Кіріспе

Француз жазушысы Матурин Ренье (21 желтоқсан 1573 – 22 қазан 1613) француз сатиригі болған.

Өмір

Регнье қазіргі Эур-э-Лоар департаментінің орталығы – Шартр қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Жак Регнье, жақсы жағдайға ие буржуа болған; анасы, Симона Депортс, ақын Филипп Депортстың әпкесі еді. Депорт, байлыққа ие және сарайда үлкен құрметке ие болғандықтан, Матурин Регньенің табиғи қорғаушысы және демеушісі ретінде қарастырылды; ал бала, ағасының ізімен жүру үшін сегіз жасында шаш түйді. Оның жастық шағы туралы көп мәлімет жоқ, және 1587 жылы кардинал Франсуа де Жуайездің сүйемелдемесінде қарапайым лауазымда Италияға сапар шеккен күнін анықтау көбінесе болжамға негізделген. Кардинал сол жылы папалық сарайда корольдік мүдделерді қорғаушы ретінде аккредиттелген. Регнье өзінің міндеттерін қиындыққа толы деп тапты, және кардиналдардың қызметінде көп жылдар бойы саяхаттағаннан кейін, 1605 жылы Францияға қайтып келгенде, Депорттың қонақжайлылығынан пайдаланды. Ол ерте кезден сатирикалық жазумен айналыса бастады, ал оның ағасы мен ақын Франсуа де Мальерб арасындағы антагонизм оған соңғысына шабуыл жасауға мүмкіндік берді. 1606 жылы Депорт қайтыс болды, Регньеге ештеңе қалдырмады, ол Депорттың аббаттықтарына ие болу үмітінен айырылды, бірақ олардың бірінен 2000 ливр көлемінде зейнетақы алды. 1609 жылы ол достығының арқасында Филипп Хуральдың, бос мінезді епископтың, шартрлық канон болды және өмірінің соңғы жылдарында оның Рояумонт аббаттығында көп уақыт өткізді. Бірақ IV Генрихтің өлімі оның үлкен мансаптарға қол жеткізудің соңғы үмітін жоққа шығарды. Оның кейінгі өмірі босқындықпен өтті, және ол 1613 жылдың қазан айында Руандағы өз қонақ үйінде, Ecu d'Orlans-та қайтыс болды.

Шығармалары

Ол қайтыс болған кезде көптеген әдепсіз және сатиралық өлеңдер жинағы жарық көрді, ал қалғандары қолжазба күйінде қалды. Осылардан жиналған Регньеге жатқызылатын эпиграммалар және т.б. көптеп тарады, бірақ олардың шынайылығы шамалы, сондықтан Регнье шығармаларының мазмұны бойынша толық сәйкес келетін екі басылымын табу өте қиын. Оның нақты туындылары үш топқа бөлінеді: александрин жұптарымен жазылған тұрақты сатиралар, әртүрлі өлшемдердегі маңызды өлеңдер және сатирикалық немесе әзіл-қалжың эпиграммалар мен жеңіл туындылар, олар көбінесе, тілдің шектен тыс еркіндігін көрсетеді. Регньедің нағыз ұлылығы – оның сатираларының күші мен тегіс тілінде, бұл күштілік оның кейбір ұсақ өлеңдерінің нәзік сезімімен және меланхолиялық әуенімен қатар келіп, оны одан да жоғарылатады. Осы туындыларында Регнье Пьер Ронсардың шәкірті (ол оны Мальгербке қарсы сәтті қорғады), бірақ Ла Плеядтың кейбір педанттығы, жасандылығы немесе әдепсіз сөйлеуіне бой алдырмайды. Алайда, сатираларында ол ежелгі авторлардан басқа ешкімнен үйренбегендей көрінеді, себебі олардың кейбіреулері Ваукелин де ла Фреснейдің сатиралары жарық көргенге дейін жазылған, ал Агриппа д’Обиньенің «Трагиктер» атты туындысы 1616 жылға дейін жарияланбады. Ол кейде Горацийді тығыз ұстанды, бірақ әрқашан өзіндік стильде жазды. Оның сөздік қоры бай және көркем, кейбір Ронсаршілердің өрескел классицизмімен бұзылмаған. Оның өлеңдері өте күшті және әсерлі, бірақ сатирик ретіндегі ең басты ерекшелігі – ол сатираның жалпыға ортақ ойларын болдырмауы. Оның адам табиғатын терең білуі және тіпті әдеби қасиеттері Бойлоның таңдануын тудырды. Регнье әдеби сынға ерекше тәуелсіздік пен өткірлік танытты, ал оның Мальгербке сатира жасаған атақты үзіндісі (Сатира ix, Мсье Рапин) – поэзияның формаға қана қатысты теориясын ең жақсы сынаған туынды. Соңғысы Реньенің ерекше суреттеу қабілетіне ие екенін көрсетеді, ал оның «баянды сатиралар» деп атаған туындыларының көркемдігі оның өлімінен кейін кем дегенде екі ғасыр бойы Францияда теңдессіз болды. Оның барлық артықшылықтары «Macette ou l'Hypocrisie dconcerte» атты шедеврде толыққанды көрсетілген, ол тіпті Тартуфпен салыстырғанда да кемсіз. Бірақ ол қалдырған он алты сатираның ешқайсысы да өте жоғары деңгейден төмен емес. Регньедің «Алғашқы туындылары немесе сатиралары» (Париж, 1608) құрамына «Сөздер» және он сатира кірді. 1609, 1612 және 1613 жылдары тағы да бірнеше жинақ жарық көрді. Автор сондай-ақ екі жинаққа үлес қосты: 1609 жылы «Les Muses gaillardes» және 1611 жылы «Le Temple d'Apollon». 1616 жылы «Сатюралар және басқа да әдепсіз туындылар» («Satyres et autres cvuvres folastres du sieur Régnier») көптеген қосымшалармен және басқа авторлардың өлеңдерімен жарық көрді. Эльзевирдің екі атақты басылымы (Лейден, 1642 және 1652) жоғары бағаланады. 18 ғасырдың маңызды басылымдары – Клод Броссеттің (Лион және Вудман, Лондон, 1729 жылы басылған), ол Регнье туралы стандартты түсіндірме береді, және Ленгле Дюфренойдың (Дж. Тонсон, Лондон, 1733 жылы басылған). Проспер Пуатевиннің (Париж, 1860), Эд. де Бартолемидің (Париж, 1862) және Э. Курбедің (Париж, 1875) басылымдарын ерекше атауға болады. Соңғысы түпнұсқадан кейін курсивпен басылып, жақсы өңделген, мүмкін ең жақсысы. Сондай-ақ, Вианидің «Матурин Регнье» (1896), М. Х. Шеррьенің «Матурин Регньенің кітаптамасы» (1884) еңбектерін қараңыз.

Құрметтеулер

Оның туған қаласы Шартр оның есімін мәңгі есте сақтау үшін Бульвар Часл мен Плейс-де-Халл арасын байланыстыратын көшеге берді. Осы алаңда оған және оның інісі Филипп Деспортқа арналған стела орнатылған. Ла-Мадлен ауданында Матурин Ренье атындағы колледж де бар. Париждегі бір көше оның есімін алып, 15-ші округте, Ву де Вожирар мен Ву Дюто көшелерінің арасында орналасқан. Перпиньян қаласында да, вокзал ауданында оның есімімен аталған көше бар. 1842 жылы Альфред де Муссе оған "Жалқаулық туралы" өлеңінде құрмет көрсетті. 1846 жыл шамасында Эжен Делакруа оның суретін акварель және гуашь техникасында салды.