Кіріспе

Корнелиу Баба (18 қараша 1906, Крайова – 28 желтоқсан 1997) – румын суретшісі, көбінесе портреттер салумен аты шыққан, сонымен қатар жанрлық суретші және кітаптарды иллюстрациялаушы ретінде де белгілі болған.

Ерте өмір

Алдымен әкесі, академиялық суретші Георге Бабаның шәкірті болған Баба, Бухаресттегі Ұлттық Көркемсурет мектебінде қысқа ғана оқыды, бірақ диплом алмады. Оның алғашқы қоғамдық көрмесі 1934 жылы Băile Herculane шипажай қаласында өтті; осыдан кейін сол жылы Иасиде Николае Тоницадан оқыды, және 1938 жылы Иаси Көркемсурет академиясынан Көркемсурет мамандығы бойынша диплом алды, онда ол 1939 жылы Сурет кафедрасының ассистенты, ал 1946 жылы Сурет профессоры болып тағайындалды. 1948 жылы Бухаресттегі Өнер салонында "Шахматшы" атты картинасымен ресми дебют жасағаннан кейін, ол тұтқындалып, Яссидегі Галата түрмесінде қысқа мерзімге қамауға алынды. Келесі жылы ол қандай да себепсіз факультеттегі лауазымынан шеттетіліп, Яссиден Бухарестке көшірілді. Бастапқыда формалист деп айыпталған коммунистік билікпен қарым-қатынасы қиын болғанымен, Баба көп ұзамай иллюстратор және суретші ретінде танылды. 1955 жылы оған Кеңес Одағына баруға рұқсат берілді және Польшаның Варшава қаласында өткен халықаралық көрмеде алтын медаль жеңіп алды. 1956 жылы Баба "Шахматшы" және тағы екі картинасын Венеция биенналесінде көрсетті, содан кейін картиналар Мәскеу, Ленинград және Прага көрмелеріне жіберілді.

Атак-даңқ

1958 жылы Баба Бухаресттегі Николае Григореску көркемсурет институтының кескіндеме профессоры болып тағайындалды, онда Николице Секририу және Стефан Кальтия оның шәкірттерінің арасында болды. Сол жылы ол өнердің еңбегі сіңген шебері атағын алды. Осы кезде оның бұрынғы коммунистік билікпен болған мәселелері шешілгендей болды. Келесі он жылда ол және оның туындылары әлемді аралап, Каир, Хельсинки, Вена және Нью-Дели сияқты алуан түрлі қалалардағы көрмелерге қатысты, нәтижесінде 1964 жылы Брюссельде жеке көрме ұйымдастырылды. 1962 жылы Румыния үкіметі оған Халық суретшісі атағын берді; 1963 жылы ол Румыния академиясының корреспондент мүшесі болып тағайындалды, ал 1964 жылы Шығыс Берлин көркемсурет академиясы да оны осылай құрметтеді. 1970 жылы Нью-Йоркте өткен жеке көрмеден бастап, 1971 жылы Румыния Социалистік Республикасының Жұлдыз орденімен марапатталғанға дейін оның марапаттары мен көрмелері көбейді. Оның есімі Румынияда және, шамалы дәрежеде, Шығыс блогында танымал болғанымен, Батыста осындай даңққа ие бола алмады. 1988 жылы Баба студиясындағы апат салдарынан ауыр жарақат алып, бірнеше ай бойы қозғала алмады. 1990 жылы Румыния революциясынан кейін ол Румыния академиясының толық мүшесі болып сайланды. 1997 жылы қайтыс болғанға дейін Баба «Шығыс Еуропа суретшісінің жазбалары» атты естеліктерін жариялады. Ол қайтыс болғаннан кейін Румыния мәдениет қорынан «Үздік шығарма» сыйлығымен марапатталды. Корнелиу Баба қытай суретшілері Чжан Ан, Ли Тэцзи және Дай Дудудың «Әсерлі тұлғалар» картинасында бейнеленген. 2019 жылы Хандан қаласындағы (Қытай) Хан Ючен мұражайы Корнелиу Бабаның ең ірі қытайлық ретроспективалық көрмесін ұсынды.

Өнер

Бәлкім, 20-шы ғасыр суретшісі үшін сәнді емес болса да, Баба ескі шеберлер дәстүрінде саналы түрде жұмыс істеді, бірақ әкесімен бірге оқыған кезінен бастап экспрессионизм, модерн, академизм және импрессионизмнің "қалдықтарына" да ықпал етті. Бабаның өзі Эль Греко, Рембрандт және Гойяның ерекше күшті ықпалы болғанын айтты. Бұл оны Шығыс блогының ресми социалистік реализмімен де жақсы қарым-қатынасқа әкелмеді (онда, әсіресе коммунизмнің алғашқы жылдарында, ол "формализм" үшін жиі сыналып, кейде жазаланды, мысалы, оқытудан шеттетілді). Корнелиу Бабаның барлық туындылары Румынияда сақталған; елдегі ірі мұражайлардың көбінде оның жұмыстары бар. Тимишоарадағы өнер мұражайы Бабаның суреттерінің өте әдемі және бай жинағына (80-нен астам жұмыс) ие. Оның ең танымал туындыларының арасында 1952 жылғы Михаил Садовеанудың портреті (қазір Бухарест ұлттық өнер мұражайында) және 1957 жылғы Крикор Замбаччианның портреті (қазір Замбаччиан мұражайында, Бухарестте) бар. Румыниядан тыс жерлерде көпшілыққа көрсетілетін оның сирек туындыларының бірі – 1977-79 жылдарға жасалған "Қорқыныш" атты топтық көрініс (несколько "Қорқыныштар" сериясының бірі), Будапешттегі Szépművészeti мұражайында сақталуда. 1970-ші және 1980-ші жылдары Баба Гарлекиндер мен "Жыңғыр патшалар" суреттерінің үлкен сериясын жасады; соңғыларының көпшілігі суретшінің өліміне дейін оның жеке коллекциясында қалды, дәл Франсиско Гояның "қара суреттері" сияқты.