Кіріспе

Хорват әншісі Мате "Мишо" Ковач (; 1941 жылы 16 шілдеде туған) - хорват әншісі. Ол Хорватия мен бұрынғы Югославияның ең көп сатылатын әртісі, бүгінгі күнге дейін 20 миллионнан астам пластинкалар, кассеталар мен компакт-дискілер сатылды және көбінесе Оңтүстік-Шығыс Еуропаның ең танымал музыкалық орындаушыларының бірі болып саналады.

Ерте өмір

Ковач ІІ дүниежүзілік соғыста Далмация Италияның басып алуы кезінде Зринка мен Яков Ковачтың екінші баласы ретінде Шбенькиде дүниеге келді. Оның анасы Вргада аралынан, ал әкесі Шбебениктің Шкопинац ауданынан шыққан. Мишо ағасы Ратко мен апасы Бланкамен бірге отбасында өсті. Бала кезінде ол Шибеніктің Варошадағы көшеде өсті, онда музыканттар Вице Вуков пен Арсен Дедич бір уақытта өмір сүрді. Жас кезінде футболмен голкипер ретінде айналысып, ХНК Шибениктің жасөспірімдер командасында ойнай бастады, ол кәсіби футбол карьерасын армандады. Ол командасының жеңілістерін өте эмоционалды түрде қабылдады. Шібенік әншісі Любо Лучевтің әндерін тыңдап, 16 жасар Ковач футболдан бірте-бірте бас тартып, өзін музыкаға бағыштап жатыр. Ол Лучано Тахоли, Тони Делаг және Адриано Целентано және американдық Джонни Рэй сияқты танымал итальяндық орындаушыларды тыңдады. Ол өнеркәсіптік орта мектепті бітіріп, әбзелге үйірші мамандықты меңгерген. 1961 жылы Prvi glas Šibenika (Шибениктің бірінші дауысы) байқауында ол Mi тобының болашақ гитарисі Мирко Вукшичпен ең жақсы атағын бөлісті және сыйлық үшін Элвис Преслидің синглін таңдады. Ол әскери қызметін Белградтағы Югослав халық армиясында атқарды, онда сенбі күндері кешке ән айтып, әскерге шақырылушылар мен достарын көңіл көтереді. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін ол Загребке келді, онда студенттерге ән шырқады және студенттер орталығында және кафелерде тұрды.

Басталуы

Карловацтағы таланттар байқауында Рей Чарльздің "I Can't Stop Loving You" әнін орындап, ол үлкен жетістікке қол жеткізді және көп ұзамай музыка продюсерлерінің назарына түсті. Ол өзінің алғашқы импровизациялық қойылымын 1964 жылдың күзінде Загреб қаласындағы кафеде Альфонс Вучер ансамблімен өткізді, ал бас редактор Перо Готовачтың келісімімен ол өзінің алғашқы жазбасын жаздыру туралы келісім алды. Jugoton, оның құдайы Рей Чарльздың "Мен сені сүйе алмаймын" аудармасы. Жазу сәтті өтті және 1965 жылдың жазында Мишо Сплиттегі Мелодие Джадранада (Адриатикалық мелодиялар) үш қойылыммен өнер көрсетті. Өте өкінішті орындалуына қарамастан, жаңа рекордтар елу мың дана күміс тиражмен "Ja odlazim" (Мен кетіп барамын), "Vrijeme plakanja" (Сыраған уақыт), "San Francisco" (Скот Маккензидің түпнұсқасы), "Da je duži moj dan" (Егер менің күнім ұзағырақ болса) және басқалар. Ол өзінің танымал орындаушысы ретінде танымал әнші ретінде танымал әнші ретінде танымал болған "Više se nećeš vratiti" (Сіз қайтадан қайтып келмейсіз) әнін шығарды, ол Сараеводағы танымал Vaš šlager sezone (Сіздің маусымның шлагері) фестивалінің жеңімпазы болды (1969), сол кездегі жас композитор және лирик Đorđe Novković. Сингл 183 987 данада сатылды, бұл сол жылы Jugoton-дың ең көп сатылған екінші альбомы болды. 1969 жылы ол 252,905 данада бес пластинка сатты, бұл оны Jugoton-дың ең көп сатылған әншісі етті. Новковичпен ынтымақтастық Ковачтың бүкіл шығармашылығын белгіледі және 2007 жылы Новковичтің кенеттен қайтыс болуына дейін жалғасты. 1971 жылы Сплит фестивалінде Стьепан Михалжинек пен Драго Бритвичтің "Proplakat će zora" (Таң жылай бастайды) әнін жеңіп, 300 000-нан астам дана сатылған, бұл оны Югославияның ең танымал әншісі ретінде бекітті. Екі күн ішінде ол бес марапатты жеңіп алды, ал хорват көктемінің ортасында Плакетті сатудан түскен ақшаны Загреб-Сплит тас жолының құрылысына төледі. 1971 жылы Задар қаласының маңында болған жол апатында қаза тапқан.

