Ирандағы демографиялық саясат: эволюция және кері қайтара алу
Family planning in Iran
Ирандағы отбасылық жоспарлау саясаты: 1990 жылдардан бері халық өсімін төмендетуге жәрдемдесті. БҰҰ мәліметтері бойынша, Иран туылу көрсеткіштерін азайтқан елдер қатарында көш бастап тұр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран 1990-шы жылдардың басынан бері жан-жақты және тиімді отбасылық жоспарлау бағдарламасына ие болды. 1956-1986 жылдар аралығында Иран халқының саны жылына 3%-дан астам өскен болса да, 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында үкімет халықты бақылау бағдарламасын іске қосып, өсім қарқыны төмендеді. 2007 жылы өсім жылдық 0,7 пайызға дейін төмендеді, 1000 адамға 17 бала туды, ал 1000 адамға 6 бала қайтыс болды. БҰҰ есептері Ирандағы әлеуметтік-экономикалық саясаттың тиімді екенін көрсетеді, ел тумалықтың ең көп төмендеуі тіркелген елдердің қатарында көш бастап тұр. БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік істер департаментінің халық саны жөніндегі бөлімі 1975-1980 жылдар аралығында жалпы тумалық коэффициенті 6,5 болғанын хабарлайды. 2005-2010 жылдар аралығында Ирандағы тумалық көрсеткіші екіден кем болады деп күтілуде. 2012 жылдың шілде айының соңында Жоғарғы Лидер Али Хаменеи Иранның контрацепциялық қызметтерін "бұрыс" деп атады, ал Иран билігі бір батыстық газеттің (USA Today) пікірінше, ұзақ жылдар бойы жүргізіліп келген саясаттың "радикалды өзгерісі" болып табылатын тумалықты бақылау бағдарламаларын қысқартуда. Бағдарламаны қысқарту және үлкен отбасыларға шақырулардың табысқа жететіні әлі белгісіз.
Iran had a comprehensive and effective program of family planning since the beginning of the 1990s. While Iran's population grew at a rate of more than 3% per year between 1956 and 1986, the growth rate began to decline in the late 1980s and early 1990s after the government initiated a major population control program. By 2007 the growth rate had declined to 0.7 percent per year, with a birth rate of 17 per 1,000 persons and a death rate of 6 per 1,000. Reports by the UN show birth control policies in Iran to be effective with the country topping the list of greatest fertility decreases. UN's Population Division of the Department of Economic and Social Affairs says that between 1975 and 1980, the total fertility number was 6.5. The projected level for Iran's 2005 to 2010 birth rate is fewer than two. In late July 2012, Supreme Leader Ali Khamenei described Iran's contraceptive services as "wrong," and Iranian authorities are slashing birth control programs in what one Western newspaper (USA Today) describes as a "major reversal" of its long standing policy. Whether program cuts and high level appeals for bigger families will be successful is still unclear.
Революцияға дейінгі кезең
Иранның денсаулық сақтау министрлігінің ғылыми-зерттеу және технология жөніндегі вице-министрі доктор Малек Афзалидің айтуынша, Ислам революциясына дейін отбасылық жоспарлау болған, бірақ "адамдар оны қабылдамады". 1967 жылғы Тегеран декларациясында отбасылық жоспарлау адам құқығы ретінде жарияланды және Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Отбасылық жоспарлау бөлімі мен Отбасылық жоспарлауды үйлестіру жөніндегі Жоғарғы кеңес құрылды. Бұл бағдарламалардың нәтижесінде ел бойынша 2000 клиникада түрлі контрацепция құралдары таратылды.
According to Dr Malek Afzali, Iran's deputy minister for research and technology in the Ministry of Health, before the Islamic Revolution, there was family planning but "people did not accept it." The Tehran Declaration of 1967 claimed that family planning was a human right, and arranged for the creation of both a Family Planning Division as part of the Ministry of Health and a High Council for the Coordination of Family Planning. These programs were responsible for 2,000 nationwide clinics distributing forms of birth control
Хомейни дәуірі мен тумалық
Ислам Республикасы құрылғаннан кейін, шахтың отбасылық жоспарлау клиникалары "Ислам мен Иранға көп халық қажет деген негізде" таратылды. Осы кезеңде Меджлис көп балалы болуға бағытталған көптеген заңдарды қабылдады, мысалы, қыздардың неке жасын тоғыз жасқа, ал ұлдардың неке жасын он төрт жасқа дейін төмендету, көп әйел алуды заңдастыру, бір бума контрацепция таблеткасының бағасын жүз риалдан мың риалға дейін жасанды түрде көтеру, сондай-ақ, жаңа үйленгендерге жиһаз беру арқылы көбірек адамдардың үйленуіне және бала тууына мүмкіндік беретін Иран Неке қоры құрылды.
