«Иден бағында» – Каге Бейкердің 1997 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Испания мен Англиядағы өмір, өлімнен құтқарған киборгтар, мәңгілік өмірдің құны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейдж Бейкердің 1997 жылғы романы
1997 novel by Kage Baker
«Едем бағында» – американдық жазушы Кейдж Бейкердің 1997 жылғы ғылыми фантастикалық романы. Романның барлық оқиғасы 16 ғасырда, Испания мен Англияда өрбіседі. Бірақ бұл ғылыми фантастика, оның сюжеті адам кейпіндегі, бірақ жоғары технология арқылы өзгертілген, өлмейтін киборгтар тобының әрекеттеріне арналған. Мендоза – киборг, ол өзгелері сияқты, кішкентай кезінде өлімнен құтырылып, өлмейтін машинаға айналдырылып, кейін «Компания» үшін жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол өз жұмысын ұнатады және «өлшеуілдерді» жек көреді. Алайда, алғашқы тапсырмасы кезінде ол махаббатқа кездесіп, мәңгілік өмір үшін төлеген қымбат бағасын біледі. Американ суретшісі Майкл Коэлш Бейкердің «Компания» сериясындағы алғашқы үш романының мұқабаларын салған, олар «Едем бағында» романынан басталады.
In the Garden of Iden is a 1997 science fiction novel by American writer Kage Baker. Although it is set entirely in the 16th century, in Spain and England, it is a science fiction story revolving around the activities of a group of immortal cyborgs, individuals who appear human but have been transformed by high technology. Mendoza is a cyborg, who, like others of her kind, has been rescued from certain death as a small child and turned into an immortal machine, then made to work for "The Company." She loves her work and hates 'mortals'. All that changes when, on her first mission, she encounters love and learns the terrible price she has paid to live forever. American illustrator Michael Koelsch painted the cover art of Baker's first three novels in The Company series, beginning with In the Garden of Iden.
Сюжетке кіріспе
Бұл роман "Компания" және оның адам және басқа да қызметшілері туралы серияның бірінші кітабы. Серия "Аспанды қасқыр", "Голливудтағы Мендоза", "Қабір ойыны" және "Болашақ әлемнің өмірі" кітаптарымен жалғасады. "Black Projects, White Knights" жинағы Компания туралы әңгімелерді қамтиды, ал "Mother Ægypt and Other Stories" жинағында оған сілтемелер бар. Оқиғаны киборг-ботаник Мендоза баяндайды. Кіріспеде ол "Др. Зевс Инк." немесе жай ғана "Компания" деп аталатын 24-ғасырлық ұйымды сипаттайды. Компанияның құпиясында өлместік пен уақыт саяхаты жатыр. Өкінішке орай, өлместікпен емдеуді тек кішкентай балаларға ғана қолдануға болады, ал уақыт саяхаты қиын, қымбат және тек өткенге барып, өз уақытыңызға қайту арқылы ғана мүмкін. Тарихты өзгертуге болмайды. Доктор Зевс бұл технологияны тек байып алу үшін пайдаланады. Компания тарихқа дейінгі заманға саяхаттап, өзінің өлмейтін киборг агенттерін жасайды, олардың міндеті – 24-ші ғасырда сату үшін мәдени мұралар мен басқа да құнды заттарды сақтау. Көбінесе бұл заттар қауіпсіз жерлерде жасырылады, бірақ жойылған түрлердің жағдайында, мысалы, олар киборгтар басқаратын Компанияның құпия қоймаларында сақталады. 24-ші ғасырда Компания ұзақ уақыттан бері жоғалған заттарды "тауып" сатады. Киборгтардың 24-ші ғасырға дәстүрлі жолмен, аралық мыңжылдықтарды басып өтіп, тірі жеткені күтіледі. Олар сондай-ақ, бала кезінде қайтыс болатын адамдардан қосымша киборгтар жасауға қабілетті.
