Кіріспе

Қарулы күштердегі иерархия элементі

Әскери шендер – қарулы күштер, полиция, барлау органдары немесе әскери үлгіде ұйымдастырылған басқа да институттардағы иерархиялық қатынастар жүйесі. Әскери шендер жүйесі әскери иерархиядағы үстемдік, билік және жауапкершілік деңгейлерін анықтайды. Ол әскери басқару тізбегінде билік пен құқықтарды жүзеге асыру принциптерін қамтиды – командирлердің жоғарыдан төменге тізбектей орналасуы арқылы басқаруды жүзеге асыру. Әскери басқару тізбегі ұйымдасқан, бірлескен әрекеттер үшін маңызды құрамдас бөлік құрайды. Көптеген елдерде униформаға бекітілген арнайы белгілер оның иесінің шенін көрсетеді. Әскери тарихтың көп бөлігінде шендік жүйелер әскери операциялар үшін, әсіресе логистика, басқару және үйлестіру салаларында тиімді болып келген. Уақыт өте келе әскери операциялар кеңейіп, күрделене түскенде, әскери шендердің саны артты және шендік жүйелер де күрделірек болды. Шен тек басшылық лауазымын көрсету үшін ғана емес, сонымен қатар жалақы мөлшерін анықтау үшін де қолданылады. Шеннің өсуімен жалақы деңгейі де, жауапкершілік те артады. Қазіргі заманғы қарулы күштерде шендерді пайдалану кең таралған. Коммунистік мемлекеттер кейде шендерді жойды (мысалы, 1918–1935 жылдардағы Кеңес Қызыл Армиясы, 1965–1988 жылдардағы Қытай Халық Азаттық Армиясы және 1966–1991 жылдардағы Албан Халық Армиясы), бірақ басқару және бақылаудағы операциялық қиындықтарға тап болғаннан кейін оларды қайта орнатуға мәжбүр болды.

Грек тілінде

501 жылдан бастап афиналықтар жыл сайын демократия негізі қаланған он "тайпаның" әрқайсысына стратегиялық шен беретін он адамды сайлады. Стратегос "әскер басшысы" дегенді білдіреді және әдетте "генерал" деп аударылады. Бастапқыда бұл генералдар ескі polemarchos ("соғыс басшысы")пен бірге жұмыс істеді, бірақ уақыт өте келе соңғысы генералдық шенге сіңіп кетті: он генералдың әрқайсысы бір күнге polemarchos болып алмастыратын, ал сол күні оның дауысы қажет болған жағдайда дауыстың тең болуын шешетін. Он генерал бір-біріне тең болды, араларында ешқандай иерархия болған жоқ. Дегенмен, демократияның қарапайым түрі қолданыста болды: мысалы, 490 жылғы Марафон шайқасында генералдар көпшілік дауыспен шайқас жоспарын анықтады. Жекелеген генералдарға нақты тапсырмалар берілуі мүмкін еді, жауапкершіліктер міндетті түрде бөлініп тұрды. Бас генералға бағынышты шен таксиархос немесе таксиарх болды, бұл қазіргі бригадалық генералға ұқсас. Алайда, Спартада бұл шен "полемарх" деп аталды. Одан төмен сатыдағы синтагматархис (syntagmatarchis) болды, оны "полк басшысы" (синтагма) деп аударуға болады, демек ол қазіргі полковникке ұқсас. Одан төмен тагма (қазіргі батальонға жақын) командалық офицері болған тагматрх болды. Бұл шен Рим легионының легатына теңесетін. Одан кейін лохагос, жүзге жуық сарбаздан тұратын, қазіргі капитан басқаратын ротаға ұқсас, лохос деп аталатын жаяу әскерге басшылық ететін офицер. Грек ат әскерінің (хиппикон) полкі гиппархия деп аталатын және оған эпипипарх қолбасшылық еткен. Бөлім екіге бөлініп, екі гиппарх немесе гиппарх басқарды, бірақ спарталық ат әскерін гиппармост басқарды. Гиппотоктос – атты садақшы. Грек атты әскерін тетрарх немесе тетрарх басқарды. Грек қала-мемлекеттерінің көпшілігіндегі әскери қатардағылар қарапайым азаматтардан құралды. Қатты қаруланған жаяу әскерлер hoplitès немесе hoplites деп аталды, ал hoplomachos – бұрғылау немесе қару-жарақ нұсқаушысы. Афина теңіз күшіне айналғаннан кейін, құрлықтағы әскерлердің бас генералдары теңіз флотына да билік жүргізді. Олардың басшылығымен әрбір соғыс кемесі триерархтың (trierarchos) басқаруында болды, бұл сөз бастапқыда "трирема офицері" дегенді білдірді, бірақ басқа типтегі кемелер пайдаланғанда да қолданылып келді. Сонымен қатар, қазіргі заманғы теңіз күштеріндегідей, кемені басқарумен байланысты әртүрлі міндеттер әртүрлі бағыныстыларға жүктелді. Атап айтқанда, кибернетес – рульші, келеустес – есу жылдамдығын басқаратын, ал триераулес – есушілердің ырғағын сақтайтын флейташы. Бұдан әрі маманданудан кейін, теңіз стратегисінің орнын адмиралға теңестірілген теңіз офицері науарх (nauarchos) басқарды. Македонияның Филипп II және Александр Македонскийдің билігіне көтерілуімен грек әскері кәсіби болды, тактикасы жетілдірілді және шендердің қосымша деңгейлері пайда болды. Жаяу әскерлер ауыр жаяу әскерлер деп аталатын фалангаларға (phalangites) бөлінді. Бұл бұрғылаудан өткен алғашқы әскерлердің бірі болды және олар тығыз тіктөртбұрышты формацияда, әдетте сегіз адам тереңдігінде, әр қатардың басында (немесе тізімінде) басшы және ортасында екінші басшы тұрды, егер көбірек фронт қажет болса, артқы қатарлар жаққа жылжып кетуі мүмкін. Тетрархия – төрт тізімнен тұратын бөлімше, ал тетрарх немесе тетрарх – төрт тізімнің командирі; дилохия – екі тізім, ал дилохит – екі тізімнің командирі; лохос – бір тізім, ал лохагос – тізім командирі; димурия – жарты тізім, ал димурит – жарты тізім командирі. Жарты тізімнің тағы бір атауы – hèmilochion, ал hèmilochitès – жарты тізім командирі. Алайда, әртүрлі типтегі бөлімшелер әртүрлі бөлінді, сондықтан олардың командирлері әртүрлі атақтарға ие болды. Мысалы, ондық жүйе бойынша декас немесе декания – декархос басқаратын ондық бөлімше, гектатонтархия – гектатонтархос басқаратын жүздік бөлімше, ал хилиостис немесе хилиархия – хилиархос басқаратын мыңдық бөлімше. Александрдың әскери жағынан танымал болған ат әскері әртүрлі болды. Ауыр ат әскері мен қанатты ат әскері (ilè) бөлімдері болды, соңғысына илархос қолбасшылық етті.

