Кіріспе

Бразилиялық саясаткер (туған 1941)

Фернандо Пауло Нагле Габира (feʁˈnɐ̃du ɡaˈbejɾɐ; туылған 17 ақпан 1941) – бразилиялық саясаткер, жазушы және журналист. 1995 жылдан 2011 жылға дейін Рио-де-Жанейро штатының федералды өкілі болды. Ол 1979 жылы жарық көрген «O Que É Isso, Companheiro?» атты кітабымен танымал (шамамен аударғанда, «Бұл не еді, дос?»). Кітап Бразилиядағы әскери диктатураға қарсы қарулы қарсылық туралы және 1969 жылы америкалық елші Чарльз Берк Элбриктің ұрлануы туралы баяндайды, онда Габира сол кезде Бразилияда билік жүргізген әскери диктатураға қарсы күрескен MR8 қарулы тобының мүшесі ретінде қатысты. 1997 жылы кітап «Сентябрьдегі төрт күн» атты фильмге айналды. Фильм көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 70-ші «Оскар» марапаттамасында «Үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ұсынылды. (Голландиялық «Карактер» фильмі жеңіске жетті.) АҚШ Габираны елшісін ұрлаудағы рөлі үшін террорист деп санайтындықтан, оған виза беруден бас тартты. Ол жылдар бойы үш рет виза сұрап, әр жолы бас тартты. 1998 жылы ол визадан бас тартудың өзіне емес, АҚШ-тың Бразилияның егемендігіне қарсы әрекеті туралы айтатынын мәлімдеді. «Фольха де Сан-Паулу» газеті Габираның өкінуден жалтарғаны виза беруден бас тартудың жалғасуына себеп болуы мүмкін екенін хабарлады. Кейін, 2009 жылы «Ragga» журналына берген сұхбатында Габира бұл әрекетті қателік деп атады және Бразилияның АҚШ-тан үйренуге және құрметтеуге лайық көп нәрсе бар екенін айтып, АҚШ-қа деген оң көзқарасын білдірді.

Өмірбаян

Фернандо Пауло Нагле Габира 1941 жылдың 17 ақпанында Ливаннан келген иммигранттардың отбасында Минас-Жерайс штатының Жуис-де-Фора қаласында дүниеге келді. Габира журналистік мансабын жас кезінде бастады, оқу бітіруші болған кезінде Жуис-де-Форадағы журналдар мен газеттерге материалдар жазды. Оның саясатқа деген қызығушылығы бастапқыда-ақ байқалды. 1960 жылдары Белу-Оризонтеде қысқа уақыт тұрғаннан кейін Габира Рио-де-Жанейроға көшті, онда ол «Jornal do Brasil» газетінде жұмыс істеді – бұл қаладағы танымал газеттердің бірі. 1964 жылдың сәуір айындағы әскери төңкерістен кейін Габира жаңа режимге қарсы қарулы қарсылыққа қатысты. 1969 жылы Бразилиядағы ең ірі қарулы солшыл ұйым «Ação Libertadora Nacional» және Габира мүшесі болған «MR8» ұйымдары Рио-де-Жанейрода АҚШ елшісі Чарльз Бёрк Элбрикті ұрлады. Габира шабуылды жоспарлауға және орындауға көмектесті. Келіссөздерді бастау үшін ұрлаушылар жергілікті БАҚ-та олардың манифестін жариялауды талап етті, және бұл талап орындалды. Сондай-ақ, егер 48 сағат ішінде талаптары орындалмаса, Элбрикті өлтіретінін ескертті. Элбрик 78 сағаттан кейін әскери диктатураның тұтқынында болған 15 саяси тұтқынды босату шартымен босатылды. Олар Мексикаға, содан кейін Кубаға жер аударылды. 1970 жылы Габира Сан-Паулуда тұтқындалды. Ол қашуға тырысты, бірақ оған оқ атып, арқасын жаралады, соққыдан бүйрегі, асқазаны және бауыры зақымданды. Сол жылдың маусым айында ол және тағы 39 адам Германия елшісі Эренфрид фон Холлебенді босату үшін алмастырылды, оны да террористер ұрлаған болатын. Олардың 40-ы Бразилиядан кетуге тиіс болды және елден қуылды. 1970 жылдардағы жер аударылу кезеңінде Габира Чили, Швеция және Италия сияқты бірнеше елде тұрды. Стокгольмде, ол жер аударылудың көп бөлігін өткізді, Стокгольм университетінде антропология мамандығы бойынша білім алды және журналист ретінде, сондай-ақ пойыз жүргізушісі болып жұмыс істеді. 1979 жылы Бразилия саяси қылмыстар үшін сотталғандарға жалпы кешірім бергеннен кейін Габира Бразилияға оралды. Ол журналист және жазушы болып жұмыс істеді, әскери диктатураны тоқтатуға шақырды. Осы кезеңде ол «O Que É Isso, Companheiro?» атты кітапты жазды, онда 1969 жылы елші Элбрикті ұрлау оқиғасы және оның рөлі туралы айтылады. 1985 жылдан кейін Габира өзінің назарын азшылықтардың құқықтары мен қоршаған орта мәселелеріне аударды. Ол Бразилияның «Жасыл партиясының» негісқалаушыларының бірі болды және марихуананы заңдастыру, бір жынысты некелерді мойындау және абортты заңдастыру сияқты прогрессивті идеяларды қолдады. 2001 жылы Габира «Жасыл партиядан» шығып, «Жұмысшылар партиясына» қосылды. Алайда, ол «Жұмысшылар партиясында» екі жыл ғана болды, содан кейін 2005 жылы «Жасыл партияға» қайта оралды. 2008 жылы Рио-де-Жанейро қаласының мэрі лауазымына үміткер болды, бірақ екінші турда Эдуардо Паэске шамалы айырмамен жеңіліп қалды (49,3% – 50,7%). 2010 жылы Рио-де-Жанейро штатының губернаторы болып сайлануға тырысты, бірақ сәтті болмады.