This novel is the first in a series about "The Company" and its servants, human and otherwise. The series continues with Sky Coyote, Mendoza in Hollywood, The Graveyard Game, and The Life of the World to Come. The collection Black Projects, White Knights consists of Company stories, and there are allusions in the collection Mother Ægypt and Other Stories. The story is told by Mendoza, a cyborg botanist. In the introduction, she describes a 24th century organization called "Dr. Zeus Inc." or simply "The Company". The Company has the secrets of immortality and time travel. Unfortunately the immortality treatment can only be used on young children; and time travel is difficult, expensive, and only possible when going into the past and returning to your own time. History cannot be changed. Dr. Zeus uses the technology simply to get rich. By travelling far into prehistory, the company creates its own immortal cyborg agents, who then have the mission of preserving cultural artifacts and other valuable items for sale in the 24th century. Usually these items are hidden in safe places, but in the case of extinct species, for instance, they are kept in secret Company caches run by the cyborgs. In the 24th century the Company then 'finds' the long lost objects and sells them. The cyborgs are expected to arrive in the 24th century the old fashioned way, by living through the intervening millennia. On the way, they can create more cyborgs from those who would otherwise die as children.
Романның атауын түсіндіру
Мендоза және оның серіктері Англияға, сэр Уолтер Иденнің Кент графтығындағы үйіне сапар шегеді, ол қабырғамен қоршалған бақта экзотикалық өсімдіктер жинағын сақтайды. Мендозаның міндеті – генетикалық үлгілерді алу. Иденнің үйінің ішінде сондай-ақ Кент ақсұлығы Александр Иденнің өткен ғасырдағы азамат соғысы кезінде көтерілісшілердің басшысы Джек Кейдті тұтқындап, өлтірген жерінің көшірмесі бар. Александр Иден мен Джек Кейд екеуі де тарихи тұлғалар, сонымен қатар Уильям Шекспирдің "Генрих VI, 2-бөлім" пьесасының кейіпкерлері. Әдебиеттегі сэр Уолтер титул мен мүлікті мұраға алмаған, сатып алған болуы мүмкін.
Mendoza and her companions journey to England, to the county Kent estate of Sir Walter Iden, who keeps a collection of exotic plants in a walled garden. Mendoza's job is to take genetic samples. Iden's estate also includes a recreation of the place where Alexander Iden, a Kentish nobleman, captured and killed Jack Cade, a rebel leader during the civil wars in the previous century. Alexander Iden and Jack Cade are both historical figures, as well as being characters in William Shakespeare's play, Henry VI, part 2. The fictional Sir Walter may have purchased both title and estate rather than inheriting them.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Мендоса Испаниядағы Инквизициядан бала кезінде қалай ұрланғанын, алғашқыда оның нағыз ата-анасы оны осыған дейін жалған дінге қарсы рәсімдер үшін қалаған бірнеше "асыл христиандарға" сатқаннан кейін тұтқындалғанын айтады. Түрмеде оны Мендоса деп атайды, бұл есімді пұтқа табынушылар қолданған. Ол бұрын жеке есімі болғанын есіне түсірмейді, ата-анасы оны "қызым" (испаншада hija) деп атаған. Ол тіпті әулетінің атын немесе ауылының атын да білмейді. Инквизиторлардың бірі – Жозеф, киборг, оны "жетілдіру" үшін әріптестеріне жеткізе алады. Он бес жылдан кейін ол Испанияға алғашқы миссиясымен оралады. Ол ботаник ретінде оқыған, Жаңа әлемге баруды қаласа да, Англияға экспедиция кезінде Еуропада уақыт өткізуге мәжбүр болады. Ол экспедиция жетекшісінің Жозеф екенін біледі, оны құтқарған киборг. Оның жасы 20 мыңға жуық, ол бала кезінде Баск аймағынан жалданып алынған, оның ауылы қырғынға ұшыраған. Жозеф – "Жеңілдетуші", "Түзетуші", жоғары дәрежелі агент. Сонымен қатар ол әлемге шаршап, сыншыл және бейкүнә. Оның құмарлығы – барлық