Римдік

Мариус реформасынан кейін Рим легиондарында ресми шендер кеңінен қолданыла бастады. Дегенмен, қазіргі шендермен салыстыру тек шамалы ғана болуы мүмкін, себебі Рим армиясының басқару құрылымы қазіргі заманғы әріптестерінің ұйымдық құрылымынан мүлдем өзгеше болды. Олар төртінші ғасырдың римдік жазушысы Вегецийдің еңбектерінен және Цезарьдің Галлияны бағындыруы мен азамат соғысы туралы жазбаларынан емес, ерте заманғы, отызы жылдық соғыстың жалдамалы әскерлерінен пайда болды. Римде әскери басқару – бұл саяси лауазым еді. Әскербасы империуммен, яғни саяси-діни ұғыммен қарулануы керек болды. Оған ие болған патшаға (рекс сакрорум) монархияға оралудың алдын алу үшін оны иеленуге қатаң тыйым салынды. Республика кезеңінде басқару консулдарға немесе (сирек) преторларға, ал қажет болған жағдайда диктаторға жүктелді. Проконсулдар кеңсе құрылғаннан кейін пайдаланылды. Императорлық дәуірде әр легионды император басқарды, ол техникалық тұрғыдан консул немесе проконсул болды. Бас қолбасшы легат (legatus) деп аталатын өкілді тағайындай алатын. «Легат» пен «легион» арасындағы байланыс – халық этимологиясы, себебі «legatus» сөзінің мағынасы «уәкіл» немесе «елші» болып табылады. Легаттар әдетте үш жылдық мерзімге Рим Сенатынан сайланды. Жоғары әскери басқарудың саяси сипаты осында да көрінді, себебі легиондар әрқашан провинцияның губернаторына бағынышты болды және тек провинциядағы екінші және одан кейінгі легиондар ғана өздерінің легиондық легаттарына ие болды. Шынайы қолбасшылар мен легаттар қазіргі заманғы терминдермен айтқанда, жоғары офицерлер еді. Әскербасының (немесе оның легатының) тікелей төменгі сатысында алты әскери трибун (tribuni militum) болды, олардың бесеуі жоталы жас жігіттер, ал біреуі сенатқа өтуге дайындалып жатқан дворян болды. Соңғысы латиклав трибуны (tribunus laticlavius) деп аталды және екінші бағынышты офицер болып саналды. Егер қазіргі дивизияларда командирдің орынбасары бригада генералы болса, онда латиклав трибуны, өзіне бағынышты бөлімдері болмаса да, осы шенмен салыстырылуы мүмкін. Басқа трибундар angusticlavii tribuni деп аталды және майор, подполковник, полковник шендерімен және әкімшілік міндеттерімен штаб офицерлеріне тең болды. Олар өздеріне бағынышты бөлімдерді құрмады. Әскери трибун термині кейде ағылшын тіліне «полковник» деп аударылады, әсіресе белгілі классик Роберт Грейвс өзінің «Клавдий» романдары мен Суетонийдің «Он екі Цезарь» аудармасында осылай жасаған, «халық трибундарымен» шатасуды болдырмау үшін. Сонымен қатар, оларды ерте республика кезеңінде консулдарды алмастыра алатын «консульдық биліктері бар әскери трибундармен» шатастырмау керек. Легиондағы үшінші жоғары офицер, angusticlavian tribuni-нен жоғары тұрған, префектус кастрорум болды. Ол да қазіргі армиялардағы полковник шеніне ие болды, бірақ ол трибундардан өзгеше болды, себебі оның лауазымы әкімшілік карьераның бөлігі емес, әдетте бұрынғы жүзбасылармен толтырылды. (Қазіргі армияларда төменгі деңгейде ұқсас айырмашылық бар, яғни офицерлік және қатардағы офицерлер арасында.) Легиондағы жауынгерлер «қатарларға» біріктірілді, яғни бірлік ретінде соғысқан адамдардың қатары. Мариус жүйесі бойынша легиондар он когортаға (коорталар) бөлінді (бұтальонға шамамен тең және тікелей легионға бағынады), әрқайсысы үш манипуладан тұрады, олардың әрқайсысы екі жүзден (қазіргі терминдерде өте кішкентай бөлімше) тұрады, олардың әрқайсысы 60-тан 160 адамға дейін құралды. Әр жүзді жүзбасы (centurio, дәстүрлі түрде капитан деп аударылады) басқарды, оған опцио сияқты бірқатар кіші офицерлер көмектесті. Жүздер одан әрі әрқайсысы сегіз сарбаздан тұратын он контубернияға бөлінді. Манипулаларға екі жүзбасының бірі, когорталарға үш манипуланың жүзбасының бірі басшылық етті; ең аға когорталық жүзбасы primus pilus деп аталды. Жекелеген когорталардағы жүзбасылардың шендері төмендеу ретпен: pilus prior, pilus posterior, princeps prior, princeps posterior, hastatus prior және hastatus posterior болды. Жекелеген сарбаздар солдаттар (milites) немесе легионерлер (legionarii) деп аталды.

Моңғол тілі

Моңғол әскери тактикасы мен ұйымдастырылуына назар аударыңыз.

Түрік

Қазіргі атақтар иерархиясының түсінігіндегі шендер болған жоқ, бірақ әскер иерархиялық басқаруға ұйымдастырылған. Әскер ұйымдастырылуы Модун Чаню қолданған ондық жүйеге негізделген. Армия он адамнан (аравт) тұратын отрядқа негізделген, оны тағайындалған басшы басқарды. Мұндай отрядтардың оннан бірі жүздік (зуут) құрады, оны да тағайындалған басшы басқарды. Келесі бөлім – мыңдық (мянгат), оны тағайындалған ноян басқарды. Ең ірі бөлім – он мыңдық (тумен) болды, оны да тағайындалған ноян басқарды.