Халықтың сүйікті жері

1972 жылы ол Нью-Йорктің Мэдисон Сквер Гардендегі Элвис Преслидің концертіне қатысты және Элвистің Франк Синатраның "My Way" стандартын орындауы оған үлкен әсер қалдырды. 1974 жылы ол Клап Шибеникпен "Ой ти душе душе моё" (Сен, менің жан дүниемнің жаны) атты клапа және халық әндерінен альбом жазды. "Drugi joj raspliće kosu, a ja je volim" ("Басқа адам оның шашын ашып, мен оны жақсы көремін") әні де танымал болды. 1975 жылы "Ostala si uvijek ista" (Сіз әрдайым бірдей болдыңыз) әнін шығарғаннан кейін, ол өзінің мансабындағы ең үздік деп танылғаннан кейін, Белградта өткен Югославский хит-парад (Югославский хит-парад) байқауында өнер көрсетті. Ол басым басымдықпен жеңгенмен, көрермендер оны бірден қабылдамады, ал ән 10 жылдан кейін ғана танымал болды, ол сол есімді альбомда шығарылып, 200 000 дана сатылды.

Жеке басының қайғысы мен өмірден кетіп қалуы

1991 жылдың қыркүйегінде ол хорваттық Band Aid тобының "Moja domovina" (Менің отаным) әнін жазды. 1992 жылы оның 16 жасар ұлы Эди, Хорватия әскерінің арнайы бірлігі Скорпиондарының мүшесі, Загребте күмәнді жағдайларда қайтыс болды. Мишо сол қайғылы оқиғадан ешқашан толық арыла алмады. Сондай-ақ, ол "Pjesma za Edija" (Эди үшін ән) атты сингл шығарды. 1993 жылы Эдидің өлімі мен 50 000 адамның алдындағы Noć svijeća (Шам түні) концерті өткеннен кейін Ковач тағы да өнер көрсетпейтінін және өзінің атын қайтарып алғанын жариялады. Ол сондай-ақ Югославия соғыстары кезінде басқа патриоттық әндерді жазды, мысалы "Гробови им никогда oprostiti neće" (Қабірлер оларды ешқашан кешірмейді) және "To je zemlja gdje žive Hrvati (Herceg Bosna) " (Бұл хорваттар тұратын жер (Герцег Босния)). 1996 жылы "Своим верным публике" атты концертті өткізді. 1990 жылдары ұлы Эдиден басқа, ол анасы мен кіші інісі Раткодан айырылды, ал қызы Ивана нашақорлықпен күресті. Көп жылдар бойы депрессия мен алкоголизмнен кейін 1999 жылдың 14 қаңтарында Максимирская 69-дағы Загреб пәтерінде Ковач тіркелмеген Беретта пішінінен көкірекке оқ атып, өзін-өзі атып өлтірді, бірақ ол аман қалып, толық қалпына келді, оның психикалық жағдайы айтарлықтай жақсарды.

Қайта келу

Өзін-өзі өлтіруге тырысқаннан кейін ол Загребтегі Дом Спортовада үлкен концерт өткізді. Алайда, бұл Ковачтың мансабының соңы емес еді. 1999 жылы Мишо өзінің қызы Ивананың арқасында Budi čovjek dobre volje (Жақсы ниетті адам бол) атты альбомын жазды. Келесі жылы ол қысқа уақытқа музыка фестивалдеріне оралып, "Vraćam ti se Dalmacijo mati" (Мен саған қайтамын, ана Далмация) әнімен Сплит фестивалінде жеңіске жетті. Сол жылы ол "Далматино" атты үлкен хитті жазды, бұл Далмацияның әнұраны. 2001 жылдың қыркүйегінде ол Нью-Йоркте хорват эмигранттары үшін екі концерт өткізді және түсірілген ақшаның жартысын 11 қыркүйекте қаза тапқан өрт сөндірушілердің отбасыларына берді. 2004 жылы шыққан Mir u srce (Жүректегі тыныштық) жаңа студиялық альбомы үшін 2006 жылы күміс награда, ал Pjevaj, legendo (Sing, Legend; 1999) және Najdraže pjesme Miše Kovača (Mišo Kovač сүйікті әндері; 2003) жинақтары үшін екі платиналық награда алды. "Mir u srce" альбомынан шыққан "Rođo moj" (My Cousin) синглі ең үлкен жетістікке қол жеткізді. 2004 жылдың тамызында қонақтар ретінде Klapa Teuta-мен бірге ол Санкт-Джеймс соборы мен Шбеньки қаласындағы қалалық әкімдіктің арасында Хорватия Республикасы алаңында концерт өткізді. Концерт Mišo u Šibeniku (Шибениктегі Мишо) DVD-де жарық көрді.

