Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның Пентленд таулары – Шотландияның Эдинбург қаласының оңтүстік-батысында орналасқан таулы аймақ және аймақтық саябақ. Бұл тау тізбегінің ұзындығы шамамен 32 километрді құрайды және Эдинбургтен оңтүстік-батысқа қарай Биггар және Жоғарғы Клайдсдейлге қарай созылады.
Scottish hill range and regional park
The Pentland Hills are a range of hills southwest of Edinburgh, Scotland. The range is around 20 mile (32 km) in length, and runs southwest from Edinburgh towards Biggar and the upper Clydesdale.
Этимология
Бұл атау алғаш рет Пентленд шаруашылығына қатысты жазылған (1050, 1200) және, мүмкін, бритондық тілдегі "pen" және "llan" элементтерінен шыққан, яғни "төбелердің басындағы Llan". 15 ғасырдың соңынан 16 ғасырдың ортасына дейінгі жерді иелену туралы құжаттар Пентландмур және Пентланд атауларын көрсетеді, сонымен қатар Логанхаус, Хилленд, Богхолл және Мортонхолл сияқты әлі таныс жерлердің жанындағы учаскелерді тізімдейді. "Muir" (Пентландмурде) шаруашылықтың малдары жазда жайылатын жалпы жайылымдарды білдіреді; уақыт өте келе бұл атау жақын төбелердің беткейлерімен (мысалы, Allermuir, Woodhouselee немесе Castlelaw) байланысты болды. Бұл атау Шотландияның солтүстігіндегі Пентленд-Ферт шығанағының атына ешқандай қатысы жоқ. Тимоти Понт 1590 жылдары бұл аймақты картаға түсірді, ал оның еңбегі голланд картографтары Хондиус (1630 жылдар) және Джоан Блау (1654) карталарында пайда болды. Қызығы, Блау бұл атауды екі түрлі жерде, екі түрліше көрсетеді: Пентленд төбесі (шамамен Кастелоу аймағында); және Пентленд төбесі (оңтүстікке қарай, кеңірек аумақтың атауы ретінде).
The name is first recorded for the farm of Pentland ( 1050, 1200) and probably derives from Brythonic elements pen and llan, meaning the Llan at the top or head of the hills. In the late 15th to mid 16th centuries, land transfers refer to Pentlandmure and Pentland – documents that also list adjacent parcels of land with such still recognisable names as Loganehous, Hilend, Boghall and Mortounhall. 'Muir', in Pentlandmure, describes common grazings where the farm's livestock would be pastured in summer; and gradually the name was linked more specifically with the slopes of the nearby hills (perhaps Allermuir, Woodhouselee or Castlelaw). The name is completely unrelated to the name of the Pentland Firth in the north of Scotland. Timothy Pont mapped the area in the 1590s, and his work appeared in the maps of the Dutch cartographers Hondius (1630s) and Joan Blaeu (1654). Interestingly, Blaeu gives the name in two forms, in two different locations: Pentland Hill (roughly in the area of Castlelaw); and Penth landt hill (further south and clearly intended as a name for the wider range).
