Кіріспе

Vala Mal Doran – «Жұлдыздық қақпа» американдық әскери ғылыми-фантастикалық телехикаясындағы, ғарышкерлердің көлік құралдары желісі арқылы галактиканы зерттейтін әскери команда туралы ойдан шығарылған кейіпкер. Бұрынғы «Farscape» актрисасы Клаудия Блэк ойнаған Вала, Дэмиан Киндлер мен Роберт К. Купердің 8-ші маусымның «Прометейді бұғауламау» (2004) эпизодында пайда болған қонақ шақырылған кейіпкері. Клаудия Блэктің Валасы мен Майкл Шанкстың Дэниел Джексон кейіпкері арасындағы экрандық үйлесім және кейіпкердің продюсерлер мен көрермендер арасындағы танымалдылығы арқасында ол 9-шы маусымда (2005–2006) қайта-қайта пайда болатын жұлдызға айналды және 10-шы маусымда (2006–2007) негізгі актерлік құрамға қосылды. «Прометейді бұғауламау» Валаны, атын атамаған планетадан шыққан Гоа’улдтар тарихы бар, тартымды және тәлкекке құмар адам ретінде таныстырады. 9-шы маусымда Вала мен Дэниел шоудың жаңа жаулары – Орайдың арқасын ашты. 10-шы маусымда Орайдың жаңа көшбасшысын дүниеге келтіргеннен кейін Вала SG-1 командасына қосылып, жауды тоқтатуға көмектеседі, соңында SG-1 және Жұлдыздық қақпа басқару орталығының тұрақты мүшесіне айналады. Клаудия Блэк өзінің рөлін 2008 жылы тікелей DVD форматында шыққан «Жұлдыздық қақпа: Ақиқат сандығы» фильмінде қайтадан ойнады, ол Орай арқасын аяқтады. Блэк сонымен қатар 2008 жылғы «Жұлдыздық қақпа: Continuum» фильмінде Вала және оның Гоа’улд альтер-эгосы Кетеш рөлінде пайда болды. Дегенмен, 2009 жылдың көктемінде түсірілуі жоспарланған үшінші «Жұлдыздық қақпа SG-1» тікелей DVD форматындағы фильміне ол қайта оралмайтын болды. Вала ересек өмірінде Кетеш есімді Гоа’улдтың еріксіз иесі болған, бірақ Ток’ра оны алып тастауға үлкерді. Валаның SG-1 командасының мүшесі Дэниел Джексонмен 8-ші маусымның «Прометейді бұғауламау» эпизодындағы алғашқы кездесуі кезінде ол ұры және алаяқ болып шықты. Ол өзінің мақсаттары үшін Жер кемесі «Прометейді» ұрлауға тырысады, бірақ Дэниел оның жыныстық қысымына тойтарыс беріп, жоспарларын күйретеді, содан кейін ол қашып кетеді. Вала мен Дэниел Жерге аман-есен оралғаннан кейін, алынып тасталған білезіктер Валаның Жұлдыздық қақпа басқару орталығында қалуын ұзартатын уақытша әсерлерге әкеледі. «Бичхед» эпизодында Орайдың галактиканы басып алуын тоқтатуға тырысқанда Вала жоғалып кетеді және қайтыс болғандай көрінеді. Вала 9-шы маусымның «Крестовый поход» эпизодының соңында қайта пайда болады және байланыс құрылғысы арқылы SG-1-ге Орай галактикасында екенін хабарлайды. Орайлар оны бірнеше ай бұрын өз еркінен тыс жүкті еткен, ал Вала жүктілікті сенімді ету үшін жергілікті Томин есімді шаруаға үйленуге мәжбүр болды. Вала SG-1 командасына Орай әскерінің жақындап келе жатқанын айтқанда, байланыс үзіледі. Вала соңғы рет 9-шы маусымның «Камелот» финалындағы аяқтау сахнасында, Орайдың жаулап алған крейсерлерінің бірінде босанған кезде көрінеді. 10-шы маусым Валаның қыз бала тууымен басталады. Орайлар тез өсіп келе жатқан баланы Ориси деп атайды, бірақ Вала оған өгей анасының есімімен – Адрия деп ат қояды. Баланы Орайдан алшақтатуға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталады. Валаның Жердегі уақытша қабылдануы тек сегізінші маусымның «Memento Mori» эпизодында ғана тоқтатылады, онда ол SG-1-дің толық құрамына қосылады. Вала «Жемшіктегі сызық» эпизодында Томинмен қайта кездеседі және оған Ежелгілер мен Орайдың тарихын айтады. «Домминий» эпизодында Вала мен Адрия арасындағы соңғы шайқас өтеді, ол Валаның қызынан айырылуына әкеледі. «Бейне» сериясының соңғы эпизодында SG-1 Жердегі «Одиссей» кемесіндегі уақыт кеңеюіне түсіп қалады, ал Вала мен Дэниел арасындағы махаббат ақыры жемісті болады. Уақыт кеңеюі елу жылдан кейін кері қайтарылмас бұрын, барлық байланысты естеліктерді өшіріп тастайды, Дэниел мен Вала бір-біріне деген сезімдерін білдіреді. Орай тарихы Адрияның билігінен айырылып, Вала мен Томиннің 2008 жылы тікелей DVD форматында шыққан «Жұлдыздық қақпа: Ақиқат сандығы» фильмінде достық ажырасумен аяқталады. Вала және оның альтер-эгосы Кетеш «Жұлдыздық қақпа: Continuum» фильмінде пайда болады.