Классикалықтан кейінгі

Классикалық кезеңнен кейінгі әскерилерде бірыңғай шендік құрылым болған жоқ; феодалдар белгілі бір жағынан қазіргі офицерлерге тең болғанымен, олардың қатаң иерархиясы болмады – король теңдердің арасында бірінші болып есептелді, ол кейінгі не ежелгі қоғамдар түсінгендей монарх емес, ал барлық ақсүйектер теориялық тұрғыдан тең болды (содан "теңдес" атауы шықты). Ақсүйектер өздерінің қарауындағы әскерлерді белгілі бір санда әкелуге міндетті болды, егер оларды жоғары дәрежелі ақсүйек немесе жер сыйлап, олардың қызметін алған король сұраса. Әскердің иесі оларға кем дегенде номиналды бақылауды сақтап қалды – көптеген классикалық кезеңнен кейінгі әскери жоспарлау отырыстары әр иеленушінің алдағы шайқастағы рөлін келісуді қамтыды, және әр иеленушіге белгіленген мерзім өткеннен кейін кетуге рұқсат берілді.

Классикалықтан кейінгі әскерлердегі жоғары команда

Әскерлердің басқару құрылымы көбінесе еркін және маңызды айырмашылықтарға ие болды. Әдетте, король мен жоғары шенді феодалдар барлық феодалдарды жорық үшін әскер жинауға шақыратын. Олар жиналған күштерді ұйымдастыру үшін танымал ақсүйек, маршалды тағайындайтын. "Маршал" аталымы маршалдың әскерді жорыққа бастауынан және лагерь құру мен жабдықтауды ұйымдастыруға жауапты болуынан туындаған. Алдағы шайқас тактикасы көбінесе ірі әскерлерді басқаратын феодалдардың соғыс кеңесінде шешілетін. Жорықтар арасында жоғары констебль жергілікті констебльдерге және маңызды қамалдар гарнизондарының командирлеріне бағындыратын. Жоғары констебль өз рөлі – жақсы жабдықталған кавалерия басшысы болғандықтан, әскерде де билікке ие болуы мүмкін.

Қазіргі дәрежелердің пайда болуы

Еуропа мен Азиядағы орта ғасырлар аяқталғанда, классикалық армиялардың шендік құрылымы көбірек ресімделді. Жоғары шенді офицерлер патшалық жарлық арқылы шен алғандықтан, комиссиялық офицерлер деп аталды. Әскери жарлықтар көбінесе жоғары мәртебелі адамдарға – материктік Еуропаның аристократиясына және Ұлыбританияның аристократиясы мен дворяндарына берілді. Классикалық армиядан кейінгі негізгі бөлімше – рота, вассал иесінің тапсырмасымен (кейінірек патшаның өзі) жиналған әскерлер тобы. Ротаның басшысы капитан шеніндегі комиссиялық офицер болды. Капитан атауы латын тіліндегі capitaneus сөзінен шыққан ("басшы" немесе "жетекші"). Капитанға рота басқаруда көмектесетін комиссиялық офицер лейтенант болды. Лейтенант сөзі француз тілінен алынған, онда lieu – "орын", яғни лауазым, ал tenant – "ұстау", яғни "лауазымды ұстау" мағынасын білдіреді. Осылайша, лейтенант – жоғары шенді офицері болмағанда лауазымды ұстаушы. Лейтенант капитанға көмектеспеген кезде, ол әсіресе мамандандырылған взводқа, взводқа басшылық етті. Бұл сөз 17 ғасыр француз тіліндегі peloton сөзінен шыққан, ол "кішкентай доп" немесе "кішкентай отряд" деген мағынаны білдіреді, ал ол pelote сөзінен туындаған. (Жаяу әскер) ротасының туын алып жүрген офицер прапорщик болды. Прапорщик сөзі латын тіліндегі insignia сөзінен шыққан. Кавалерия роталарында оған балама шен – корнет болды. 19 ғасырда ағылшын тілінде бұл шендер біріктіріліп, екінші лейтенант шені құрылды. Барлық офицерлер патшадан жарлық алған жоқ. Кейбір мамандықтарға қолөнер шеберлерінің біліктілігін куәландыратын патент берілді. Бұл патенттік офицерлер комиссиялық офицерлерге көмектесті, бірақ комиссиялық емес офицерлерден (NCO) жоғары тұрды. Олар билігін патшадан емес, жоғары тұрған офицерлерінен алды. Алғашқы NCO-лар аристократияның қарулы қызметшілері (қолдағы сарбаздар) болды, олар ұрысқа шақырылған жасақтарды басқаруға, ұйымдастыруға және оқытуға тағайындалды. Бірнеше жыл отрядқа басшылық еткеннен кейін, NCO сержант, ең жоғары NCO шеніне көтерілуі мүмкін. Сержант жоғарылатылған кезде отрядқа басшылық етуі мүмкін болса да, ол көбінесе штаб офицері болды. Штаб офицерлері командирлеріне персонал, барлау, операциялар және логистика мәселелерінде көмектессе, сержант – шебердің көзімен қараған адам, командирінің астындағы сарбаздардың тұруын қамтамасыз ету үшін әкімшілік жұмысының барлық аспектілерімен айналысты. Уақыт өте келе сержанттар түрлі деңгейдегі бөлімше командирлері қолданған түрлі сержант шендеріне бөлінді. Отрядқа капрал басшылық етті. Отряд сөзі итальян тілінен алынған, "квадрат" немесе "блок" сарбаздарды білдіреді. Шындығында, капрал итальян тіліндегі caporal de squadra сөзінен шыққан ("отряд басшысы"). Капралдарға лаңкепесадтар көмектесті. Ланцепесадтар – тәжірибелі сарбаздар, лаңкепесад сөзі итальян тіліндегі lancia spezzata сөзінен шыққан, ол "сынық найза" дегенді білдіреді. Сынық найза – ұрыс тәжірибесінің метафорасы, мұндай жағдайдың болуы мүмкін. Алғашқы лаңкепесадтар – тәжірибелі жеке сарбаздар болды, олар өздерінің капралдарына көмектесті немесе капралдың міндеттерін өздері орындады. Осы екінші функция армияларды лаңкепесадтарын жеке сарбаз емес, капрал шені ретінде қарастыруға мәжбүр етті. Нәтижесінде, лаңкепесад және капрал сөздерінің бірігуінен лаңкепесад шені пайда болды. Классикалық кезең аяқталғаннан кейін патшалар өз армияларының төменгі шендерін толтыру үшін кәсіби сарбаздарға көбірек сене бастады, олардың орнына жасақшыларды пайдаланды. Бұл кәсіби сарбаздардың әрқайсысы мансабын жеке сарбаз ретінде бастады. Жеке сарбаз – рота командирімен жеке келісімшартқа қол қойып, ақы алған үшін қызметін ұсынған адам. Ақша салық арқылы жиналды, жылдық 40 күндік жасақ қызметін орындамаған шағын шаруалар (еомендер) еомендерден таңдалған кәсіби сарбаздарды қаржыландыратын салық төледі. Бұл ақша патша қазынасынан рота командирлеріне берілді, ал рота командирлері осы ақшаны әскер жинауға пайдаланды.

