен, ол венгр суретшісінің шеберлігін толыққанды көрсетеді. Мункасси досы, пейзаж суретшісі Ласло Паалмен бірге Парижге көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Ол «Линт дайындау» (1871) және «Қалампыр жинаған әйел» (1873) сияқты жанрлық суреттер салуын жалғастырды. Оның мансабының гүлденген кезеңі 1873-1875 жылдар аралығында болды, ол «Түндегі саяхатшылар», «Қош сау бол», «Қырып қайнатқан әйел» және «Ломбард» картиналарын жазды. 1874 жылы барон де Марше әйеліне үйленгеннен кейін оның стилі өзгерді; реализмнің дәстүрлі тақырыптарынан бас тартып, түрлі-түсті салондық картиналар мен натюрморттар жасады. 1870-ші жылдардың соңында ол Паалмен бірге Барбизонда жұмыс істеді, нәтижесінде «Шаңды жол», «Бидай егістігі» және «Орманда серуендеу» сияқты жаңа, жарқын түсті пейзаждар дүниеге келді. Ласло Паалдың стилінің ықпалы 1880 жылдары салған пейзаждарда, мысалы, «Аллея» және «Кольпах паркі» картиналарында байқалады. Оның Франц Лист және кардинал Хайнальдтың реалистік портреттері де осы кезеңде жасылды. 1878 жылы ол «Соқыр Милтон қыздарына «Жоғалған жұмақ» поэмасын айтады» атты тарихи жанрлық суретті жазды, бұл оның өнерінде жаңа белес болды. Сурет зәулім жиһазбен безендірілген бөлмеде орын алған. Картинаны австриялық өнер сатушысы Чарльз Седельмайер сатып алды (және табысты сатты), ол Мункассиге он жылдық келісімшарт ұсынды. Бұл келісім Мункассиді байытып, Париж өнер әлемінің танымал мүшесіне айналдырды.
In 1869, Munkácsy painted his much acclaimed work The Last Day of a Condemned Man, considered his first masterpiece. The picture was rewarded with the Gold Medal of the Paris Salon in 1870. It made Munkácsy a popular painter in an instant. It suggests torture caused by oppression, moral uncertainty and reactions to an impending tragic end in visual form. However, it aptly captures the capabilities of the Hungarian master in painting. Munkácsy, together with his friend, the landscapist László Paál, moved to Paris, where he lived until the end of his life. He continued to paint genre pictures like Making Lint (1871) and Woman Gathering Brushwood (1873). The zenith of his career was between 1873 and 1875, when he painted Midnight Ramblers, Farewell, Churning Woman, and Pawnshop. He married the widow of Baron de Marches in 1874, after which his style evolved; departing from the typical subjects of realism, he produced colourful salon paintings and still lifes. In the late 1870s he also worked in Barbizon, together with Paál, and painted fresh, richly coloured landscapes, such as Dusty Road, Corn Field, and Walking in the Woods. The assimilation of László Paál's style is apparent in the landscapes painted during the 1880s, such as Avenue and The Colpach Park. His realist portraits, including of Franz Liszt and of Cardinal Haynald, were also made during this time. In 1878, he painted a historical genre picture, The Blind Milton Dictating Paradise Lost to his Daughters, which marked a new milestone in his oeuvre. It is set in a richly furnished room. The picture was bought (and successfully sold) by Austrian born art dealer Charles Sedelmeyer, who offered Munkácsy a ten year contract. This deal made Munkácsy wealthy and an established member of the Paris art world.