Геология
Пентленд тауларының оңтүстік және батыс бөліктері құмтастардан және кейбір конгломераттардан тұрады, барлығы девон дәуіріне жатады және Ескі қызыл құмтасқа жатқызылған. Отырма шөгінді тізбегінде негізінен базальттық және андезиттік құрамды экструзивті магмалық тау жыныстары кездеседі. Седименттік жыныстар порфирит дикелерімен кесіліп өтеді. Ең ежелгі тау жыныстары – силурийдің сазды тастары, құмды саз тастары және құмтастары, Солтүстік Эск тобы ретінде біріктірілген. Ең көнесінен ең жасысына дейін олар Лландовир дәуіріндегі Резервуар формациясын (осы тау жыныстары табылған Солтүстік Эск суқоймасының атымен аталған), Дирхоуп формациясын, Кок Риг формациясын және Ветер Лоу Линн формациясын құрайды. Бұлар өз кезегінде силурийдің соңынан девонның басына дейінгі құмтастармен және Грейвак Конгломераты мен Сваншоу құмтасы формацияларының конгломераттарымен қабаттаспай жатады. Бұлардың үстінен тағы бір қабаттаспаушылықпен Пентленд тауларының жанартаулық формациясы орналасқан, бірақ барлық үш формация Ланарк тобында біріктірілген. Бұл формация Шығыс және Батыс Кип тауларының шыңдарын құрайды. Таудың оңтүстік-шығыс жиегін Пентленд жарылысы анықтайды, ол оңтүстік-шығысқа қарай айқын төмен түседі. Таудың ортасынан солтүстік-батысқа қарай созылатын Кейнмюр жарылысы солтүстік-батысқа қарай төмендейді. Батыс Кейн және Шығыс Кейн төбелері Киннесвуд формациясының құмтастарынан тұрады, олар солтүстікке қарай Хэйр төбесіне дейін жетеді (сонымен қатар Эдинбургтың оңтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігін құрайды) және оңтүстік-шығыста Кейнмюр жарылысында аяқталады. Киннесвуд құмтастары, Пентлендтің солтүстік-батысындағы төмендіктерді құрайтын Баллаган формациясының жыныстарымен бірге, ерте карбон дәуіріндегі Инверклид тобын құрайды. Блэк Хилл микрогранит немесе фелситтің ішкі кірігішіндегі бір бөлігі ретінде ерекшеленеді, сияқты жақын орналасқан Харбор Хилл да. Ал Оңтүстік Қара төбе, Скалд Хилл және Карнети Хилл Пентленд тауларының жанартаулық формациясының әртүрлі литологияларынан тұрады, сондай-ақ Аллермуир, Керкетон және Кастелоу төбелері де осы формацияға жатады. Жанартаулық формация көбінесе тік және тік беткейлерді құрайды, өйткені бұл тау жыныстары шөгінді жыныстарға қарағанда эрозияға төзімді. Төмендіктердің көп бөлігі соңғы мұз дәуірінен қалған мұздық шөгінділерімен жабылған. Мұздық еріген су арналары, мысалы, Дир Хоуп және Хэйр Хилл мен Блэк Хилл арасындағы Грин Клеудің терең жарығы сияқты жерлерде анықталған.
The southern and western parts of the Pentland Hills are formed from sandstones together with some conglomerates, all of Devonian age and assigned to the Old Red Sandstone. Within the sedimentary sequence are extrusive igneous rocks, principally of basaltic and andesitic composition. The sedimentary rocks are also intruded by dykes of porphyrite. The oldest rocks are a sequence of Silurian mudstones, siltstones and sandstones collected together as the North Esk Group. From oldest to youngest they comprise the Llandovery age Reservoir Formation (named for North Esk Reservoir where these rocks are to be found), the Deerhope Formation, the Cock Rig Formation and the Wether Law Linn Formation overlain by the Wenlockian age Henshaw Formation. These are in turn unconformably overlain by the late Silurian to early Devonian age sandstones and conglomerates of the Greywacke Conglomerate and Swanshaw Sandstone formations. A further unconformity separates these from the overlying Pentland Hills Volcanic Formation though all three formations are collected together within the Lanark Group. The Volcanic Formation forms such summits as East and West Kip. The southeastern edge of the range is defined by the Pentland Fault with a substantial downthrow to the southeast. Running NE SW through the middle of the range is the Cairnmuir Fault which downthrows to the northwest. West Cairn Hill and East Cairn Hill are formed by the sandstones of the Kinnesswood Formation which reach as far north as Hare Hill (though also underlie much of the southeastern part of Edinburgh) and which terminate to the southeast at the Cairnmuir Fault. The Kinnesswood sandstones together with rocks of the Ballaggan Formation, which form the lower ground immediately northwest of the Pentlands, constitute the early Carboniferous age Inverclyde Group. Black Hill stands out as being an intrusion of microgranite or felsite, as in part is nearby Harbour Hill. South Black Hill on the other hand, together with Scald Hill and Carnethy hill are formed from various lithologies of the Pentland Hills Volcanic Formation, as too are Allermuir, Caerketton and Castlelaw hills. The Volcanic Formation gives rise to generally steeper and craggier hillsides as these rocks are more resistant to erosion than the sedimentary rocks. Much of the lower ground is covered by glacial till from the last ice age. Glacial meltwater channels are identified in places as at Deer Hope and the deep cleft of Green Cleugh between Hare Hill and Black Hill.
