Кіріспе

Селен сульфидтерінің қоспасы

Селен дисульфиді, сонымен қатар селен сульфиді деп аталады, себорейлік дерматит, шашақ және түрлі-түсті жегішті емдеуге қолданылатын химиялық қосылыс және дәрі. 2–5 жасқа дейінгі балаларға қолдану ұсынылмайды. Ол SeS2 жуық эмпирикалық формуласына ие, бейорганикалық ковалентті қосылыстардың қоспасынан тұрады. Селен дисульфиді кератолитикалық және зеңге қарсы агент ретінде әрекет етеді. Селен дисульфиді АҚШ-та медициналық қолдануға кем дегенде 1951 жылы бекітілген. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Селен дисульфиді жалпы қолданыстағы дәрі және рецептсіз сатылады.

Медициналық қолданыстар

Селен дисульфиді – бұл Malassezia тұқымдасына жататын саңырауқұлақтармен байланысты бас терісінде шашақ және себорейлік дерматитті емдеуге арналған шампуньдерде (мысалы, Selsun Blue) қолданылатын антигрибковый препарат. Ол сондай-ақ, Malassezia тұқымдасының басқа түрлерінен туындайтын терідегі саңырауқұлақтық инфекция – терінің түрлі түсті жегісін (pityriasis versicolor) емдеу үшін де қолданылады. 2015 жылы жүргізілген бас терісінің себорейлік дерматитіне арналған жергілікті емдеулерді жүйелі түрде қарап шығу нәтижесінде, селен дисульфидінің тиімділігін бағалауға арналған бір ғана рандомизацияланған бақыланатын зерттеу анықталды. Бұл зерттеу шашақпен күресудің орташа және ауыр деңгейлері бар 246 адамға арналған, үш топтық сынақтан тұрды. 29 күн бойы емдеу кезінде 2% кетоконазол шампуні (n=97), 2,5% селен дисульфиді шампуні (n=100) және плацебо (антисеборейлік компоненті жоқ шампунь негізі) (n=49) қолданылды. Зерттеу нәтижесінде кетоконазол қолданғанда шашақ көрсеткіші 73%-ға, селен дисульфиді қолданғанда 67%-ға, ал плацебо қолданғанда 45%-ға төмендеді. Алайда, шолуда себорейлік дерматиттің жеңіл симптомдарын басқару үшін қолжетімді бағасы бар селен дисульфиді шампунін қолдану ұсынылды. Канадада 2,5% концентрациядағы шампунь рецептсіз сатылады. Селен дисульфиді шампунін қолдануды тоқтатқаннан кейін тері түсінің өзгеруі тез арада жойылады және оны изопропил спиртімен сүртіп тазалау арқылы жеңілдетуге болады. Селенге тым көп әсер етудің салдарынан шаш түсу және басқа да жағымсыз әсерлер пайда болуы мүмкін. Дегенмен, селен дисульфидін зақымдалған теріге жағу жүйелік сіңуге алып келуі мүмкін және уыттану жағдайларына себеп болуы мүмкін. 77Se ЯМР спектроскопиясы көрсеткендей, көптеген селен сульфидтері белгілі.

Тарих

Селен сульфиді 1951 жылы АҚШ-та медициналық қолдануға енгізілді, бұл кез келген сыртқы қолданылатын препаратта селеннің қандай түрі бар екендігі туралы шатасу мен қайшылықтарға себеп болды.

Танымал мәдениет

Эволюция фильмінде селен Head & Shoulders құрамындағы белсенді компонент ретінде айтылды. Сондықтан ғалымдар тобы шетелдік тіршілік формасы селенге сезімтал екенін білгеннен кейін, осы шампуньды шетелдік шабуылды тоқтату үшін пайдалануға тырысты.

Зерттеу

Селен дисульфиді гиперкератозды емдеуде тиімді болуы мүмкін деген ұсыныс үш емделген науқастың шағын сериясы негізінде айтылды. Сондай-ақ, 100-ден астам емделген науқастың клиникалық бақылауы және екі жағдай бойынша айқын жауап байқалғандығы туралы хабарламаларға сүйене отырып, бас шатырының псориазын емдеуде де тиімді екендігі көрсетілген. Селен сульфиді жергілікті және офтальмологиялық препараттар түрінде мейбомианитті (мейбомиан безінің дисфункциясы) және құрғақ көзді емдеу үшін әзірленуде. 2021 жылдың наурыз айына дейін, ол мейбомианит үшін 2/3 фазалық клиникалық сынақтардан және құрғақ көздер үшін 2 фазалық сынақтардан өтуде. Осы қолданыстар үшін селен сульфидінің әзірлеме кодтық атауы AZR MD 001 және оны Azura Ophthalmics әзірлеп жатыр.