Тігілген суға түсу костюмі

Габира жер аударылудан оралғаннан кейін, Ипанема жағажайында оның өте кішкентай тоқыма суға түсу костюмін киген суреті ұлттық дауға айналды. Бірнеше жыл өткен соң Габира костюмнің шындығында оның туысы Леда Наглдің бикиниінің астыңғы бөлігі болғанын мәлімдеді.

Әдеби мансап

1979 жылы Габира Бразилиядағы әскери режимге (1964–1985 жж.) қарсы қарулы күреске қатысқаны және одан кейін Еуропаға жер аударылғаны туралы «О, кім бұл, жолдас?» атты кітабын жазды. Кітап 1980 жылы «Жабути» әдебиет сыйлығын «Биография/естеліктер» санатында жеңіп алды және 1997 жылы режиссер Бруно Барретоның «Сентябрьдегі төрт күн» фильміне негіз болды. 1980 жылы ол «О Кве Э Эссо, Компаньеру?» кітабының жалғасы «O Crepúsculo do Macho» кітабын шығарды. 1981 жылы ол «Entradas e Bandeiras» кітабын жариялады, онда Бразилияға оралуы және марксистік идеологиядан бас тартып, экология, құмарлық және сексуалдық бостандық сияқты мәселелер үшін күресуге көшкені туралы айтады. Сол жылы ол жаңа идеологиялық ұстанымын тереңдете түсетін «Hôte da utopia» кітабын шығарды. 1982 жылы «Planeta Minas» баспасында «Sinais de Vida» кітабы жарық көрді, онда Бразилияның Минас-Жерайс штатының консервативті қоғамына қарсы феминистік күрес, соның ішінде Дона Бежа мен Анжела Диниздің өмірбаяндары арқылы суреттеледі. 1987 жылы «Goiânia, Rua 57 — o Nuclear na Terra do Sol» кітабы жарияланды, онда Гоянияда болған радиологиялық апат туралы мәліметтер келтірілді. 2000 жылы «A Maconha» кітабы шықты, онда марихуананы заңсыздануы, оның емдік қасиеттері, қоғамдағы ролі және т.б. талқыланды. 2006 жылы «Creative Commons» лицензиясы бойынша «Navegação na Neblina» кітабы шығарылды, онда 2005 жылғы «Қан сорғыштар жанжалы» туралы айтылды, осы оқиғада сайланған және басқарушы лауазымдағы адамдар жедел жәрдем машиналарын сатып алуға бөлінген қаражатты ұрлады. 2012 жылы «Onde Está Tudo Aquilo Agora» кітабы жарық көрді. 2017 жылы «Democracia Tropical: Caderno de um Aprendiz» кітабы шықты, онда Дилма Русефтің қызметтен алынуы және Бразилия демократиясының соңғы отыз жылдығына шолу жасалды.

Жеке өмір

Габира – ливандық иммигранттар Пауло Габира мен Изабель Нагльдің ұлы. Оның тегі араб тіліндегі Джабара немесе Гебара (جبارة) сөздерінің португал тіліне транслитерациясынан шыққан. Шет елде эмиграцияда болған кезінде Габира өзінің әріптесі Вера Сильвия Магалхаеске үйленді. Олар Швецияда тұрғанда қарым-қатынастарын ажыратып, тоқтатты. Бразилияға қайтқаннан кейін Габира сәнгер Яме Рейске үйленді. Рейспен екі қызы бар. 1999 жылы олар ажырасып кетті. Қазіргі уақытта Габира кәсіпкер Нейла Тавареске үйленген.