Қасиеттері

"Жұлдыздар қақпасының" ресми дереккөздері Валаны "ашкөз, адалсыз, ұры, алдаушы" деп жарнамалады. "TV Zone" журналы Валаны "ұр, қару сатушы, жалдамалы сарбаз" деп сипаттады, оған бір мүмкіндік берілсе, "бір шақырымды, тіпті қолы жеткеннің бәрін алады". SFX Валаны "әдемі әйел, ойыншы", ал "The San Diego Union Tribune" Валаны "адамгершілік принципінен алыс" деп түсіндірді. Стивен Эрамо "Starburst" журналында Валаға "тартымды, ақылды және әрқашан шешім таба білуші" деген сипаттама берді. Клаудия Блэк алғашқы Валаны "көңілді", "ақылды", "манипулятор", және "өзгергіш" деп сипаттады, бірақ "Валаның нағыз мәнін анықтау өте қиын" екенін айтты. Кейін Блэк Валаны "жаңа, ерекше элемент", "қынжырлы", "өте жанданулы" деп сипаттады. Вала Блэктің бұрынғы "Farscape" рөлінен – Эрин Саннан өзгеше болғандықтан, Блэк Валаны "басқалардың ойлап, бірақ айтуға батылмағандарын айтатын, қуатты және көңілді кейіпкер" деп санады. Жазушылар 10-шы маусымда Вала мен Дэниелдің достығын дамытуды жалғастырды, олардың арасындағы тартымдылықты жоғалтпауға тырысты. Блэк пікірінше, Дэниел "Валаның сыртқы бейнесін" көруге мүмкіндік беретін "қызықты терезе". Ол Валаның өсуіне көмектеседі және оны "есейіп, өз сезімдеріңді ашық айтудың қалыпты екенін түсінуге мүмкіндік беретін тәсілдерді дамытуға" итермелейді. Сериалдың соңғы эпизодының түсіріліміне дейін Вала мен Дэниелдің арасындағы романс мүмкіндігі туралы сұрағанда, Блэк олардың қарым-қатынасының аяқталуы оқиға желісі мен экрандағы химия үшін де жаман болатынын болжады. Валаның басқа кейіпкерлермен жақындасуына қатысты көзқарасын "керемет деңгейде адал" деп сипаттап, 10-шы маусымның басынан Клаудия Блэк пен Аманда Тэппинг өз кейіпкерлері арасында ер адамдар арасындағыдай оң пікір қалыптастыруды сұрады. Тэппинг Картердің Валаға деген құрметін атап өтті, олардың іс-әрекеттері қарама-қарсы болса да; сондай-ақ Картер Валаны ашудан гөрі қызықты көреді деп ойлады. SG-1 командасына қосылу арқылы Вала команданың жалғыз шетелдік мүшесі болды, стоик жауынгер Тилкпен бірге. Актер Кристофер Джадж (Тилк) өзінің кейіпкерінің Валамен әдемі әңгімелесуі Тилктің босаңсуына себеп болғанын түсіндірді. Вала мен SG-1 командасының басшысы полковник Камерон Митчелл (Бен Браудер ойнады) арасындағы қарым-қатынас сериалда жиі көрсетілмеді, себебі Блэк пен Браудер бұрын "Farscape" культтік ғылыми-фантастикалық сериалындағы бақытсыз ғашықтар рөлімен танымал болды. Роберт С. Купер Вала рөліне австралиялық актриса Клаудия Блэкті ұсынды және "Прометейді байламау" эпизодының түсірілімі басталар алдында екі күн бұрын оның агентімен байланысқа түсті. "Жұлдыздар қақпасының" продюсерлері бұрын бірнеше рет Блэкке жүгінген, бірақ ол әрқашан басқа жобалармен айналысқан. "Прометейдің тұрмауы" эпизодының кастинг кезінде актриса "Farscape: Бейбітшіл соғыстар" фильміне диалог жазуды аяқтаған болатын. Ол "Прометейдің тұрмауы" сценарийін күлкілі және шығармашылық эксперименттерге мүмкіндік беретіндей деп ойлады, сондықтан ол рөлді қабылдады және эпизодтың режиссері Энди Микитаға алдын ала қоңырау шалып хабарлады.

