Кіріспе
Ұлыбритания, Шотландияның Дюфрис және Галлоуэй аймағындағы А санатындағы тізімделген ғимарат.
Дульсе Кор аббаттығы, Sweetheart Abbey (Гейль тілінде: An Abaid Ur) деп кеңінен танымал, 1275 жылы қазіргі Нью-Абби ауылында, Дюфрис және Галлоуэйдегі Кирккдбригшир тарихи округінде, Дюфрис қаласынан оңтүстікке қарай 8 миль (13 км) қашықтықта құрылған цистерциандық монастырь.
Негізін қалау
Жаңа Аббат Поу (өзені) жағасында орналасқан аббатхананы Галлоуэй лорды Аланның қызы, Галлоуэйдің Дерворгилласы күйеуі Джон де Балиольдың естелігі үшін салған. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның майланған жүрегін, азу және күмістен жасалған сандықта өмірінің соңына дейін өзімен бірге сақтап, қайтыс болғанда оны өзінің қасына жерлеген. Осы марқұм күйеуіне деген құрметтің нышаны ретінде, аббатхананы Dulce Cor (лат. «Тәтті Жүрек») деп атады. Олардың ұлы, Джон да Шотландияның королі болды, бірақ оның билігі трагикалық және қысқа ғана болды. Алғашқы аббат Генридің басшылығымен аббатхана ерте ағылшын стилінде, қызыл түсті жергілікті құмтастан салынды. Ол жақын орналасқан Дундреннан аббатханасының еншілес мекемесі ретінде құрылды, осылайша бұл novum monasterium (жаңа монастырь) «Жаңа Аббатхана» деп аталды. Басқа аббаттардың қатарында Генрих (1275), Эрик (1290), Джон (1300), Томас (1400), Уильям (1470), Роберт (1503), Джон (1539) және Гилберт (1565–1612) болды.
Өрт-төтенше жағдайлар
Аббатхананың жақын аумағы созылып жатыр және оны қоршаған қабырғаның бөліктері бүгінге дейін көрініп тұр. Әйкен Марияға арналған аббат шіркеуі, Суиттхерт аббаты Бірінші қабаттың мүшесі болды және парламентте лауазымы бойынша отырды. Цистерциандық орден – мүшелері діни киімдерінің үстінен киетін ақ капюшондары үшін әдетте Ақ монахтар деп аталған – 1100 жылға таяу уақытта құрылғаннан кейін көптеген ірі аббатханалар салды. Көптеген аббатханалар сияқты, Жаңа аббатхананың қызығушылығы тек дұға мен зерделеуде ғана емес, сонымен қатар аймақтың шаруашылық және саудалық қызметінде де болды, осылайша ол жергілікті өмірдің орталығына айналды. Шотландияның Бірінші Тәуелсіздік соғысы кезінде Англия королі Эдуард I 1300 жылы Галлоуэйдегі әскери науқан кезінде аббатханада тұрды. Бірақ аймақта 50 жылдық соғыстан кейін аббатхана қирап қалды. Галлоуэй епископы Суиттхерттің "көзге түсетін және әйгілі кедейлігінен" өкінді. Арчибальд Дуглас, Дугластың үшінші графы (1328-1400), көбінесе Арчибальд Қатал деп аталды, аббатхананың ірі демеушісіне айналып, толыққанды жөндеу жұмыстарын және аббатхана кешенін қайта құруды қаржылады. Дегенмен, кейінгі кезеңдерде аббатханаға тиген зиян салдарынан негізін қалаушы әйел мен оның күйеуінің қабірлері жоғалып кетті. Аббатхана Шотландия реформациясына дейін тыныш жасырын күйінде болды.
The Abbot of Sweetheart was a member of the First Estate and sat ex officio in the Parliament. The Cistercian Order—whose members were commonly known as the White Monks because of the white cowl which they wear over their religious habit—built many great abbeys after their establishment around 1100. Like many of their abbeys, the New Abbey's interests lay not only in prayer and contemplation but in the farming and commercial activity of the area, making it the centre of local life. During the First War of Scottish Independence, King Edward I of England himself resided at the abbey in 1300, while campaigning in Galloway. After 50 years of warfare in the region, however, the abbey was left in a dilapidated state. The Bishop of Galloway bemoaned Sweetheart's "outstanding and notorious poverty". Archibald Douglas, 3rd Earl of Douglas (1328 1400), often referred to as Archibald the Grim, became a major benefactor of the abbey and financed wholesale repairs and the rebuilding of the abbey complex. The depredations suffered by the abbey in subsequent periods, however, caused the graves of the foundress and her husband to be lost. The abbey continued in quiet obscurity until it was eventually suppressed in the Scottish Reformation.
Басып шығару
1565 жылдан бастап шотланд королі аббаттықты бірнеше мақтаулы абаттардың басқаруына берді. Систерциандықтардың соңғы абысы Гилберт Брун болды (1612 жылы қайтыс болды), ол Реформациядан әлдеқайда кейін де католик дінін сақтауды жалғастырды. Ол 1578 жылдан 1605 жылға дейін бірнеше рет "папизмге" шақырумен айыпталды, соңында 1605 жылы бүкіл аймақтың қарсылығына қарамастан тұтқындалды және Эдинбургке жеткізілді, онда сотталып, жер аударылуға үкім шығарылды. 1624 жылы соңғы монах қайтыс болды, ал аббаттық ғимараттары мен жері Сент-Эндрюс архиепископының ұлы, сэр Роберт Споттисвудқа өтті, ол Жаңа аббаттықтың лорды атағын алды. 1633 жылы король Чарльз I Эдинбург диоцезін құрғанда, ол Споттисвудтан Жаңа аббаттықтың жерлерін жаңа диоцезге беруді сұрады. Споттисвуд келіссе де, оған жер үшін ақы төленбеді, ал диоцезге берілген корольдік рұқсаты алынған соң, король 1641 жылы мүлікті Споттисвудқа қайтарды. Бірақ ол көп ұзамай елден қуылды, сондықтан мүлік коронаның меншігінде қалды.
Ағымдағы жағдай
Қазіргі уақытта қираған үйінділердің қасында орналасқан ауыл Жаңа Аббат деп аталады. Бас көшенің екінші басында Монксмилл – астық диірмені орналасқан. Қазіргі ғимараттар 18 ғасырдың соңында салынған болса да, бұл жерде бұрын аббат монахтары үшін және олармен бірге айналағы шаруашылықтарға қызмет еткен диірмен болған. Аббатхананың қираған қалдықтары бүгінде аспан сызығын биіктеп тұр, және сол кездегі аббат пен монахтардың ерте ортағасырлық өмірде фермерлер, егіншілер, жылқы және мал өсірушілер ретінде қандай үлкен рөл атқарғанын қиялдауға болады. Олардың шабындықтары мен егістік жерлері өте құнарлы болғандықтан, олар шаруашылық және мал өсіру ісінде біліктілігін арттырып, жүйелі жұмыс істеген. Барлық цистерциан аббаттары сияқты, олар да тек аймақтың діни өміріне ғана емес, сонымен қатар жергілікті шаруалардың тұрмысына да өздерінің үлкен әсерін тигізіп, айналағы аймақтардағы ауыл шаруашылығына ықпал еткен. 14 ғасырда жазылған "Сүйкімді Аббат" дұға кітабы қазір Эдинбургтегі Шотландия Ұлттық кітапханасында сақтаулы.