Кіріспе

Октав Ботнар (шын аты Освальд Бундорф; 21 қазан 1913 – 11 шілде 1998) – өзінің күшімен жеткен кәсіпкер, Datsun UK (кейін Nissan UK) және оған байланысты автомобиль саудасымен айналысатын Automotive Financial Group (AFG) компаниясын құрған. Ол белгілі қайырымдылықшы болған.

Ерте өмір

Ботнар сол кезде Черновцы деп аталатын, Австрия-Мажарстан құрамындағы қалада дүниеге келді. Балалық шағында, 1918 жылы Австрия-Мажарстан таратылып, қала Чернаути деп аталды және Румынияның бір бөлігіне айналды. Қазір бұл қала Украинада орналасқан. 1932-1936 жылдары ол коммунистік қызметі үшін румыниялық билік тарапынан тұтқындалды, содан кейін ол өз еркімен Испания азаматтық соғысына қатысуға тіл білдірді. Шекарада қабылдамағаннан кейін Францияға көшіп, онда Шетелдік Еріктілер полкіне, кейін француз қарсылық қозғалысына қосылды. 1946 жылы Румынияға оралды, онда Сауда палатасында жұмыс істеді. 1960 жылы "Секуритате" ұлттық экономиканы әлсіретеді деген айыппен Сыртқы сауда министрлігінің еврей қызметкерлерін қызметтен шеттетуге тырысты. Осы топқа жатқан Ботнар 1961-1965 жылдары қайтадан түрмеге қамалды. Босатылғаннан кейін 1966 жылы Израильге эмиграциялап, цемент бизнесімен айналысты. Содан кейін Германияға барып, кейін Volkswagen сатып алған NSU автомобиль компаниясында директор болып жұмыс істеді. Ақырында Англиядағы Уортинг қаласына қоныстанды, онда 1970 жылы Datsun UK (қазір Nissan UK) компаниясын құрды.

Қайырымдылық

Октавтың жалғыз баласы Камелия Ботнар 1972 жылы 20 жасында Стоунхендж маңында болған автокөлік апатында қаза тапты. Оның қазасы Ботнардың өмірінің соңына дейін қайырымдылыққа миллиондаған қаржысын сыйлық ретінде беруіне әкелді. Оның ірі қайырымдылықтарының бірі – Лондонның Great Ormond Street ауруханасына 13 миллион фунт стерлинг көмек көрсетуі болды. Сондай-ақ ол қызының құрметіне Камелия Ботнар қорын құрды. Батыс Сассекс округында орналасқан бұл қор бүгінге дейін жұмыс істеп келеді, жастарға тұрғын үйлерде оқу және жұмыс тәжірибесін ұсынады, оларға білікті мамандықтарды меңгеруге, пайдалы мансап жолына түсуге және өмірде табысқа жетуге көмектеседі. 2017 жылы OMC Investments (Ботнар құрған жылжымайтын мүлік және инвестициялық компания) Ботнар қорының қызметін дамыту мақсатында Арад округындағы Петриште орналасқан Кастелуль Салбек дин Петришті сатып алды; 1811 жылы салынған бұл сарайдың дизайны Ақ үйдің дизайнынан шабыттанған.

Салықтық дау

1991 жылдың маусым айында Салық инспекциясы Nissan UK бас кеңсесіне, сондай-ақ мырза Ботнардың үйіне және басқа да компания қызметкерлерінің үйлеріне тексеру жүргізді. Салық органы Ботнарды 200 миллион фунт стерлингтен астам салықты жалғандап өтеуде айыптады. Алаяқтық схемасы үшінші тараптың тасымалдау агентін пайдаланып, Nissan UK компаниясына Жапониядан көлік құралдарын жеткізу бағасын қасақана көтеріп, осылайша компанияның пайдасын жасанды түрде төмендетуге, нәтижесінде корпоративтік салыққа төлейтін соманы азайтуға бағытталған. Ботнар Швейцарияға кетіп, өмірінің соңына дейін Вилларс-сюр-Оллон қаласында тұрды. Nissan компаниясы Ботнардың қатыгез бизнес-әдістеріне, олардың корпоративтік мәдениетіне қайшы келетініне көңілі толып, ақырында Ботнардың компанияларына көлік құралдарын жеткізуді тоқтатты. 1991 жылы Nissan компаниясы Ұлыбританиядағы өзінің дистрибьюторлық және импорттық қызметін толыққанды өз қолына алғаннан кейін Nissan UK және AFG бизнес-тері құлдырады. Ботнар өзінің кінәсіздігін соңғы деміне дейін мойындамаса да, істі бітіру үшін 59 миллион фунт стерлинг төлеуге келісті. Іс біткен соң, ол Салық инспекциясына зиян өтеу және әдейі қудалау үшін сотқа шағымданып, былай деді: "Мен талап ететін өтеу символдық ғана, бірақ мен атымды ақтағым келеді. Мен сотта жауап беруге құмармын".

Өлім

Ботнар өмірінің соңғы жылдарын Швейцарияда салық төлеуден қашып, Ұлыбританиялық Салық және Таможня басқармасымен күресе отырып өткізді. Ол 1998 жылдың 11 шілдесінде 84 жасында асқазан рагынан қайтыс болды. Ол Париждегі Пасси бейіштесіне жерленген. Тори партиясының төрағасы Лорд Паркинсон бір кезде Ботнарды "шынымен біздің ең ұлы меценаттарымыздың бірі" деп атаған.