Жоғары дәрежелілердің шығу тегі

Әскерлер ұлғайып, бірнеше ротадан құралғандықтан, патша бір капитанға дала әскерлерінің жалпы билігін берді. (Ұлттық әскерлер – патшалардың әскерлері. Дала әскерлері – патшаның ірі шайқастарға дайындалу үшін шақыртқан әскерлері.) Француз тарихында «лейтенант-дю-руа» атағы белгілі бір провинцияларда патшаның өкілі ретінде әскери билікпен жіберілген офицерге берілді. Кейде «лейтенант-дю-руа» офицерін капитанға бағынатын лейтенанттардан ажырату үшін генерал-лейтенант деп атаған. Капитан-генералдың штаб офицері ретінде қызмет еткен сержант «генерал-майор сержанты» деп аталды. Бұл кейіннен «генерал-майор» болып қысқартылды, ал капитан-генерал әскери түріне байланысты «жаяу әскер генералы», «ат әскері генералы» немесе «артиллерия генералы» деп аталатын болды, және олар уақыт өте келе жай ғана «генерал» деп аталатын болды. Сондықтан майор лейтенанттан жоғары, бірақ генерал-лейтенант генерал-майордан жоғары тұрады. Қазіргі уақытта негізгі дайындықтан өтетін рекруттарға, кейбір әскерлерде «жаттығу лагері» деп те аталатын, әскери шендердің иерархиялық құрылымы туралы нұсқау беріледі. Көптеген жаңадан келген әскерге шақырылған азаматтар бұрын айтылғандай, бас штаб шендерінің құрылымын түсінуге қиналады, себебі негізгі логиканы қолданғанда да түсіну біршама күрделі болады. Әскерлер өскен сайын геральдика мен бөлімшелерді анықтау негізінен полктердің мәселесі болып қала берді. Бригадалар, бригада генералдары басқарған, швед патшасы Густав II Адольф (1632 жылы Лютцен шайқасында қаза тапқан) ойлап тапқан тактикалық бөлімшелер еді. Ол полктердің стандартты құрылымын жеңу үшін енгізілді. «Бригада» деп аталатын бұл бөлімше аралас құрамдас болды, оған жаяу әскер, ат әскері және көбінесе артиллерия кірді, және ол арнайы міндеттерді орындау үшін тағайындалды. Мұндай бригаданың мөлшері күшейтілген ротадан екі полкке дейін болатын. Бригада – 17 ғасырдың «жұмыс тобының» алғашқы нұсқасы еді. Кейбір әскерлерде «бригада генералы» шені «бригадир» деп қысқартылған. 16 ғасырдың соңында роталар полктерге біріктірілді. Осы полктерді басқаруға тағайындалған офицерлер «полковниктер» (колонна офицерлері) деп аталды. Олар алғаш рет Испанияда Арагон королі Фердинанд II тағайындады, онда олар «коронелло» (тақ офицерлері) деп те аталды, себебі оларды тақ тағайындады. Сондықтан ағылшын тілінде «полковник» сөзінің айтылуы осылай болды. Алғашқы полковниктер – патшаның тапсырмасымен өз полктеріне қолбасшылық берген капитан болды. Полковниктердің лейтенанттары – подполковниктер болды. 17 ғасырда полковниктердің сержанты – майор сержанты болды. Бұл дала офицерлері, өз полктерінің үшінші басшысы (полковниктері мен подполковниктерінен кейін), үлкен, армия деңгейіндегі сержанттармен ұқсас рөл атқарды (бірақ кіші масштабта). Бұрынғы лауазымды ерекшелеу үшін «генерал-майор сержанты» деп аталатын болды. Уақыт өте келе екі шеннен де «сержант» сөзі алынып тасталды, себебі екі шен де офицерлік лауазымдар үшін қолданылды. Осыдан майор және генерал-майор шендері пайда болды. «Сержант-майор» шенінің толық атауы 18 ғасырдың соңына дейін қолданылмай келді, содан кейін ол жаяу әскер батальонының немесе ат әскері полкінің аға сержанты ретінде қолданыла бастады. Кейін полктер батальондарға бөлінді, олардың басшысы подполковник, ал атқарушы офицері майор болды.