Following the creation of the Islamic Republic; family planning clinics of the Shah were dismantled "on the grounds that Islam and Iran needed a large population." The Majlis passed many pro natalist laws during this era, like the lowering of marriage age to nine years old for girls and fourteen years old for boys, the legalization of polygamy, the artificial inflation of birth control pill price from one hundred rials to one thousand rials per pack, and the creation of the Iranian Marriage foundation which provided newlyweds with furniture to ensure more people could get married and reproduce
Иран халқының өсімі 1979 жылғы Ислам революциясынан бұрын басталды (1976 жылы туылу көрсеткіші әйел басына 6 баланы құрады). Деректер көрсетіп тұрғандай, Иран халқының саны 20 жылдың ішінде екі есеге өсті – 1968 жылы 27 миллионнан 1988 жылы 55 миллионға дейін. 1980-жылдары болжамдар бойынша, Иран халқының саны 2006 жылға қарай 108 миллионға жетер еді.
Iran's population boom started before the 1979 Islamic Revolution (in 1976 the fertility rate was 6 children/woman). Data show that Iran's population doubled in just 20 years—from 27 million in 1968 to 55 million in 1988. At one point in the 1980s estimates predicted that Iran's population would reach 108 million by the year 2006.
Рафсанжани дәуірі мен туудың төмендеуі
1989 жылы Иракпен соғыстан кейін аятолла Хомейнидің қайтысы, Жоғарғы көшбасшы Әли Хаменеи мен президент Акбар Хашими Рафсанджанидің билікке келуінен кейін Иранның демографиялық саясатында күрт өзгеріс болды. Иран үкіметі "осы халықтың өсуі тамақ, білім беру, тұрғын үй және жұмыспен қамтуға қабілеттіліктен әлдеқайда асып түсетінін" түсінген соң, бір тарихшы айтқандай, "ислам тек екі балалы отбасыларды жақсы көреді" деп мәлімдеді. Иранның Денсаулық сақтау министрлігі жалпыұлттық науқан бастап, контрацепция құралдарын – таблеткалар, презервативтер, спиральдар, имплантаттар, түтікшелерді байлау және вазектомияны енгізді. 1993 жылы Парламент мемлекеттік және мемлекеттік емес қызметкерлердің үшінші баласынан кейін азық-түлік купондарын, төленген демалысын және әлеуметтік жәрдемақыларын жою туралы қосымша заң қабылдады. Бұл заңға наразылық күшті болды және оның қолданылуы әлі де шектеулі. Некеге тұру үшін контрацепция курстарын оқу міндетті болды. Елдің шалғай аймандарына тегін вазектомия мен түтікшелерді байлау үшін ондаған жылдам құру топтары жіберілді. Шетелдік тілшінің мәлімдемесіне сәйкес, жылына 70 миллионнан астам презерватив өндірілді, "олар француз тілінде немесе ағылшын тілінде таңбаланған, бұл олардың импортталғандығын көрсетеді". Иран халқының өсуін АҚШ деңгейінен сәл жоғары ұстап, халық санының арту қаупін азайтуды көздеген басқа елдерге үлгі болды. 2007 жылы Иранның жалпы тумалдылық көрсеткіші 1,71-ге төмендеді, таза эмиграция 4,29‰ (және халық саны 65 миллион) құрады. 1995 жылы халық санын бақылау жөніндегі семинарда діни доктринаның өзгеруін түсіндірген Денсаулық сақтау министрінің орынбасары Хусейн Малек Афзали: "Ислам икемді дін" деді. Иран президенті Ахмадинежад Иран халқының санын 70 миллионнан 120 миллионға дейін арттыруға шақырды. "Екі баланың жеткілікті екенін айтуға қарсымын. Елімізде көптеген балалардың өсуіне жететін мүмкіндік бар. Батыстың өзінің мәселелері бар. Олардың халық санының өсуі теріс болғандықтан, біздің халқымыз өссе, біз олардан басып өтеміз деп алаңдайды". Сондай-ақ, кейбір елдердің "білімі, технологиясы, байлығы, әл-ауқаты және қауіпсіздігі" арқасында басқалардан "жеңіске" жеткені айтылды, халық санының көптігі емес. Ахмадинежадтың туу деңгейін арттыру туралы шақыруы 1979 жылы аятолла Рухолла Хомейнидің халық санын арттыру туралы талабын еске түсірді, бірақ экономикалық қиындықтарға байланысты бұл талап кейіннен кері қайтарылды. 2012 жылдың 25 шілдесінде Жоғарғы көшбасшы Хаменеи Иранның контрацепция саясаты 20 жыл бұрын орынды болғанын, "бірақ кейінгі жылдары оның жалғасуы қате болды" деді. Ғылыми және сарапшылар зерттеулері көрсеткендей, егер тууды бақылау саясаты жалғаса берсе, біз халықтың қартаюына және азаюына тап боламыз". 