Кіріспе

Әлемдегі қалған ең ірі биік шөпті дала аймағы

Жозеф Х. Уильямс Таллграсс Прерири қорығы Оклахома штатының Осадж округінде, Форкер қаласының жанында орналасқан. Табиғатты қорғау қоры басқаратын бұл қорықта, Техастан Манитобаға дейін созылған Ұлы жазықтың бастапқы биік шөпті дала аймағының бір бөлігі қамтылған, оның бір бөлігі қорыққа тиесілі, ал екінші бөлігі жалдамаға алынған.

Сипаттама

Қорғау Флинт тауларының оңтүстік шетінде орналасқан, сондай-ақ Осадж таулары деп те аталады. Тасты, төбелі далалар Канзастың солтүстігінен Оклахомаға дейін созылады. Ашық әктас формациялары егін шаруашылығын қиындатады, сондықтан Флинт төбелері Уичита, Осаге және Кау сияқты тайпалардың аңшылық алқабы болған кездегідей сақталған. Оклахомалықтар бұл аймақты "Осаге" деп атайды, бұл осы аумақты мекендеген түпкілікті американдық ұлттың аты және олардың құрметіне аталған округ. Ұшқыштар түнде осы аймақтың үстінен ұшқанда "Қара тесік" деп атайды, себебі ол сирек қоныстанған. Қорғауды жақсы ағаштандырылған Тұзды өзен және оның салалары екіге бөліп өтеді. Қорғаудың шығыс бөлігі Кросс-Тимберс аймағында орналасқан, бұл солтүстік-оңтүстікке созылған, тығыз емен ормандарының белдеуі, ол батысқа бет алған ертедегі саяхатшыларға үлкен кедергі келтірген. Биік шөпті даланың болуы отқа байланысты, ол не найзағайдан, не адамның әрекетінен туындаған. От болмаса, дала тез арада бұталы жерге айналады. Түпкілікті американдықтар мұны білгендіктен, жаңа шөптердің өсуін көру үшін және инвазивті ағаштар мен бұталарды жою үшін даланы үнемі өртеп отырған. Табиғатты қорғау қорымы бұл тәжірибені "жапырақ өртеу" деп аталатын әдіспен жалғастырып келеді, онда әр жылы даланың шамамен үштен бір бөлігі өртеледі. Бұл әдіс бизон мен ірі қара малға жайылымдық жерлерді ұсыну үшін ғана емес, сонымен қатар қаупі төнген үлкен дала тауықтарының мекендеу ортасы үшін де пайдалы болып табылды, олар да қорықта аз санда кездеседі. Бизон қорықтың ең танымал көрнектілігі болып табылады. Бизон әр жылдың күзінде жиналып, артық саны сатылады. Қорықта 755 түрлі өсімдік, олардың көпшілігі биік шөпті далаға тән, және 300-ден астам құс түрі кездеседі. Орман ағаштарына еменнің бірнеше түрі, тополь, күл, қызыл арша, жалбыз, сикомор және басқалары жатады. Таллграсс Прери қорығы бұрын Осадж үнді резерваты болған жерде орналасқан. Осадж тайпасы үй шаруашылықтарына жер бөлуге келісуге мәжбүр болған кезде, олар барлық бұрынғы жерлеріндегі жер асты минералдық құқықтарды сақтап қалды. Тайпа мүшелері осы ортақ ресурстың бір бөлігіне "Осадж бас құқығы" деп аталатын құқыққа ие және минералдық өндіріс үшін жалға алудан түскен табыстың бір бөлігін алады. ХХ ғасырдың басында олардың жерінде мұнайдың табылуы Осадж тайпасын 1920-1930 жылдары әлемдегі жан басына шаққандағы ең бай халыққа айналдырды. Бірақ олар "Үрейдің билігі" деп белгіленген ақ адамдардың отбасы мүшелерінің бас құқықтарын бақылауға тырысуының нәтижесінде қудалауға, манипуляцияға, алаяқтыққа және өлтіруге ұшырады. Мұнай өндірісі төмендегенімен, қорықта әлі де 100-ден астам мұнай өндіретін ұңғыма бар, олардың арасында бизон жайылады. Чэпман Барнард ранчосының бригадирі Бен Джонсон аға родео чемпионы болған. Оның ұлы, сонымен қатар родео чемпионы, Бен Джонсон кіші, 300-ден астам фильмде ойнаған және "Соңғы кинотеатр" фильміндегі рөлі үшін Оскар жеңіп алған актер болды.