Генералдар, флаг және әуе офицерлері

Әдетте ұзақ уақыт бойы өз бетінше жұмыс істейтін бөлімшелерге немесе құралымдарға (мысалы, бригадалар мен одан үлкен, немесе флотилиялар немесе кемелердің эскадрильялары) басшылық ететін офицерлер әр түрлі аталады: жалпы офицерлер (армияларда, теңізшілер мен кейбір әуе күштері), флаг офицерлері (теңіз флотында және жағалау күзетшілерінде) немесе әуе офицерлері (кейбір одақтастық әуе күштері). Жалпы офицерлік дәрежелер әдетте (ең жоғарыдан бастап) генерал, генерал-лейтенант, генерал-майор және бригадир генералді қамтиды, бірақ дивизия генералы немесе (әуе, жер) күштері генералы сияқты көптеген түрлері бар. Флаг офицері атаулары, мұндай офицердің кемеде және жиі құрлықта тумен бірге болуын көрсететін дәстүрлі практикадан кейін аталған, әдетте (ең жоғарыдан) адмирал, вице-адмирал және контр-адмиралді қамтиды. Кейбір әскери-теңіз флотында, мысалы Канадада, коммодор дәрежесі флаг дәрежесі болып табылады. Ұлыбритания мен басқа да одақтас елдердің әуе күштері бойынша әуе офицерлерінің қатарына әдетте әуе бас маршалы, әуе маршалы, әуе вице-маршалы және әуе коммодоры жатады. Кейбір әуе күштері, мысалы Канада, АҚШ және басқа да көптеген әуе күштері үшін генералдық офицерлік атақтар қолданылады. АҚШ Әуе күштері бұрын АҚШ армиясының бір бөлігі болған және 1947 жылы өз алдына жеке қызмет ретінде қалыптасқан, өзімен бірге бар болған офицерлік дәреже құрылымын алып келген. Бразилия мен Аргентина бригадалық терминге негізделген жалпы офицерлік дәрежелер жүйесін қолданады. Кейбір күштерде жоғарыда келтірілген жалпы мысалдардан өзге, бір немесе бірнеше жоғары дәрежелер болуы мүмкін, оларға ерекше атақтар беріледі, мысалы, далалық маршал (әлемнің көптеген әскерлері, әсіресе АҚШ-ты қоспағанда) немесе армияның генералы (негізінен АҚШ, өйткені "маршал" бейбітшілік офицерінің аталуы ретінде қолданылады), флот адмиралы (АҚШ әскери-теңіз флоты), Корольдік әуе күштері маршалы немесе басқа ұлттық әуе күштері. Бұл дәрежелер көбінесе Германия мен Канадада тоқтатылды немесе Ұлыбритания мен АҚШ-та соғыс немесе құрметті жоғарылатумен шектелді. Әр түрлі елдерде, әсіресе АҚШ-та, оларды кейбір дәрежелік белгілерде киілетін жұлдыздар саны үшін "жұлдыздық дәрежелер" деп атауға болады: әдетте бригадир генералға бір жұлдыз немесе әр келесі дәрежеге бір жұлдыз қосылғанда оған тең. АҚШ-та бес жұлдыз - тұрақты түрде қол жетімді ең жоғары дәреже (соғыс кезінде дәстүрлі түрде әскери-теңіз флотының бөлімдері ретінде қызмет еткен және флоттың адмиралының қолбасшылығымен қызмет еткен теңіз жаяу әскерлері мен жағалау күзетшілерін қоспағанда). Сондай-ақ, АҚШ армиясының генералы және Әскери-теңіз флотының адмиралы деген арнайы дәрежелер бар, олар басталған кезде төрт жұлдызды аға офицерлер деп саналды, бірақ бес жұлдызды офицерлер құрылғаннан кейін алты жұлдызды дәреже деп саналды. Осы уақытқа дейін тек бір офицер алты жұлдызды атаққа ие болды, ол Джон Дж. Першинг. Джордж Вашингтон 1976 жылы осы лауазымға өлімінен кейін тағайындалды. Сонымен қатар, адмирал Джордж Дьюи теңіз флотының адмиралы болды, бірақ ол соңғысының басталуынан бастап флот адмиралына жоғары мәртебеге ие болғаннан бұрын қайтыс болды. Кейбір атақтар шынайы дәреже емес, бірақ генералдар немесе құрметті атақтар атқаратын қызметтер. Мысалы, француз армиясында генерал де корпус д'армей - бұл кейбір генеральдер де дивизиялар және маршаль де Франция атқаратын қызмет. Бұл ең жоғары әскери лауазымды білдіретін, бірақ оны алғандардың практикалық командалық өкілеттіктерін жиі тежейтін ерекшелік. Комодор - АҚШ әскери-теңіз күшінде қазіргі уақытта контр-адмиралға қолбасшылық етуге тым кішкентай эскадрильяға, әуе тобына немесе әуе қанатына басшылық ететін аға капитаны, бірақ бұл атау тарихи дәреже ретінде қолданылған. Комодор атағы (дәреже емес) кеме капитанынан жоғары лауазымды офицерді де білдіре алады (себебі тек кеме командиріне ғана жол жүріп бара жатқанда капитан деп аталады). Теңіз капитандарына кейде кемеде жүргенде өзін ерекшелендіру үшін майор деп аталады, бірақ бұл анықтама АҚШ-тың Әскери-теңіз флотында немесе АҚШ-тың Теңіз жаяу әскерлері корпусында қолданылмайды.

Әскери немесе жоғары лауазымды қызметкерлер

Далалық офицерлер, сондай-ақ "далалық дәрежелі офицерлер" немесе "аға офицерлер" деп аталады, олар әдетте қысқа мерзімге дербес жұмыс істей алатын бөлімшелерге (мысалы, жаяу әскер батальондары, атты немесе артиллерия полктері, соғыс кемелері, әуе эскадрильялары) қолбасшылық ететін офицерлер. Далалық офицерлер жоғары командалардың штабтық лауазымдарын да иеленеді. "Далалық (дәрежелі) офицер" термині көбінесе армиялар мен теңіз күштері қолданады; әуе күштері, теңіз күштері және жағалау күзеті әдетте "аға офицер" терминін қолдануға басымдық береді. Бұл екі термин міндетті түрде синоним емес, себебі біріншісі взводтан бастап театрға дейінгі командалық лауазымды атқаратын кез келген офицерді сипаттау үшін жиі қолданылады. Типик армия және теңіз күштерінің далалық офицерлік шендеріне полковник, подполковник, майор және британ армиясында адъютант немесе операциялық офицер болып тағайындалған капитан кіреді. Көптеген Ұлттар Достастығы елдерінде бригадир шені қолданылады, бірақ ол басқа елдердегі бригадир-генерал лауазымын толықтырады. АҚШ армиясында CW3–CW4 шені бар офицерлер далалық дәрежелі офицерлер болып саналады; ал CW5 – аға далалық дәрежелі офицерлер. Теңіз күштері мен жағалау күзетінің аға офицерлік шендеріне капитан мен командир кіреді. Кейбір елдерде коммодор шені де бар. Ал басқаларында лейтенант-командирлер, армия мен теңіз күштерінің майорларына балама ретінде, аға офицерлер деп есептеледі. Ұлттар Достастығының әуе күштерінің аға офицерлік шендеріне топ капитаны, қанат командирі және эскадрилья басшысы кіреді, егер мұндай шендер әлі де қолданылып жүрсе.

