Кіріспе

Біріккен Корольдіктің діни киімге қойылған шектеулер туралы ісі R (Бегум) v Денбиг орта мектебінің директорлар кеңесі [2006] – 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңға сәйкес діни символдар мен киімнің құқықтық реттелуіне қатысты Лордтар палатасының ісі. Бұл іс Ұлыбританияның Лутон қаласындағы Денбиг орта мектебінің мұсылман оқушысы Шабина Бегумға қатысты. Бегум мектептің оған шалбар-көйлек (шалвар камез) стиліндегі Денбиг мектеп формасын киюді талап етуіне қарсы шықты, оның орнына ұзын, кең мұсылман көйлегін (джильбаб) кигісі келді. Бегум бұл талаптың шариғат заңдарына сәйкес келмейтінін айтты. Ол Жоғары сотта ісін ұтып ала алмады, апелляциялық сотқа шағымданып жеңіске жетті, бірақ 2006 жылдың наурыз айында Лордтар палатасының сот комитеті бірінші апелляцияны бірауыздан қабылдамады.

Іс

Шабина Бегум (; Ұлыбританияда туған, сол кезде 16 жаста және Бангладештік тегінен шыққан), Бедфордширдің Лутон қаласындағы Денбиг орта мектебінің оқушысы болды. Ата-аналардан сайланған жеті губернатордың төртеуі мұсылман болды, Лутон мешіттер кеңесінің төрағасы қауымдық губернатор, ал жергілікті білім беру органының (LEA) үш губернаторы да мұсылман еді. Дегенмен, мектепте басқа діндерді ұстанатын көптеген оқушылар да болды және мектеп осы алуан түрлі қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыруда барынша ықылас танытып, мектеп формасын ортақ біртүтас сезімді қалыптастыруға көмектесетін құрал деп есептеді. Ұлдар мен қыздарға шалбар немесе юбка киюге рұқсат берілгеннен бөлек, қыздарға пакистандық немесе панджаби шалвар-камизіне негізделген форма, қалауынша химармен бірге ұсынылды. Мектеп формасы туралы шешім жергілікті мешіттермен, діни ұйымдармен және ата-аналармен кеңес жасасып қабылданды. Мектеп шалвар-камизді бірнеше дін өкілдері киетініне байланысты идеалды деп санады, соның салдарынан олардың арасындағы айырмашылықтарды азайтуға мұрын қойды. Екі жыл бойы Шабина Бегум шалвар-камиз киіп, ешқандай шағым айтпай оқыды, бірақ 2002 жылдың қыркүйегінде Шабина Бегум, оның інісі және тағы бір жас жігіт мектепке барып, оған джильбаб деп аталатын ұзын көйлек киюге рұқсат беруді сұрады. Шабина Бегум мен оның қолдаушыларының пікірінше, мектеп ұсынған шалвар-камиздің нақты үлгісі тым тар келіп, жеңдері қысқа болғандықтан, шариғат заңында белгіленген исламдық киім талаптарына толыққанды сай келмейді. Шабина үш жыл бойы джильбаб киюге рұқсат берілмесе, мектепке барудан бас тартты. Ол мұның өзінің мұсылман дінінің талабы екенін, сонымен қатар мектеп формасы ережелеріне қайшы екенін айтты. Сонымен қатар, Шабина Бегум мен оның қолдаушылары джильбабтың исламдық киімнің басқа түрлерімен салыстырғанда мәдени жағынан бейтарап форма екенін мәлімдеді. Мектептің қолдаушылары Шабина Бегумнің ата-анасы қайтыс болғаннан кейін, ол өзінің ағасы Шуеб Рахманның, жалпы ислами қозғалысы Хизб ут-Тахрирдің жақтасы болғандықтан, оның ықпалына түскенін айтты. Олар сондай-ақ, егер Шабина Бегумге джильбаб киіп сабаққа қатысуға рұқсат берілсе, басқа оқушылар исламдық киімнің қатаң талаптарын қабылдауға қысым сезінетінін жеткізді. Шабина Бегум, өзінің інісімен бірге, мектептің оған джильбаб киюге рұқсат бермеуіне қатысты шешімді сот арқылы қайта қарау туралы талап арыз берді. Арыз негізінде мектеп оның дінін білдіру құқығына (Еуропалық адам құқықтары конвенциясының 9-бабы) және білім алу құқығына (бірінші хаттаманың 2(1)-бабы) араласып отыр деген пікір білдірілді.

Апелляциялық шағымдар

Бегум жоғары сотта істі ұтырыпты, бірақ кейіннен апелляциялық сотқа шағымданып жеңіске жеткен. Мектеп бұл шешімге қарсы шағымданып, іс Лордтар палатасының сот комитетінде қарастырылды. Білім және дағдылар департаменті Лордтар палатасындағы отырыста өз ұстанымын білдірді. Лордтар палатасы мектептің пайдасына шешім шығарды. Бегумды Апелляциялық сотта және Лордтар палатасында бұрынғы премьер-министрдің әйелі Шери Блэр КВ қорғады.