Үштік
Седельмайер Мункассиден жеке көрмеге шығаруға болатын үлкен суреттер салуын қалады. Олар Киелі кітаптан алынған сюжетті таңдаудың дұрыс екенін шешті. 1882 жылы Мункасси Пилат алдындағы Мәсіхті, ал 1884 жылы Голгофаны салды. Трилогия 1896 жылы «Ecce Homo» туындысымен аяқталды. Седельмайер осы үш алып суретті Еуропа мен АҚШ-қа турмен алып жүрді. Бірінші екеуін АҚШ-тың дүкендер империясының иесі Джон Ванамакер сатып алды. Ванамакер қайтыс болғаннан кейін олар әрбір Пасхада Филадельфиядағы дүкенінің үлкен алаңында қойылып, олардың айналасында арнайы Ұлы ораза музыкалық бағдарламалары ұйымдастырылды. Алаңның кеңдігі суреттердің керемет өлшемін жақсырақ көрсетуге мүмкіндік берді. Жылдың қалған уақытында олар Ванамакер аспабының жанындағы арнайы сақтау орнында тұрды. Ванамакер сол кезде тірі суретшіге төленген ең жоғары соманы төлегендігі айтылады. Венгрия үкіметі жылдар бойы оның иелігіне өтуге тырысты. 1988 жылы дүкен желісін Мичиган штатындағы сауда орталықтарының иесі А. Альфред Таубман сатып алғанда, танымал суреттер жасырын түрде аукционға шығарылды. Джои мен Тоби Таненбаум «Пилат алдындағы Мәсіхті» сатып алып, 2002 жылы оны Гамильтон өнер галереясына (AGH) сыйға тартты. AGH оны 2002 жылдан 2007 жылға дейін және 2009 жылдан 2014 жылға дейін Дебрецендегі Дери мұражайына берді. 2009 жылы барлығы үш сурет те Дери мұражайының арнайы бөліміне орнатылды. Осы кезде «Ecce Homo» (1896) және «Гологфа» (1884) тиісінше Венгрия мемлекеті мен венгр-американдық өнер коллекционері Имре Пакқа тиесілі болды. Сурет Канадаға қайтарылғаннан кейін, Венгрия үкіметі оны толығымен сатып алуға тырысты және 2014 жылдың ақпанында оны 5,7 миллион долларға сатып алды. Мункасси жанрлық сурет салудан бас тартқан жоқ, бірақ оның тақырыптары өзгерді. 1880-ші жылдары ол бай адамдардың сәнді үйлеріндегі салондық суреттерді көптеп салған. Оның ең көп бейнелеген тақырыптары аналық (1879 жылғы «Балаға қонақтар»), отбасылық өмірдің қуанты сәттері («Әкенің туған күні», 1882), балалар мен жануарлар («Салондағы екі отбасы», 1880) болды. Оның әдемі киінген, нәзік жас әйелдері пейзаждық көріністерде де кездеседі («Парктегі үш әйел», 1886). Бұл суреттер өте танымал болды (әсіресе АҚШ сатып алушылары арасында) және жоғары бағаға сатылды. Бұл қалалық суреттермен қатар Мункасси ауылдық көріністерді, сондай-ақ драмалық, терең сезімтал пейзаждарды салуын жалғастырды.