Компаниялық дәрежедегі немесе төменгі офицерлер

Жас офицерлер шендері – үш немесе төрт төменгі офицерлік шендер. Олардың бағынындағы бөлімшелер әдетте ұзақ уақыт бойы тәуелсіз түрде жұмыс істеуі күтілмейді. Кейбір бөлімшелерде компаниялық офицерлер штаттық лауазымдарды да атқарады. Бірақ кейбір әскерлерде капитан тәуелсіз роталық әскери бөлімнің тұрақты командирі болуы мүмкін, мысалы, сигнал немесе далалық инженерлер эскадрильясы, не далалық артиллерия батареясы. Типик әскери рота офицерлерінің шендері капитан және лейтенанттың түрлі дәрежелерін қамтиды. Әскери-теңіз күштері мен жағалау күзетінің кіші офицерлік шендеріне лейтенант-командир, лейтенант, кіші лейтенант, лейтенант және прапорщик кіреді. Ұлттар Достастығы (Канаданы қоспағанда) әуе күштерінің кіші офицерлік шендеріне әдетте ұшу лейтенанты, ұшу офицері және ұшқыш офицері кіреді. "АҚШ офицерлер корпусы 10 жалақы разрядына бөлінген (O 1-ден O 10-ға дейін). O 1-ден O 3-қа дейінгі жалақы разрядындағы офицерлер компаниялық офицерлер деп есептеледі. Армияда, теңізшілер корпусында және әуе күшінде бұл жалақы разряды екінші лейтенант (O 1), бірінші лейтенант (O 2) және капитан (O 3) шендеріне, ал әскери-теңіз күштерінде прапорщик, кіші лейтенант және лейтенант шендеріне сәйкес келеді. Келесі үш жалақы разрядындағы (O 4-тен O 6-ға дейін) офицерлер далалық офицерлер деп саналады. Армияда, теңізшілер корпусында және әуе күшінде бұл жалақы разряды майор (O 4), подполковник (O 5) және полковник (O 6) шендеріне, ал әскери-теңіз күштерінде лейтенант-командир, командир және капитан шендеріне сәйкес келеді. Ең жоғары төрт жалақы разряды армияда, теңізшілер корпусында және әуе күшінде генерал-офицерлерге, ал әскери-теңіз күштерінде флагмандық офицерлерге арналған. Әр жалақы разрядына сәйкес келетін шендер келесідей: Армияда, теңіз жаяу әскерлерінде және әуе күшінде бригадир генерал (O 7), генерал-майор (O 8), генерал-лейтенант (O 9) және генерал (O 10); әскери-теңіз күштерінде кіші адмиралдың төменгі жартысы, кіші адмиралдың жоғарғы жартысы, вице-адмирал және адмирал.

Төменгі немесе оқушы офицер

Канада Қарулы Күштерінде оқудан өтетін офицерлер теңіз оқуы үшін теңіз курсанттары, ал әскер немесе әуе күштері үшін офицер курсанттары болып табылады. АҚШ және басқа бірнеше батыс елдерінің қарулы күштерінде оқушы офицерлер деп аталады және кадет (әскер және әуе күштері) немесе мидшипмен (теңіз күштері, сондай-ақ кейбір елдерде морской пехота) шеніне ие болады. Бұл офицерлер әскери академияда қызмет ете алады немесе, АҚШ-та жиі кездесетіндей, ROTC бөлімі сияқты азаматтық колледж немесе университетке қосылған әскери оқу бөлімінің мүшелері ретінде қызмет ете алады. Бұл талапқа сәйкес, офицерлік лауазымға тағайындалу үшін кем дегенде төрт жылдық жоғары білім болуы қажет. Британ әскері өз оқушы офицерлерін офицер курсанттары деп атайды, олар оқудың басында қарапайым сарбаздар дәрежесінде болады және басқа шенділерге билігі жоқ (оқу барысында міндеттерді орындау үшін тағайындалған жағдайларды қоспағанда). Офицер курсанттарына оқудың алғашқы кезеңдерін Sandhurst Корольдік әскери академиясында аяқтағанға дейін «Мырза» немесе «Ханшайым» деп тіл қатуға болады (осы кезде курсанттар «бітіреді» және ресми түрде офицерлік шен алады), ал содан кейін басқа шенділер (офицер емес) оларды «Мырза» немесе «Ханшайым» деп атап сөйлейді. Кадет шені әрдайым шектеулі билік пен беделге ие болған (кадеттер мен АҚШ теңіз күштерінің мидшипмендері тағайындалған офицерлерге, уәкілді тұлғаларға немесе офицерлерге билік ете алмайды, тек бағынышты кадеттерге ғана билік етеді), ал мидшипмен тарихи түрде шектеулі басшылық жауапкершілігіне ие болған, әсіресе Корольдік теңіз күштерінде (онда кадеттер оқу басталғанда офицерлік шен алады, әскери әріптестерінен өзгеше). Бұл дәстүр АҚШ теңіз күштерінде де сақталған, бірақ қазір АҚШ теңіз күштерінің мидшипмендері басқа АҚШ қызметтеріндегі кадеттер сияқты шектеулерге ие. Сонымен қатар, АҚШ морской пехотасының офицерлері де мидшипмендер болып табылады, олар теңіз күштерінің әріптестерімен бірге оқытылады және білім алады, сондай-ақ өздерінің қызмет салаларын көрсету үшін ерекше белгілер тағады. АҚШ Жағалау күзет академиясының студенттері «кадеттер» деп аталады, ал әскери бөлімнің офицерлік кандидаттық мектебіне қатысушылар «офицерлік кандидаттар» болып табылады. АҚШ-та кадет немесе мидшипмен ретінде төрт жыл оқудың баламасы – төрт жылдық жоғары білімі бар колледж түлектері офицерлік кандидаттық мектебінде оқуға түсуі мүмкін, бұл колледж түлектерін әскери офицерлерге айналдыруға бағытталған он екі апталық қарқынды оқу курсы. Әрбір әскер түрінде кем дегенде бір және көбінесе бірнеше офицерлік кандидаттық мектептер бар. Бұл бағдарламалардың студенттері офицерлік кандидаттар деп аталады.

Уоррент офицерлері

Уоррант офицерлері (уоррант арқылы өкілеттік алғандықтан) әр елде немесе әскерлік бөлімшеде сәл әртүрлі қарастырылатын аралас шен. Уоррант офицерлері жоғары саптағы қара офицерлер немесе офицерлік және қара офицерлік шендер арасындағы толығымен бөлек шен болуы мүмкін, әдетте бұл шенді маманданушы мамандықтар иеленеді. АҚШ-та уоррант офицерлері алдымен уоррант бойынша тағайындалады, содан кейін АҚШ Президенті оларды бас уоррант офицері шеніне бекітеді. Уоррант офицерлерінің шені WO1-ден CW5-ке дейін өзгереді. Уоррант офицері W2 шеніне жеткенге дейін бас уоррант офицері болып санаılmaz. CW3-CW4 – далалық офицерлер. CW5 шеніне ие уоррант офицерлері – аға далалық офицерлер болып есептеледі.