киборгтар сияқты жұмысында, бірақ ол діни фанатизмді терең жек көреді, себебі оның ата-анасын секта өлтірген, және оның ұзақ өмірінде көргендері үшін. Топқа сонымен қатар Nefer, мал шаруашылығына маманы, және Flavius, техник кіреді. Миссия – Испанияның принці Филипптің Англияға сапарына қатысу, ол королева Мэриге үйленбек. Содан кейін олар Кенттегі сэр Уолтер Айденнің иелігіне барады, ол олардан бағындағы сирек өсімдіктердің үлгілерін алуға көндірген. Мендоса мұның бәріне риза емес. Ол қазірдің өзінде барлық "өлместерден" қорқады, оларды осылай атайды, және суық, ылғалды, зұлым, ауруға толы Англияға бару перспективасы оны одан да көңілсіздікке түсіреді. Олар келгенде, Лондонда қалған Флавий жоқ, екі нәрсе оның ойын тез өзгертеді. Бірі – Ilex tormentosum, немесе Юлий Цезардың жидесі, керемет емдік қасиеттері бар өсімдік. Ол қазірдің өзінде сирек, ал болашақта жойылып кетеді. Екіншісі – сэр Уолтердің хатшысы Николас Харпол. Николас "ағылшын үшін де биік" және ат сияқты бет пішіні, бірақ өте ақылды және жақсы білімді. Ол бірден оған қызығады, ал Жозеф әрқашан мүмкіндік іздеп, оны Николасты азғыруға итермелейді. Ол мұны жасайды және бақ ерекше өсімдіктерге толы екенін шешіп, ұзақ уақытқа қоныстанады. Николастың бұрыннан қараңғы өткені бар, ол жыныстық еркіндікке ұмтылған христиан сектасының мүшесі болған. Ол секта жетекшісі өз адамдарын пайдаланып отыр деп шешіп, одан бөлініп шығып, радикалды идеяларды уағыздай бастады. Николас некеден тыс бала болғанымен, оның жақын достары бар еді және оны қайтадан күнә жасауға ескертумен босатты. Мендозаның да проблемалары бар. Ол өскен сайын "Хром сәулесін" шығарады, бұл уақыт пен кеңістікте болжамсыз әсер ететін психикалық өріс. Бұл киборгтар үшін мүмкін емес, олар жұмысқа алынғанда осындай қабілеттерге тексеріледі. (Келесі Компанияның бір әңгімесінде Жозеф сынақтарды бұрмалаған, әйтпесе Инквизиция Мендозаны өлімге дейін қинаған болар еді.) Роман даму барысында ол Николасқа деген махаббатынан және оған өтірік айту қажеттілігінен, өзіне берілген рөлді ойнаудан қатты қиналады. Николас өзі Мендоса мен оның серіктерінен күдіктенеді. Ескі сэр Уолтер Айден, Жозефтен жасарғыш емдерді алғаннан кейін, иелігін сату үшін төлем ретінде, Лондонға көшуді шешеді. Оның қарт шапшаңнан жасөспірімге айналуы бүкіл үйді таңқалдырады. Жозеф ашуланып, ештеңе істей алмайды. Кейін үйді сату үшін түгендеу кезінде Жозефтің жағдайына байланысты, ол басқа адамнан артық емес. Ол әдеттегі шеберлігімен жағдайдан шығу жолын айтып тұрса да, оны Николас тауып алады, ол оның ішкі машинасын өзін-өзі жөндеуді көреді. Николас Мендозамен қашып кетуді жоспарлаған, ол оны адам кейпіне енген шайтан деп санайды. Ол тіпті өз көзімен қараса да, адам емес екенін мойындайды. Николас егіндіктен қашып кетеді. Кейін ол оның Рочестерде уағыздауға оралғандығын және жаңа католик билігі оны өртеп жіберуге үкім шығарғанын біледі. Ол Рочестерге қашады, бірақ оны кері қайтаруға көндіре алмайды. Осы сәтте Жозеф пайда болады, ол Мендозаның соңынан ерді. Оның жалғыз мақсаты – Мендозаның Компаниядан бас тартқанын болдырмау. Ол Николасты тек басқаларды өзімен бірге жойылуға жетелейтін жалған мессия ретінде айыптайды. Ол Николасқа өзінің мыңдаған жылдар бойы өмір сүргенін және Николай мен оның секілділердің уағыздаған Шындыққа ұқсайтын ештеңені әлі көрмегенін айтады. "Мен көрген барлық өртеулердің ішінде, осыны мен шынайы түрде тамашалаймын" деп айтып, ол Мендозаны алып кетеді. Ертесіне олар Николастың өлімін көреді. Айден иелігіне оралған Жозеф Мендозаны Жаңа әлемге жіберу үшін жағдай жасауға уәде береді, ол бастапқыда қалаған. Соңғы тарауда Мендоса Оң Американың орманындағы Жаңа әлем Бірге жетеді. Бұл қызметкерлері Майя тайпасынан құралған, құрбандықтан құтқарылған, жасырын Компания базасы, ол сәнді қонақүй сияқты басқарылады. Ол жаңа кондиционерленген өміріне бейімделеді, болашағы белгісіз.