Sedelmeyer wanted Munkácsy to paint large scale pictures which could be exhibited on their own. They decided that a subject taken from the Bible would be most suitable. In 1882 Munkácsy painted Christ in front of Pilate, followed by Golgotha in 1884. The trilogy was completed with Ecce Homo in 1896. Sedelmeyer took these three huge paintings on tour across Europe and the United States. The first two were purchased by US department store magnate John Wanamaker. After Wanamaker's death they were exhibited in the Grand Court of his Philadelphia store every Easter, with special Lenten music programs often arranged around them. The spaciousness of the Grand Court favorably accommodated the paintings' heroic size. During other parts of the year they were kept in a special vault adjacent to the Wanamaker Organ. Wanamaker reportedly paid the highest price for its time ever paid to a living artist. For years the Hungarian government sought to gain ownership. When the store chain was bought by Michigan shopping mall magnate A. Alfred Taubman, the popular paintings were quietly auctioned in 1988, Joey and Toby Tanenbaum bought Christ in front of Pilate, and they donated it to the Art Gallery of Hamilton (AGH) in 2002. The AGH loaned it to the Déri Museum in Debrecen from 2002 until 2007, and again from 2009 until 2014. In 2009, all three were installed in a special wing of the Déri Museum. At that point, Ecce Homo! (1896) and Golgotha (1884) were respectively owned by the Hungarian state and by Hungarian American art collector Imre Pákh. After the painting was returned to Canada, the Hungarian government sought to purchase it outright and in February 2014, it bought the painting for $5.7 million. Munkácsy did not abandon genre painting, but his settings changed. In the 1880s he painted many salon pictures, set in lavishly furnished homes of rich people. His most often depicted subjects were motherhood (Baby's Visitors, 1879), the happy moments of domestic life (The Father's Birthday, 1882), children and animals (Two Families in the Salon, 1880). His elegantly dressed, dainty young women also appear in landscape settings (Three Ladies in the Park, 1886). These pictures were extremely popular (especially among US buyers) and fetched high prices. Beside these urban subjects Munkácsy also continued to paint rural scenes and dramatic, intensely emotional landscapes.
Соңғы кезең: 18871896
Карьерасының соңында ол екі монументалды туынды жасады: Парламент үйі үшін «Венгрияның жаулауы» және Венадағы Күнстгисторишес мұражайы төбесіне «Ренессанстың даңқы» атты фреска. Оған Венадағы Күнстгисторишес мұражайының үлкен төбесіне сурет салу тапсырылды. 1888 жылы аяқталған бұл туынды «Ренессанстың даңқталуы» деп аталды. Мункасси, өмірлік жайлылық пен қоғамдық мәртебеге ерекше мән бергенімен, атаққа ие болғанына қарамастан, өзінің талантына сенімсіздікпен қарады және үнемі күмәнданды. 1890 жылдарға қарай, оның депрессиясы ауыр психикалық ауруға айналды, бұл, жастығында жұқтырған сифилис салдарынан күшейген болуы мүмкін. Оның соңғы суреттері мазасыздыққа толы, кейде тіпті ерекше (мысалы, «Гүлдер құрбаны», 1896). Өмірінің соңында, ауру оның бар күшін жұтып, санасын қараңғылыққа бергенде, ол бірнеше тұлғаны бейнелейтін екі сурет аяқтады. Олардың бірі – «Ереуіл» (1896) – сол кездегі әдеттен тыс тақырыпты, жаңа стильдегі кейіпкерлер арқылы бейнеледі, бұл оның бұрынғы құштарлығының тек сыртқы көрінісі ғана.
Towards the end of his career he painted two monumental works: Hungarian Conquest for the House of Parliament, and a fresco, Apotheosis of Renaissance, for the ceiling of Kunsthistoriches Museum in Vienna. He was commissioned to paint the large ceiling painting of the Kunsthistorisches Museum in Vienna. The work, completed in 1888, was titled Glorification of the Renaissance. Although Munkácsy, who was very conscious about earthly comfort and social prestige, became a celebrity, he was always unsure and always questioning his own talent. By the 1890s, his depression grew into a severe mental illness which was probably intensified by the syphilis which he contracted in his youth. His last pictures are troubled and sometimes even bizarre (e. g. Victim of Flowers, 1896). Towards the end of his life when disease was demanding more and more of his energy and finally darkness descended on his mind, he completed two pictures involving several figures. In one of them, Strike (1896), he illustrated the subject of the picture, rather unusual at his time, in a new style of character portrayal with the old passionate approach only superficially present.
Өлім
1896 жылдың жазында Мункассидің денсаулығы күрт нашарлады. Баден-Баденде емделген соң ол Колпах пен Парижге шықты. Кейін ол Бонн қаласының жанындағы Энденихтегі психиатриялық ауруханаға апарылды. 1900 жылдың 1 мамырында ол қайтыс болды. 9 мамырда Будапешттегі Керепеси зиратына жерленді.