Әскерге шақырылған қызметкерлер

Тәлімдік әскери қызметшілер – бұл офицерлік шеннен төменгі шендегі қызметкерлер және қарулы күштер құрамының басым бөлігін құрайды. Олар әртүрлі елдерде әртүрлі атаулармен белгілі, мысалы, Ұлыбританияда және бірқатар Достастық елдерінде "басқа шенділер" (OR), ал Канадада – "комиссиясыз мүшелер" (NCM) деп аталады.

Қызметке тағайындалмаған офицерлер

Қызметке тағайындалмаған офицерлер (NCO) – офицердің басшылығындағы, басқа әскери қызметшілерді қадағалауға уәкілеттік берілген немесе маңызды әкімшілік жауапкершілікке ие болған әскери қызметкерлер. Олар кіші әскери қызметшілердің күтіміне және тікелей бақылауына жауапты, көбінесе кішігірім далалық бөлімшелерде басшы офицерлердің міндетін атқарады. Ең жоғары дәрежелі NCO ресми түрде ең төменгі офицер немесе уоррант-офицерден төмен дәрежеде болады. Дегенмен, көптеген жоғары дәрежелі NCO-лар кіші офицерлерге қарағанда көбірек тәжірибеге, мүмкін, тіпті жауынгерлік тәжірибеге ие. Көптеген армияларда кіші офицерлердің жауапкершілігі мен уәкілеттігі жоғары болғанымен, операциялық тәжірибесі аз болғандықтан, олар аға NCO кеңесшілерімен жұмыс істейді. Кейбір ұйымдарда аға NCO-лар кіші офицерлерге қарағанда ресми жауапкершілікке және бейресми құрметке ие болуы мүмкін, бірақ уоррант-офицерлерден кем. Көптеген уоррант-офицерлер мансабының ортасында қызмет атқаратын NCO-лардың қатарынан шығады. Кейбір елдерде уоррант-офицерлік шендері жоғары әскери шендерді алмастырады. NCO шендері әдетте сержант пен капралдың (әуе күштері, армия және теңіз жаяу әскері) немесе бас сержант пен сержанттың (теңіз күштері және жағалау күзеті) әртүрлі дәрежелерін қамтиды. Көптеген теңіз күштерінде "рейтинг" термині мамандықты белгілеу үшін қолданылады, ал шен жалақы мөлшерін көрсетеді. Кейбір елдерде уоррант-офицерлер NCO бөліміне (аға NCO-лар бөлімі) жатады.

Басқа әскери қызметшілер

Командалық билігі жоқ қызметкерлер әдетте жеке, авиатор немесе авиамеханик, немесе теңізші (АҚШ Теңіз күштері мен Жағалау күзетінде теңізші-жаңадан бастаушысынан басталады) сияқты атаулар тағайындайды. АҚШ Теңіз жаяу әскерінде барлық шендегі адамдар, олардың командалық статусына қарамастан, "теңізші" деп аталуы мүмкін. АҚШ Әуе күшінде барлық шендегі адамдар, командалық статусына қарамастан, "әуеші" деп аталуы мүмкін. Теңізшілердің серті ресми түрде бекітілгеннен кейін, Теңіз күштерінің хатшысы Джон Далтон Теңіз күштерінің кез келген форма киген мүшесін атағанда "теңізші" сөзін үлкен әріппен жазуды бұйырды. Кейбір елдер мен әскер түрлерінде әртүрлі тармақтардағы қызметкерлердің атаулары әртүрлі болады. Олардың әртүрлі шендері болуы мүмкін, мысалы, жеке кіші сержант, бірақ бұл көбінесе жалақының өзгеруін ғана көрсетеді, биліктің ұлғаюын емес. Бұл елге немесе әскер түріне байланысты техникалық шендер болуы немесе болмауы мүмкін. Әр шен адамға олар қанша уақыт бойы және қаншалықты жақсы қызмет еткенін көрсетеді.

Тағайындау

Тағайындама – адам өкілеттіктерін жүзеге асыру құралы. Көптеген монархияларда лауазымды тұлғалар патшалық жарлық арқылы, ал көптеген басқа елдерде президенттік комиссия арқылы тағайындалады. Ұлттар Достастығында (Commonwealth) кіші офицерлер патшалық немесе президенттік жарлыққа ие. АҚШ-та офицерлерді АҚШ Сенатының кеңесімен және келісімімен президент тағайындайды. Көптеген офицерлер дауыспен бекітіледі, бірақ жоғары офицерлер Қарулы Күштер Комитетінің алдында сұрақтарға жауап беруі және оның мүшелерін қанағаттандыруы керек, содан кейін олардың тағайындамасы туралы дауыс беріледі. Бас сержанттар (NCO) тағайындама құжаты – жазбаша нысан, көбінесе қызмет басшысының куәлігі арқылы тағайындалады. Қызметке қабылдануды ағылшын тілді елдерде, тіпті әскерилер техникалық түрде тіркелмейтін елдерде де әскерге шақыру деп атайды. Кейде қызметкерлердің лауазымы олардың шын дәрежесінен жоғары болуы мүмкін. Мысалы, Корольдік теңіз флотында коммодор – капитан лауазымы, ал Ұлыбритания армиясында – қара сержант лауазымы болған.

