Кіріспе

1948 жылы түсірілген Роберт Уайздың фильмі. "Айдағы қан" – Роберт Митчем, Барбара Бел Геддес, Роберт Престон және Уолтер Бреннан қатысқан 1948 жылғы RKO компаниясының қара-ақ "психологиялық" батыс нуар фильмі. Режиссері – Роберт Уайз, операторы – Николас Мусурака. Фильм Калифорнияда түсірілді, сондай-ақ Аризона штатының Седона қаласындағы Red Rock Crossing жеріндегі әдемі кадрлар да түсірілді. Фильм Люк Шорттың "Қарулы адамның мүмкіндігі" романы негізінде түсірілген.

Сюжет

Дрейфтер Джим Гарриді оның досы, сөзге шешен Тейт Рилинг шақырады. Гарри үнді резервациясына кіреді де, өзін мал өсірушілер мен жаңа қоныс аударушылардың арасындағы қақтығыстың ортасында табады. Ол мал өсіруші Джон Луфтонмен танысады, ол Гарриден отбасына хат жеткізуін сұрайды. Хабарды жеткізу кезінде Гарри Луфтонның қызы Эмимен кездеседі, кейін оның тағы бір қызы Кэролмен танысады. Луфтондар Гарридің Рилингтің жағында деген күдікпен қарап, бастапқыда жаушыл болмайды, әсіресе Эми. Рилинг Гарриге, ол және оның серігі, үнді агенті Джейк Пинделаст, Луфтонды малын арзан бағаға сатуға мәжбүрлеу үшін бір жоспар құрғанын айтады. Пинделаст Луфтонның малын үндістерге беруге жарамсыз деп танып, бір апта ішінде резервациядан шығарып жіберуді бұйырды. Ал Рилинг жаңа қоныс аударушыларды ұйымдастырып, олардың көшіп кетуіне кедергі келтіріп, өзі олардың мүддесі үшін жұмыс істеп жатқандай алдап соғып отыр. Басқа амалы қалмаған Луфтон малын тым арзанға сатуға мәжбүр болар еді, әйтпесе барлығын жоғалтар еді. Луфтон Риллингке ешқашан сатпайтын, бірақ Гарри сияқты бейтаныс адамға сатуға келісер еді. Содан кейін Пинделаст үкіметтің мал басын сатып алуын қамтамасыз ететін еді. Рилинг Гарриге алаяқтыққа қатысқаны үшін 10 000 доллар ұсынады. Луфтон Рилингті алдап, малын тыныш түрде резервациядан шығарып алады. Ол және Эми Гарридің хатты оқығанын, ол Рилингтің қандай бағытпен жүруді жоспарлағанын ойлағанын дұрыс емес деп есептейді. Бірақ Рилингке Луфтонның екінші қызы Кэрол хабарлаған, ол Рилингке ғашық. Рилинг пен оның адамдары малды тауып, оларды резервацияға кері айдайды. Малды жинап, басқа жерге көшіруге уақыт жетпейді. Гарри жаппай айдауда жас жігіт қаза тапқаннан кейін қатты ашуланады және жақын тұрады. Эми әлі де оған сенбейді. Бірақ ол Гарриге сеніп, ғашық бола бастайды, әсіресе ол Рилингтің екі адамын оның әкесін атқылаудан тоқтатқаннан кейін. Уақытты баяулату үшін Гарри Риллингпен байланысын үзгенін білмейтін Пинделасты алдап, мерзімді ұзарту үшін үкіметке хабаршы жібереді. Гарри Пинделасты тұтқынға алады. Рилинг пен оның бандасы оларды іздеп табады. Гарри Крис Барденнің үйіне қашады, ол айдауда қаза тапқан жігіттің әкесі. Олардың қасына Эми де қосылады. Оқ атысы басталады. Бұрын жараланған Гарри түне бойы шығып, Пинделасты есінен айырып, Рилингтің екі қолбасшысын жоқ етеді. Екі ескі дос бетпе-бет келеді. Рилинг қаза табады. Пинделаст ұсталса, Гарри көшпенділік өмірін тастауға шешім қабылдайды, бұл Эмиді қуантады.

Өндіріс

Blood on the Moon идеясы (Лук Шорттың Gunman's Chance романы негізінде) Роберт Уайз бен Терон Уорттан туындады. Олар бұл идеяны продюсер Доре Шариге Out of the Past және Crossfire фильмдері сияқты көңіл күйін жасайтын туынды ретінде ұсынды, екеуі де RKO компаниясымен жасалған. Шари фильмді өндіруге келісіп, сценарийді жазу үшін Лилли Хейвардпен келісім шарт жасасты. «Famous Artists» атты таланттар агенттігі RKO-ға Джеймс Стюарт немесе Роберт Митчемді Жим Гарри рөлінде, ал Жак Турнеурді режиссер ретінде таңдау мүмкіндігін ұсынды. Бірақ Шари бұл ұсыныстан бас тартып, режиссер ретінде Уайзды қолдады. Уайз Митчеммен жұмыс істегенді жақсы көріп, оның ұсыныстарын құнтты түрде қабылдады. Митчем костюм киіп түсірілім алаңына келгенде, Уолтер Бреннан: «Міне, мен көрген ең нағыз ковбой!» - деп таң қалды. «Айдағы қан» фильмінің түсірілімі 1948 жылдың ақпан айында басталып, сол жылдың мамыр айында аяқталды. Седона (Аризона), Роки таулары, Калифорния, Юта және Нью-Мексико түсірілімдерге қолайлы орындар ретінде таңдалды. Уайз Citizen Kane фильмінің декорациялық дизайнынан (оның монтаждаушысы болған) шабыттанып, интерьерлерді төменгі төбелермен жасады. Фильмнің түнгі сахналарын жасау үшін Уайз және оператор Николас Мусурака инфрақызыл пленканы қолданды. Мусураканың пікірінше, бұл киім түсі мен макияж тонына қатысты мәселелер тудырып, бас ауруына себеп болуы мүмкін. Гарри мен Риллинг арасындағы төбелес үш күнге созылды. Уайз әдеттегі вестерн төбелес фильмдерінен өзгеше, жеңіске жеткеннің шаршап, қатты соққыға ұшыраған реалистік төбелес жасағысы келді, сондықтан Митчем мен Престонды каскадерлердің орнына өзіндік төбелес жасауға шақырды. Ауа райының нашарлауына байланысты фильмнің түсірілімі кешікті. Уайз команда алған ауа райы болжамының ешқайсысы дұрыс болмағанын атап өтті. Фильм аяқталғаннан кейін Говард Хьюз Барбара Бел Геддестің RKO-мен жасаған келісімшартын бұзды, оның жеткілікті тартымды емес деп санайтын.

Үй медиасы

Blood on the Moon 2020 жылы Warner Archive Collection компаниясы Blu-ray және DVD форматында жарыққа шығарды.