In the summer of 1896 Munkácsy's health sharply declined. After treatment in Baden Baden, he retired to Colpach and Paris. Later he was taken to a mental hospital at Endenich near Bonn. He collapsed and died there on 1 May 1900. On 9 May he was buried in the Kerepesi Cemetery, Budapest.
Мұра
19 ғасырдағы бейнелеу өнері де, венгр өнерінің тарихи дамуы да Мункассидің еңбегін ескермей талқыланбайды. Оның туындылары ұлттық сурет өнерінің қақпасы саналады. Ол үлгі көрсетуші, құнды өнер туындыларының авторы болды. 19 ғасырдағы австро-венгр суретшілігінің ескірген түс техникасы оның еңбегі арқасында ең күшті және ең әсем өркендеді. 2005 жылы Венгрия Ұлттық галереясы Будапештте Мункассидің әлемге тараған суреттерінің алғашқы толық көрмесін ұйымдастырды. Әртүрлі мекемелерден, мұражайлардан және жеке коллекциялардан 120-ға жуық туынды қарызға алынды. Осы оқиғаға арналған көрме каталогына, «Munkácsy a nagyvilágban» (Мункасси әлемде) деген атпен, оның суреттерінің бірнеше көшірмелері де енді. Үш айлық көрме оның түпнұсқа туындыларына сирек қол жеткізген венгрлер үшін шұғыла болды. Мункассидің суреттері Милуоки өнер мұражайында, Дейтон өнер институтында (Огайо штаты), Албаньидегі (Нью-Йорк) өнер және тарих мұражайында сақталады, ал «Қылмыстық жазаға тартылған» суреті Сиэтлдегі Фрай өнер мұражайының негізгі коллекциясының бір бөлігі. Оның суреттері Арад өнер мұражайында (Румыния) және Ференц Мора өнер мұражайында (Шегед, Венгрия) тағы да орналасқан. Венгрия Михалы Мункассиге почта маркаларын шығару арқылы құрмет көрсетеді: 1 шілде 1932 жылы оның портреті бар марка, 18 наурыз 1977 жылы венгр суретшілерінің гүлдері сериясынан «Гүлдер» суреті бейнеленген марка шығарылды. Люксембург 20 мамыр 1996 жылы екі почта маркасын шығарды. Меркурий планетасындағы бір кратер оның құрметіне аталған.
Neither 19th century visual art nor the historical developments of Hungarian art can be discussed without considering Munkácsy's contributions. His works are considered the apogee of national painting. He was a standard setter, an oeuvre of reference value. He was one of the few with whom the antiquated colour techniques of 19th century Austro Hungarian painting reached its most powerful and most lavish expression. In 2005, the Hungarian National Gallery organized in Budapest the first ever comprehensive exhibition of Munkácsy's paintings scattered throughout the world. As many as 120 pieces were borrowed from different institutions, museums and private collections. The exhibition catalogue published on the occasion, entitled Munkácsy a nagyvilágban (Munkácsy in the World) also included a number of reproductions of his paintings. The three month exhibition was a feast for Hungarians who had little access to his original works. Paintings by Munkacsy are in the Milwaukee Art Museum, Dayton Institute of Art (Ohio), and the Albany (New York) Museum of Art and History, and The Condemned is part of the Founding Collection at the Frye Art Museum in Seattle (Washington). His paintings also hang in the Arad Art Museum (Romania) and the Ferenc Mora Art Museum (Szeged, Hungary). Mihály Munkácsy is honored by Hungary by issuing a postage stamps: on 1 July 1932 which bears his portrait; on 18 March 1977 his painting “Flowers” was depicted on a postage stamp in the series Flowers by Hungarian Painters. Honored by Luxembourg by issuing two postage stamps on 20 May 1996. A crater on the planet Mercury was named in his honor.