Ренгі және бірліктің көлемі

Бұл дәрежелердің практикалық мағынасын түсіну және оларды әртүрлі қарулы күштерде, елдерде және атақтар мен белгілердің айырмашылықтарында салыстыру үшін әр команданың салыстырмалы деңгейлері мен мөлшерлерін білу пайдалы. АҚШ теңіз жаяу әскерінің немесе АҚШ армиясының жаяу әскер бөлімдері қолданатын реттік және командалық жүйе осы мақсатта үлгі ретінде қызмет ете алады. Әртүрлі елдер өздерінің жүйелерін қолдануы мүмкін, олар осы жерде көрсетілгенге сәйкес келмейді. Бұл жүйе бойынша, төменнен бастап жоғарыға қарай, капрал үш адамнан тұратын топты басқарады. Сержант үш топтан тұратын взводты басқарады. Осылайша, толық взводта 13 адам болады. Взводтар әдетте нөмірленеді (мысалы, 1-ші взвод). Көптеген армиялар мен теңіз әскерлерінде лейтенант немесе оған тең дәрежелі офицер үш немесе төрт взводтан тұратын ротаға басшылық етеді. Мысалы, АҚШ теңіз жаяу әскерінің роталарында әдетте 13 адамнан тұратын үш мылтық взводы, рота жетекшісі, взвод сержанты (штаб сержанты, командирдің орынбасары) және теңізшілер корпусының медициналық қызметкері болады. Жаяу әскер ротасының құрамында 42-ден 55-ке дейін адам болуы мүмкін. Роталар әдетте нөмірленеді (мысалы, 1-ші рота) немесе олардың негізгі қызметі бойынша аталады (мысалы, материалдық-техникалық жабдықтау ротасы). Капитан немесе оған тең дәрежелі офицер әдетте төрт ротаға (үш жеке рота және бір ауыр қару-жарақ ротасы) басшылық етеді. Оның штабында бірінші сержант және тағы жеті адам болуы мүмкін. Осылайша, ротада шамамен 175-тен 225-ке дейін адам болуы мүмкін. Капитандар басқаратын басқа да бөлімшелерге батареялар (далалық артиллерияда) және жасақтар жатады. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде рота (немесе кавалериядағы эскадрон, артиллериядағы батарея) әдетте әріппен белгіленеді (мысалы, "A ротасы"). Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде олар әдетте нөмірленеді. Көптеген елдерде ротаға майор басшылық етеді, ал капитан оған көмектеседі. Подполковник немесе оған тең дәрежелі офицер батальонға немесе эскадрильяға басшылық етеді, оның құрамында көбінесе төрт рота және штабтың әртүрлі мүшелері болады. Батальонда шамамен 500-ден 1500-ға дейін адам болады және әдетте екіден алты ротадан тұрады. Полковник немесе оған тең дәрежелі офицер полкке немесе топқа басшылық етеді, оның құрамында көбінесе екі немесе одан да көп батальон (жаяу әскер бөлімдері үшін) немесе бес-алты әуе тобы (авиациялық бөлімше үшін) болады. Батальондар мен полктер әдетте жеке батальон ретінде немесе полк құрылымының бөлігі ретінде нөмірленеді (мысалы, АҚШ армиясындағы 1-ші 501-ші жаяу әскер полкі). Келесі деңгей - бригада, оған бригадир генерал басшылық етеді, және оның құрамында екі немесе одан да көп полк немесе үштен сегізге дейін батальон болады. АҚШ армиясында бригада полкпен шамамен тең немесе одан сәл үлкен, үштен жеті батальоннан тұрады. Күші әдетте 1500-ден 3500-ға дейін адамды құрайды. АҚШ теңіз жаяу әскерінде бригадалар тек белгілі бір тапсырмалар үшін ғана құрылады. Олардың мөлшері мен табиғаты бойынша, олар полк үшін әдеттегіден гөрі батальондардың үлкен және әртүрлі жиынтығы болып табылады, олар оларды салтқа сай, майданда сыртқы логистикалық және тактикалық қолдаусыз тәуелсіз жұмыс істей алатын ең кішкентай құралым ретінде атқаруға мүмкіндік береді. Бригадалар әдетте нөмірленеді (мысалы, 2-ші бригада). Полк пен бригададан жоғары деңгейдегі дивизияға генерал-майор басшылық етеді және оның құрамында 10 000-нан 20 000-ға дейін адам болады. Мысалы, 1-ші теңіз жаяу әскер дивизиясы төрт теңіз жаяу әскер полкінен (жоғарыда сипатталғандай), бір шабуылдық-десанттық батальоннан, бір барлау батальоннан, екі жеңіл бронетехникалық барлау батальоннан, бір жауынгерлік инженерлік батальоннан, бір танк батальоннан және бір штаб батальоннан тұрады. (Штаб батальонында бір штаб ротасы, бір материалдық-техникалық жабдықтау ротасы, бір әскери полиция ротасы, бір байланыс ротасы және бір жүк көлігі ротасы бар.) Сол теңіз экспедициялық күштерінің (ТЭК) эквиваленті МЭК логистикалық тобы (МЛТ) болуы мүмкін, ол полк көлеміндегі бөлімше емес (сөз "топ" көрсететіндей), бірақ бірнеше қолдау батальондарынан тұратын үлкен қолдау бөлімшесі. Дивизиялар әдетте нөмірленеді, бірақ олар функциясымен немесе тарихи тұлғаның атымен аталуы мүмкін. Кез келген дәрежеге арналған командалық мөлшерлер әртүрлі болуы мүмкін. Барлық бөлімшелердің құрамында жаяу әскер бөлімдеріне қарағанда аз адам болуы мүмкін. Мысалы, танк және артиллерия экипаждарында әлдеқайда аз адам жұмыс істейді. Сондай-ақ, жауынгерлік емес бөлімшелерде, мысалы, квартирмейстерлерде, асханашыларда және госпиталь қызметкерлерінде де адам саны аз болады. Бұдан басқа, нақты жағдайда барлық бөлімшелер толық құрамда болмайды және жүйеге әртүрлі мамандықтардан тұратын жасақтар мен топтар қосылуы мүмкін. АҚШ армиясында дивизиядан жоғары деңгейдегі корпустың құрамында лейтенант-генерал болады. Көптеген армияларда корпустың құрамында шамамен 60 000 адам болады, олар әдетте үш дивизияға бөлінеді. Корпус (және осыған ұқсас ұйымдар) әдетте рим цифрларымен және халықаралық күштердегі ұлттығымен белгіленеді (мысалы, V (АҚШ) корпусы, VIII (Оңтүстік Корея) корпусы, II ТЭК, I Канада корпусы). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, шайқастың ауқымдылығына байланысты, бірнеше корпус бірлесіп майдан армияларын құрады, олар теория бойынша генерал (төрт жұлдыз) басқаратын, бірақ көбінесе лейтенант-генерал (үш жұлдыз) басқаратын және 240 000-ға дейін әскерден тұратын. Армиялар әріптермен жазылған сандармен немесе функционалдық атаулармен белгіленеді, "халықаралық" күштерде олардың ұлттығын көрсетеді (мысалы, Сегізінші АҚШ армиясы, Үшінші Оңтүстік Корея армиясы, Рейн армиясы). Бұлар өз кезегінде армиялық топтарға біріктірілді, бұл қазіргі заманғы соғыстағы бір командир басқаратын ең ірі майдандық ұйымдар. Армиялық топтардың құрамында 400 000-нан 1 500 000-ға дейін әскер болды. Армиялық топтар араб цифрларымен және халықаралық күштерде ұлттық атаулармен белгіленді (мысалы, 21-ші армиялық топ).