Кіріспе

АҚШ армиясының генералы (қысқаша GA) – АҚШ армиясының бес жұлдызды генерал офицерлік шені. Бұл шен басқа елдердегі фельдмаршал шеніне тең. АҚШ-та армия генералы генералдардан жоғары, ал флот адмиралы мен әуе күштері генералымен бірдей. Армия генералының нышаны бесбұрышты үлгіде, ұштары тігізілген бес жұлдыздан тұрады. Нышан қызметтік киімнің иық жапқыштарында алтынмен және эмальмен жасалған АҚШ елтаңбасымен біріктірілген. Күміс түсті бес жұлдызды металл нышаны жаға белгісі ретінде және гарнизондық бас киімде тағылады. Жұмсақ иық эполеттері, күміс жіппен тоқылған бес жұлдыз және алтын жіппен тоқылған АҚШ елтаңбасы жасыл матада көйлектермен және свитерлермен бірге киіледі. "Армия генералы" шені екі рет қайта жаңартылды. Біріншісі 1866 жылы, АҚШ Азамат соғысынан кейін енгізілді. Бұл номиналды түрде төрт жұлдызды шен болғанымен, құрылымдық тұрғыдан ол бүкіл армияға билік жүргізуге құқылы болды, ол АҚШ армиясының Бас қолбасшысына берілді және 1866 жылдан 1888 жылға дейін үш түрлі адам кезекпен ие болды: Улисс С. Грант, Уильям Текумсе Шерман және Филип Шеридан. Конгресс Грант үшін оны құрған кезде, Грант АҚШ-та бұрын қолданылған ең жоғары шенге, үш жұлдызды генерал-лейтенантқа жеткен еді. "Армия генералы" шені Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қазіргі бес жұлдызды шен ретінде қайта жаңартылды. Бұл шен бүкіл армияға басшылық етуді білдірмейді және бір уақытта бірнеше офицерге берілуі мүмкін. 1944 жылдан бері бұл шенді бес адам иеленді, төртеуі 1944 жылдың желтоқсанында (Джордж Маршалл, Дуглас Макартур, Дуайт Д. Эйзенхауэр, Генри Х. Арнольд) және біреуі 1950 жылдың қыркүйегінде (Омар Брэдли) жоғарылатылды. Армия генералының екінші нұсқасынан жоғары тұрған Армия генералының арнайы шені бар, бірақ ол тек үш рет берілді – 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста Джон Дж. Першингке және 1976 жылы Джордж Вашингтонға. 2022 жылдың желтоқсанында Джеймс М. Инхофтың 2023 қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс туралы заңы Улисс С. Грантқа 137 жыл өткен соң, қаза тапқаннан кейін шен беруге рұқсат берді. (Оның 1866 жылғы айлық жалақысы мен жәрдемақысы жеті жүз доллар болды, бұл 1866 жылы 700 долларға тең, ал қазіргі жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Армия генералы болып тағайындалған кезде Грант төрт жұлдызды нышан мен үш топқа бөлінген төрт түймелі пальто киген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі ұқсас атақтан айырмашылығы, 1866 жылғы Армия генералы шені номиналды түрде төрт жұлдызды шен болды, бірақ бұл шен 1799 жылғы "Армия генералы" шеніне арналған барлық билік пен құқыққа ие болды, тіпті Грант ешқашан осы атақпен аталмаса да. Армия генералы емес, Армия генералы деп аталуына қарамастан, 1924 жылы АҚШ Бақылаушы-генералы Грант үшін 1866 жылы қайта жаңартылған (кейін Уильям Т. Шерман және Филип Х. Шеридан) шен 1799 жылы Вашингтон үшін ұсынылған және 1919 жылы Першинг үшін қайта жаңартылған шенмен бірдей екенін шешті. Қазіргі заманғы төрт жұлдызды генерал шенінен айырмашылығы, 1866-1888 жылдары Армия генералы шенін бір уақытта бір офицер ғана иеленуі мүмкін еді. 1885 жылы бірнеше ай бойы, өлім алдында Грантке ерекше құрмет көрсетілді және оның шені Конгресс заңдарымен қалпына келтірілді. Грант АҚШ президенті болғаннан кейін, оны 1869 жылдың 4 наурызынан бастап Армия генералы ретінде Уильям Т. Шерман алмастырды. 1872 жылы Шерман нышанды екі жұлдызға өзгертуді бұйырды, олардың арасында АҚШ елтаңбасы болды. Конгресс актісі бойынша 1888 жылдың 1 маусымында бұл шен Филип Шериданға берілді, ол сол кезде денсаулығы нашарлаған еді. Шериданның қайтыс болуымен Армия генералы шені 1888 жылдың 5 тамызында жойылды. Маршал – АҚШ-та дәстүрлі түрде құқық қорғау немесе өрт сөндіру қызметінің қызметкері. Армия генералының бес жұлдызды шені мен құқығы және теңдес флот адмиралы шені 1944 жылдың 14 желтоқсанында қабылданған Конгресс актісімен уақытша негізде құрылды, бұл акт зейнеткерлікке шыққандардың жалақысы мен жәрдемақысының 75% -ын ғана қамтамасыз етті. Ол ең жоғары американдық командирлеріне британдық әріптестерімен тең дәрежеде болу үшін құрылды. Бұл Армия генералының екінші шені Азамат соғысынан кейінгі кезеңдегі нұсқадан өзгеше, себебі оның мақсаты мен бес жұлдызы бар. 1944 жылғы Армия генералы шенінің нышаны бесбұрышты үлгіде бес жұлдыздан тұрады, ұштары тігізілген. 1944 жылғы Армия генералы шенін алған бес офицер және олардың тағайындалу күні төмендегідей:

Қазіргі қолданысы

Омар Брэдлиден бері армия генералы шеніне ешбір офицер көтерілген жоқ (ол 1981 жылы қайтыс болған кезде осындай шендегі соңғы офицер болды). Бұл шен әлі де армия құрылымында сақталып тұр және АҚШ Сенатының келісімімен президенттің бұйрығымен берілуі мүмкін. 1990 жылдары Қорғаныс министрлігінің академиялық ортасында Бірлескен штабтар төрағасына бес жұлдыздық шен беру туралы ұсыныстар жасалды. Парсы шығанағы соғысы аяқталғаннан кейін, бірақ ол Мемлекеттік хатшы болуға тағайындалғанға дейін, генерал Колин Пауэллге, соғыс кезінде Бірлескен штабтар төрағасы қызметін атқарған ол кісіге бесінші жұлдыз беру туралы әңгіме болды. Бірақ, халық пен Конгресс тарапынан қысым болғанына қарамастан, Клинтонның президенттікке өту кезеңіндегі командасы саяси себептермен одан бас тартты, егер Пауэлл (республикашыл) сайлауға түссе, бесінші жұлдыз оған көмектесер деп қорқып отырды. Сондай-ақ, генерал Норман Шварцкопфті армия генералы шеніне көтеруге әрекеттер жасалды, бірақ ол орындалмады. Соңғы жылдары, 2000-шы жылдардың соңында, кейбір сарапшылар жаһандық терроризмге қарсы соғыстағы әскери жетекшіні бес жұлдыздық шенге көтеруді ұсынды. 2011 жылдың қаңтар айында "Еркіндік үшін ветерандар" саяси ұйымының негізін қалаушылары Дэвид Петреустің еңбегі мен миссиясының маңыздылығын мойындау үшін "The Wall Street Journal" газетінде оған бесінші жұлдыз беруге шақырып, мақала жариялады. Бұрын, 2010 жылдың шілдесінде Дэвид В. Браун "The Atlantic" журналында осы ұсынысты қолдайтын мақала жазған еді.

Әскери генералдан жоғары дәрежеде

Армия генералдарының атағы Армия генералдарының атағынан жоғары, ал осы атақ АҚШ тарихында тек үш офицерге ғана берілді. 1919 жылы Джон Першинг Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметтері үшін Армия генералдарының атағына көтерілді. 1976 жылы, АҚШ-тың екі жүз жылдық мерейтойында, Джордж Вашингтон АҚШ Армиясының бірінші бас қолбасшысы ретінде қызмет еткені үшін қайтыс болғаннан кейін осы атаққа көтерілді. 1903 жылы, 1899 жылға дейін кері күшімен, Джордж Дьюи бес жұлдызды адмирал дәрежесімен теңестірілген Әскери-теңіз флотының адмиралы болып тағайындалды. Адмирал Дьюидің жоғарылатуы – Әскери-теңіз флотының адмиралы атағы берілген жалғыз жағдай және ол қайтыс болғаннан кейін бұл атақ жойылды. 78-482 нөміріндегі Мемлекеттік заңның 7-тармағында: «Бұл заңның ешбір ережесі 1919 жылғы 3 қыркүйектегі заңға (41 Stat. 283: 10 U.S.C. 671a) немесе АҚШ Армиясының генерал-майоры лауазымына қатысты басқа да кез келген заңға қатысты емес». Джордж Вашингтонды Армия хатшысы Клиффорд Александр 1978 жылғы 15 наурызда Армия генералдарының атағына көтерді. Американың екі жүз жылдық мерейтойына орай, Конгресс 1976 жылғы 19 қаңтарда Вашингтонды жоғарылатуға шақыратын заң қабылдады және президент Джеральд Форд 1976 жылғы қазанда оны бекітті, бірақ тарихшылар Конгресс пен Президенттің әрекеттері жеткіліксіз екенін және армияның жоғарылатуды ресмилеу үшін бұйрық беруі керегін анықтады. 94-479 нөміріндегі Мемлекеттік заңға сәйкес, АҚШ Армиясының генерал-майоры «Армияның барлық дәрежелерінен жоғары және басым» болып табылады. Осылайша, Вашингтон әрқашан АҚШ-тың ең жоғары лауазымды генералы болып қала береді. Өмірінің барысында Вашингтон революциялық соғыс кезінде Континенттік армияның генералы болып тағайындалды, ал Франциямен болған Квази соғыс кезінде Регулярлық армияның үш жұлдызды генерал-лейтенанты болды.