Даму

2005 жылы актер Ричард Дин Андерсон шоудан кеткенімен, Stargate SG-1 9-маусымының басында актер құрамында өзгерістер болды. Бен Браудер мен Бо Бриджес негізгі актер құрамына сәйкесінше лейтенант-полковник Камерон Митчелл және генерал-майор Хэнк Лэндри рөлінде қосылды. Сонымен қатар, продюсерлер Вала кейіпкерін SG-1 тұрақты актрисасы Аманда Тэппингтің (лейтенант-полковник Саманта Картер) декреттік демалысын жабу үшін алты эпизодтық сюжет желісінде қайта енгізді. Продюсерлер Валаның болжамсыздығы мен жауынгерлік бейімділігін үлкен сюжеттік арканы дамыту және көрермендерді жаңа кейіпкерлермен таныстыру үшін пайдалануды жоспарлады. Клаудия Блэк комедиялық актерлік өнерінде өзін сынап көргісі келді және эпизодтық рөлге келісті, бірақ жеке себептерге байланысты продюсерлердің тұрақты рөл туралы ұсынысын қабылдамады. Продюсерлер оның орнына Клаудия Блэк пен Майкл Шенкс арасындағы комедиялық үйлесімді күшейтуді жөн көрді, олар кейіпкерлерінің ерте қарым-қатынасын Спенсер Трейси мен Кэтрин Хепберннің "керіспеушілік емес, тұрақты қарсылық" динамикасына теңеді. Клаудия Блэк 10-шы маусымда толыққанды актер құрамына қосылды. Егер Stargate SG-1 жаңа маусымға ұзартылмағанда, продюсерлер оның кейіпкерін спин-офф сериалы үшін қарастыратын еді. Клаудия Блэк Валаның мінез-құлқына қарамастан, Stargate командасында болуының дұрыс екеніне сендірді. Валаның Орайға тыңшылық ету үшін болған тәжірибесі әскери бағытталған SG командаларына пайдалы толықтыру болды, және ол "Бичхед" эпизодындағы әрекеттері арқылы адалдығын көрсетті, жаудың шабуылын тоқтатты. "200" эпизодындағы бір көрініс шоудың Farscape сериалымен байланысын пародиялады. Ванкуверге көшуі және отбасындағы ауру оны жеке және кәсіби тұрғыдан қиын жағдайға түсірді. Дегенмен ол өзінің кейіпкеріне адал болуға тырысып, "арзан күлкіге ұмтылмады". Stargate продюсері Джозеф Малоцци "оның керемет, шырынды сахналары бар" деп есептейді. Клаудия Блэк болашақта оның кейіпкерін сомдауға қызығушылық танытты, бірақ Малоцци жоспарланған Stargate Universe спин-офф сериалында оның пайда болу мүмкіндігін "көп емес" деп бағалады. Продюсер Брэд Райт Валаның 2009 жылдың көктемінде түсірілуге жоспарланған үшінші Stargate SG-1 толық метражды фильміне қайта оралмайтынын мәлімдеді. Клаудия Блэк – SG-1 негізгі актер құрамындағы жалғыз актриса, Корин Немек (SG-1 маусымдарының 5 және 7 арасында Джонас Квинн рөлін ойнады) және Бен Браудер (9-шы маусымнан бастап Камерон Митчелл рөлін ойнады) сияқты, Stargate Atlantis сериалында пайда болмаған. Бірақ Вала кейіпкеріне сілтеме жасау, Atlantis сериалының 5-ші маусымындағы "Таныстық" эпизодында Родни МакКей (Дэвид Хьюлетт ойнады) айтады.