Mendoza tells how she is snatched as a child from the Inquisition in Spain, having first been sold by her real parents to some 'noble Christians' who want her for pagan rites, but are instead arrested. In prison she is called Mendoza, after the name used by the pagans. She does not remember ever having a name of her own before that, her parents simply calling her "daughter" (hija in Spanish). She does not even know her family name, or the name of her village. One of the Inquisitors is Joseph, a cyborg, who is able to deliver her to his fellow agents for 'augmentation'. Fifteen years later she returns to Spain for her first mission. Although she trained as a botanist and wants to go the New World, she has to spend time in Europe on an expedition to England. She finds that the expedition leader is Joseph, the cyborg who saved her. He is about 20,000 years old, having been recruited from the Basque region as a child when his village was massacred. Joseph is a Facilitator, a 'fixer', a top agent. He is also world weary, cynical and irreverent. His passion is his work, like all the cyborgs, but he also has a deep seated hatred of religious fanaticism, partly because his parents were killed by a cult, partly because of what he has seen in his long life. The group also includes Nefer, whose specialty is farm animals, and Flavius, a technician. The mission is to travel to England as part of the entourage of Prince Philip of Spain, who is going to marry Queen Mary. Then they will go to the estate in Kent of Sir Walter Iden, who has been persuaded to let them sample rare plants from his garden. Mendoza is not pleased by all this. She is already deathly afraid of all 'mortals' as she calls them, and is further dismayed by the prospect of going to cold, wet, violent, disease ridden England. When they arrive, without Flavius who stays in London, two things quickly change her mind. One is a hedge of Ilex tormentosum, or Julius Caesar's Holly, a plant with tremendous medicinal properties. It is already rare and, in the future, it is extinct. The other is Nicholas Harpole, Sir Walter's secretary. Nicholas is "tall even for an Englishman" and has a horse like face but is very intelligent and well educated. She is immediately attracted to him, and Joseph, always on the lookout for an advantage, encourages her to seduce Nicholas. This she does, and settles in for a long stay, having decided that the Garden is full of unusual plants that will take years to catalogue. Nicholas, it turns out, has a dark past, having been a member of an ecstatic Christian cult that practised sexual freedom. Deciding that the cult leader was simply exploiting his fellows, he broke away and began preaching radical ideas, for which he was arrested and put in chains. Although Nicholas is illegitimate, he had well connected friends and was freed with the warning to sin no more. Mendoza also has problems. As she matures, she finds she emits "Crome radiation", a psychic field which can have unpredictable effects on time and space. This is not supposed to be possible for cyborgs, who are screened for such abilities when recruited. (In a later Company story, we learn that Joseph caused the tests to be fudged because otherwise Mendoza would be tortured to death by the Inquisition.) As the novel progresses, she is increasingly torn by love for Nicholas and the need to lie to him, to play her assigned part. Nicholas himself is suspicious of Mendoza and her companions. Old Sir Walter Iden, having been given rejuvenating treatments by Joseph as payment for their stay, decides to sell the estate and move to London. The entire household is already amazed by his transformation from doddering old man to virile middle age. Joseph is furious but can do nothing. Then, while the household is being inventoried for the sale, Joseph is damaged in an accident which would have killed a normal human. Though he talks his way out of the immediate situation with his usual skill, he is eventually found out by Nicholas, who sees him doing self repairs to his internal machinery. Nicholas, having been prepared to elope with Mendoza, confronts her, believing her to be a devil in human form. She admits that, even in her own eyes, she is no longer human. Nicholas flees the estate. Later she learns he has returned to preaching in Rochester, and has been condemned to burn by the new Catholic authorities. She runs away herself to Rochester, but is unable to convince him to recant. At this point Joseph appears, having followed Mendoza. His only purpose now is to prevent her becoming a Company renegade. He denounces Nicholas as just another fake messiah who can only lead others to destruction along with himself. He reveals to Nicholas that he has lived many thousands of years and has yet to see anything resembling the Truth that Nicholas and his like preach. Telling Nicholas that "of all the burnings I've witnessed, this is one I will actually enjoy" he takes Mendoza away. The next morning, they witness Nicholas' death. Returning to the Iden estate, Joseph promises to pull strings and get Mendoza sent to the New World, as she originally wanted. In the final chapter, Mendoza arrives at New World One in the South American jungle. It is a secret Company base run like a luxury hotel, where the servants are Mayans rescued from sacrifices. She settles into her new air conditioned existence, with an unknowable future.