Тарих
Бұл аймақта тарихқа дейінгі қоныс іздері бар, мысалы, Касл Лоудағы төбешік және жер асты қоршауы, сондай-ақ Кееркетондегі тағы бір нысан. Римдіктерге дейінгі және римдік дәуірде бұл төбелерде жергілікті кельт тайпалары қоныстанған, шаруашылық жүргізіп, қорғаныс шараларын қабылдаған. Олар римдіктерде вотадиндер деп белгілі болған. Гленкорс су қоймасының 20 м (66 фут) тереңдігінде Сент-Кэтрин шіркеуінің су астындағы қираған қалдықтары жатыр. Шіркеудің салынуы ортағасырлық патшалық аң ауының оқиғасымен байланысты. Аңыз бойынша, король Роберт Брюс Пентленд иелігін сэр Уильям Сент-Клэрдің өміріне тіккен, ал ақ бұғыны аулаудың нәтижесі – рыцарь мен оның екі иті, «Help» және «Hold» шешуші фактор болды. Иттер бұғыны құлатты, ал оған деген ризашылығынан және осы орынды белгілеу үшін сэр Уильям бұл аймақта шіркеу салдырды. 1666 жылы король Карл II-нің таққа қайта отыруынан кейін төбелердегі оқиғада қарулы көтеріліс болды. Осы көтерілістің нәтижесінде, нашар қаруланған келісімшілердің шағын тобы Руллион Грин шайқасында жеңіліске ұшырады. Кейіннен бұл оқиғаның бәрі (бұрыс) Пентленд көтерілісі деп аталды. Бұл оқиға «Келісімшілердің қабірі» арқылы еске алынады, бұл төбелерден өтетін керуен жолдарының бірінің атауы (OS Grid Reference NT078521).
There is evidence of prehistoric settlement in the area, e. g. the hillfort and souterrain at Castle Law, and another at Caerketton. The hills were most likely settled, farmed and defended in the pre Roman and Roman era by the local Celtic people known to the Romans as the Votadini. About 20 m (66 ft) into Glencorse Reservoir lie the submerged ruins of the chapel of St Katherine's in the Hope. The founding of the chapel is connected with the story of a mediaeval royal deer hunt. According to the story, King Robert the Bruce staked the Pentland Estate against the life of Sir William St Clair, with the outcome of the hunt of a white deer by the knight and his two hounds, 'Help' and 'Hold', being the deciding factor. The dogs managed to bring down the deer, and in gratitude, and to mark the spot, Sir William had a chapel built in the glen. The hills were the scene of an incident in 1666 following the Restoration of King Charles II when an outbreak of armed rebellion amongst Covenanters led to a small force of badly armed conventiclers being defeated at the battle of Rullion Green. Afterwards the whole episode was (incorrectly) named the Pentland Rising. The incident is commemorated by the "Covenanter's Grave", a cairn after which one of the drove roads across the hills is known (OS Grid Reference NT078521).
Әдебиетте
Greyfriars Bobby романында Бобби Пентленд тауларынан келеді (кейіннен қайта оралады), ал Мэри Шеллидің «Франкенштейн» романында Франкенштейннің досы Анри Клервал Пентленд тауларын аралап, солтүстікке бет алғанда (19-тарау) «қуаныш пен таң қалғандыққа» толы болғаны айтылады.
In Greyfriars Bobby, Bobby comes from (and later revisits) the Pentland Hills, whilst in Mary Shelley's novel Frankenstein, Frankenstein's friend Henri Clerval is said to have been filled with 'cheerfulness and admiration' when he visited the Pentland Hills while heading further north (Chapter 19).