Киімдер мен макияж

Клаудия Блэк "Жұлдыздық қақпа SG 1" сериалында толық денелі Куль жауынгерінің костюмімен пайда болды, бұл оның "Farscape" сериалындағы Тыныштық сақтаушы рөліндегі алғашқы көрінісіне ұқсас еді. Вала 9-шы маусымның үшінші эпизоды "Origin" сериалында SG командасының стандартты формасын кие бастады. Кейін Клаудия Блэк дизайн процесіне қатысып, азаматтық киімдерді қажет ететін сахналарда киімдерін толық бақылауға алды. Осылайша, Блэк "The Ties That Bind" эпизодындағы сүйіктілеу сахнасында Валаның іш киімін, ал "Family Ties" эпизодындағы сауда сапарына арналған киімді таңдады. Соңғы эпизодта Валаның жалпы жеті түрлі шаш стильдері мен киімдері көрсетілді. Продюсерлер Валаның керлермен жүргенін көрсетуге қатысты макияж бөлімінің шешіміне қарсы болды, себебі бұл кейіпкердің қадір-қасиетін төмендетуі мүмкін еді, бірақ сахнаны қайта түсіруге мүмкіндік болмады. Сол сияқты, "The Quest" эпизодында Валаның ғарыш миссиясы кезінде шаш кептіргішін және локонды шығарып жатқанын көрсетуге арналған сахна тым әдемісіз деп танылды және қысқартылды; егер кадрлар жеткілікті болса, ол толығымен кесілмек еді. Клаудия Блэктің жүктілігіне байланысты, костюмдер бөлімі оның ініп қалған қарынды тиісті киімдермен жасыруға тырысты. Жазушы Дэмиан Киндлер Блэктің шоуға әкелгенін "өте жақсы көрді", оның кейіпкері дұрыс пайдаланғанда "SG 1 үшін керемет материал" екеніне сенді. Майкл Шенкс интервьюлерінде Клаудия Блэктің актерлік өнеріне деген қызығушылығын қайта жандандырғанын бірнеше рет айтты. "TV Guide" журналы Валаны "көрермендермен бірден байланыс орнатқан тартымды әйел" деп сипаттады, ал GateWorld сайтының 8000-нан астам оқырманының 71 пайызы Клаудия Блэктің 9-шы маусымдағы Вала рөлін "тамаша" деп бағалады. Кейін GateWorld сайтында 12000-нан астам қатысушының арасында жүргізілген сауалнамада 51 пайыз Клаудия Блэктің негізгі актерлік құрамға қосылуы "көптен күткен нәрсе" екенін айтты, ал 22 пайызы алаңдады немесе пікір білдірмеді. Актриса кейіпкердің қабылдануына өте сенімді болмады, Вала Мал Доран "Жаңа телеарна кейіпкері" номинациясында 2006 жылғы Spacey Awards сайысында бестен екінші орынды (25%) иеленді, SG 1 кейіпкері Камерон Митчеллден (27%) қалып қойды, ал 2007 жылғы Spacey Awards сайысында "Сүйгеніңізді жек көруге болатын кейіпкер" номинациясында бес орынның ішінде үшінші орынды (22%) алды (26% Battlestar Galactica-ның Гайус Балтар, 28% Smallville-дің Лекс Лутор). Халықтың сұранысына байланысты Diamond Select Toys компаниясы Валаның бейнесін "Жұлдыздық қақпа" әрекеттік фигураларының үшінші сериясына қосты. The Sun Herald бұл кейіпкерді "өзіне қажеттіні алу үшін сүйкімділігін пайдаланатын галактикалық ұры" деп сипаттады, ал TV Guide журналының Мэтт Роуш Клаудия Блэкті "8 және 9-шы маусымдарда көруге өте қызықты" деп атады. TV Zone журналының Стивен Грейвс Браудер мен Блэктің "Stargate SG 1" сериалындағы "Авалон" эпизодындағы алғашқы кездесуі "біршама әлсіз болды, бірақ Блэк Валаның жарқын және әзіл-қалжыңды сипатымен бұл кемшілікті өтеді" деп сенді. Ол продюсерлердің Саманта Картердің дәл көшірмесін жасаудан бас тартуына риза болды және Клаудия Блэктің алты эпизодтағы Вала рөлі "сериалдағы ең жақсы нәрсе" болып қала береді деп ойлады. The Chicago Tribune басылымындағы Морин Райан 10-шы маусымдағы Браудер мен Блэктің өзара әрекеттесуін "өте қызықты" деп атады; олар SG 1 сериалында түбегейлі басқа кейіпкерлерді ойнаса да, жұлдызды "Farscape" сериалындағы қарым-қатынас әлі де байқалады. Морин Райан Блэк пен Майкл Шенкс арасындағы химияны "жарқын" және "шоудың соңғы маусымдарының ең қызықты бөліктерінің бірі" деп сипаттады. SyFy Portal сайты "Stargate SG 1" сериалының он жылдан кейін де жаңарып тұруын Клаудия Блэкке байланыстырды, өйткені ол "нағыз актерлік шеберлігімен барлық назарды өзіне аударды". Вала рөлі үшін Клаудия Блэк 2006 жылы "Телевизиядағы ең үздік қосалқы актриса" номинациясында Сатурн сыйлығына ұсынылды және 2007 жылы "Memento Mori" эпизоды үшін "2006 жылғы ғылыми-фантастикалық теледидардағы ең жақсы әйел рөлі" номинациясында Constellation сыйлығын жеңіп алды.