Кейіпкерлер
Мендоза, баяндаушы, "жақсы машина". Ол өз қожайындарына бағынады, бірақ жүрегі, машина болса да, басқаша десе, мойынсұнбайды. Мендоса өзінің нағыз есімін білмейді, отбасында оны тек "қызым" деп атаған. Инквизиция оны Мендоза деп атайды, бұл оның анасы болып жүрген әйелдің тегі. Жозеф, Мендозаны Компанияға "тартып әкелген" Жетекші – көне оперативтік қызметкер, әлемде оған ешқандай жаңалық қалмағанын жаңылыс ойлаған ақылды қарт түлкі. Николас Харпол – бойы биік, ақылды, дінге берілген, өткені қараңғы ағылшын. Ол белгілі бір беймәлім дворянның заңды емес ұлы, асырап алған ата-анасы тәрбиелеп, оның құпия әкесі жақсы білім берген. Өз заманының адамы болғанымен, оның ерекше ойлары бар, егер оларды жақсы адамдармен бөліссе, ол үшін де, олар үшін де қауіпті. Ол бұл жағынан кем дегенде 200 жыл алға басып кеткен. Ол классикалық және қазіргі тілдердің бірін біледі. Сэр Уолтерде жұмыс істемегенде, ол уақытын жан-жақты зерттеуге жұмсайды, кітаптарының беттерін машинадай үлгілі түрде айналдырып, мәтінді сіңіреді. Ол кейбір жағынан адамнан асып түседі, ол жұмыс істейтін адамдардан гөрі Компанияның киборгтарына көбірек ұқсайды. Оқиға дамыған сайын Мендоса мен Жозеф оның шынында қаншалықты ерекше екенін біледі.
Mendoza, the narrator, is a "good machine". She obeys her masters except when her heart, mechanical though it may be, says otherwise. Mendoza does not actually know her real name, having been addressed only as "daughter" in her family. The Inquisition calls her Mendoza, the surname of the woman who pretended to be her mother. Joseph, the Facilitator who "recruited" Mendoza for the Company, is an ancient operative, a sly old fox who mistakenly believes the world has no surprises left for him. Nicholas Harpole is a tall, intelligent, devout Englishman with a dark past. He is reputedly the natural son of some unknown noble, raised by foster parents and supplied with a good education by his mysterious father. Although a man of his time he has unusual ideas which, if shared with the wrong people, are dangerous both to him and to them. In this he is at least 200 years ahead of his time. He speaks several languages, both Classical and contemporary. When not working for Sir Walter he spends his time in intense study, turning the pages of his books with machine like regularity as he absorbs the text. He seems superhuman in some respects, more like the Company cyborgs than the people he works for. As the saga unfolds, Mendoza and Joseph discover how different he really is.
Қабылдау
Kirkus Reviews оны «өте әсерлі және толыққанды қызықтыратын» және «зейінге толы, жарқыраған» деп бағалады. Publishers Weekly оны «жанды» және уақыт саяхаты туралы әңгімелердің жанкүйерлері үшін «жағымды оқу» деп тапты, кейіпкерлері мен оқиға орны «нақты және егжей-тегжейлі» болғанымен, оның қарқыны мен «өте қиялдағыдай» болған сюжетіне сын тақты.
Kirkus Reviews praised it as "highly impressive and thoroughly engrossing", and "sparkl(ing) with wit". Publishers Weekly found it to be "lively" and an "agreeable read" for fans of time travel stories, with "robust and detailed" characters and setting, but faulted its pacing and its "unusually far fetched" premise.