2014 жылдан бастап, туудың төмендеуін болдырмау шаралары: "Аз бала – жақсы өмір" деп мақтан тұтқан қоғамдық денсаулық сақтау ұрандарын үлкен, бақытты отбасыларды қайғылы шағын отбасылармен салыстыратын жарнамалық стендтермен алмастыру; субсидияланған презервативтер мен отбасылық жоспарлауға бөлінетін қаражатты қысқарту; әкелік және аналық демалысты ұзарту; 2012 жылға дейін тегін болған вазектомия мен түтікшелерді байлауды аборт сияқты, бес жылға дейін бас бостандығынан айыру және дия (қан ақысы) төлеумен жазалайтын заң жобасын қабылдауға тырысу. Дегенмен, басқалар жұмыссыздығы жоғары жастардың көптігі қартаюға қарағанда болашақта үлкен проблемалар тудыруы мүмкін екенін болжайды.
Following the war with Iraq, the death of Ayatollah Khomeini, and taking office of Supreme Leader Ali Khamenei and President Akbar Hashemi Rafsanjani in 1989, a sharp change was made in Iran's population policy. Realizing "the costs of this burgeoning population were going to far exceed its capacity to provide adequate food, education, housing and employment", Iran's government "declared that Islam favored families with only two children", as one historian put it. Iran's Health Ministry launched a nationwide campaign and introduced contraceptives—pills, condoms, IUDs, implants, tubal ligations, and vasectomies. In 1993, Parliament passed further legislation withdrawing food coupons, paid maternity leave, and social welfare subsidies after the third child for government and para government employees. The backlash to this law was severe and application of it remains limited. Birth control classes were required before a couple could get married. Dozens of mobile teams were sent to remote parts of the country to offer free vasectomies and tubal ligations. produced more than 70 million condoms a year, "packaged in French or English to suggest that they are imported", according to a foreign reporter. In reducing its population growth to this level—a rate that is only slightly higher than that of the United States—Iran emerged as a model for other countries that want to lessen the risk of overpopulation. In 2007 Iran's Total Fertility Rate had dropped to 1.71 with a net out migration of 4.29 ‰ (and population 65 M). Explaining the change in religious doctrine on population during a birth control workshop in 1995, Deputy Health Minister Husein Malek Afzali stated "Islam is a flexible religion". Iran's President Ahmadinejad called for an increase in Iran's population from 70 to 120 million. <blockquote>I am against saying that two children are enough. Our country has a lot of capacity. for many children to grow in it. Westerners have got problems. Because their population growth is negative, they are worried and fear that if our population increases, we will triumph over them. and that some countries "triumph" over others because of superior "knowledge, technology, wealth, welfare, and security", not population size. Ahmadinejad's call for a higher birth rate reminded some of the demand of Ayatollah Ruhollah Khomeini in 1979 for an increased population, which was eventually reversed in response to the resultant economic strain. On 25 July 2012, Supreme Leader Khamenei stated that Iran's contraceptive policy made sense 20 years ago, "but its continuation in later years was wrong Scientific and experts studies show that we will face population aging and reduction (in population) if the birth control policy continues." As of 2014, measures to reverse the declining birth rate include: replacing public health slogans that used to praise “Fewer kids, better life” with billboards that show large, happy families juxtaposed with sad small families; cutting budgets for subsidized condoms and family planning; increasing already generous paternity and maternity leave; and seeking to enact a bill that would make vasectomies and tubectomies, which were free of charge until 2012, treated like abortions punishable by a jail term of up to five years and payment of diyya (blood money). However, others have suggested that a large youthful population with low job prospects could in fact create greater problems in the future than an aging population.