Карьерасының соңғы жылдары

Бір үзілістен кейін, 2006 жылы ол "Ja sam kovač svoje sreće" (Мен бақытымның теміршісімін) альбомын жазды, оған қызы Ивана қонақ ретінде қосылды: сол альбомдағы ең үлкен жетістік - олардың "Nema mi do tebe nikoga" (Менің сендей басқа біреуім жоқ) дуэті. 2007 жылы Мишо өзінің мансабында 28-ші рет Сплиттегі Арена Гриппеде толық орындады, ал келесі жылы ол Пула Аренада және Задардағы Крешимир Ćosić залында 8000-нан астам жанкүйерлер алдында концерттер өткізді. 2008 жылы Croatia Records 1970 және 1980 жылдардағы оның ең танымал 13 альбомының цифрлық түрде қайта өңделген дыбысымен қайта шығарылуын жариялады. 2009 жылы Мишо Ковач Хорватияның алғашқы әншісі ретінде жаңадан салынған Загреб аренасында 20 000 жанкүйердің алдында концерт берді, осылайша хорват музыка сахнасының аңыз мәртебесін тағы да дәлелдеді. Келесі жылы ол өзінің соңғы альбомын шығарды Не тражим правду (Мен шындықты іздемеймін) және мансабының аяқталғанын жариялады. "Ne tražim istinu" альбомы алтын тиражды бағындырып, орташа табысқа қол жеткізді. Әндердің барлығы дерлік бұрынғы альбомдардағы ескі әндердің қайта жазылған нұсқалары. Албомның үшінші синглі және жалғыз жаңа ән, оның қызы Иванамен дуэт, "Твоя мала" (Сенің сәби қыз) балладасы, кейбір радиостанцияларда отандық поп-музыканың басына жетіп, жарнамада сәл сәтті болды. Алайда, мансабының аяқталғанын жариялағанына қарамастан, ол концерттер мен концерттерді жалғастырды, ал Иво Амуличтің Klapa Rišpet-імен бірге ол "Sunce mi od tebe dolazi" (Менің күн сәулелерім сенен келеді) әнін және видеосын жазды, ол 2012 жылдың наурыз айында Дальмация радиосының топ-парадында бірінші орынды иеленді. 2012 жылдың наурыз айында Мишо өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Порин сыйлығын алды. Порин сыйлығы Мишоның ең үлкен хиттерін жазған дирижер, аранжировщик, композитор және пианист Стьепан Михалжинецке де берілді. Мишо өзінің ең үлкен хиттерін Михалжинекпен бірге фортепианода орындады. Сондай-ақ, 100 originalnih hitova Mišo Kovač (100 Original Hits Mišo Kovač) атты бес уақыт дыбыс тасушы шығарылды, ол алмаз айналымына қол жеткізді, ол 2014 жылдың ақпан айында Загребтегі Ватрослав Лисинский концерт залында өткен екі сатылып кеткен концертте марапатталды. Сонымен қатар, Ивана Ковач пен Клапа Бунари Мишоға арналған "Dalmacijo, srce oca moga" (Далматия, менің әкемнің жүрегі) әнін шығарды.

Кино және теледидардағы рөлдері

Ол актерлік өнерде де өздігінен сынап көрді, сондықтан 1972 жылы Раде Шербеджиямен бірге "Күнде бір қаз" фильмінде ойнады. Ол теледидарда сирек өнер көрсетті, ал қазір теледидарда көрінуден аулақ "себебі сіз үнемі теледидарда ән салған кезде, сіз өзіңізді ұнатпайтын адамдардың үйіне де барасыз. Мен жұмыс істегенде, концертте болғанда мені жақсы көретін адамдар мені бақылайды, мені жақсы көрмейтіндерді мен мазалаймын". 2012 жылдың маусым айында Хорватия радиотелевидениесіндегі Misija zajedno (Бірге миссия) шоуының гуманитарлық нұсқасында өнер көрсетуді тоқтатты, онда ол бір сағат ішінде сегіз әнді тікелей эфирде орындап, балаларға көмек ретінде 200,000 HRK жинады.

Саяси қатысу

Өзінің мойындауы бойынша, ол Югославия президенті Иосип Броз Титоға ән айтудан бірнеше рет бас тартты, ал 1972 жылы "Proplakat će zora" жазбасын сатудан түскен ақшаны және Борис Дворникпен бірге концертті Загреб-Сплит тас жолының құрылысына берді. 1986 жылы Калгариде хорват эмигранттары үшін өнер көрсетуден бұрын ол хорват фашистік диктаторы Анте Павеличтің суреті эмигранттар үйінің қабырғасынан алынып тасталуын сұрады. Кейіннен оның ұлы Эдидің өлімінің мән-жайын ашуға деген ықыласы оны Хорватиялық құқық партиясымен (ХСП) байланысқа әкелді. Ол партияға қоғамдық қолдау көрсете бастады, партиялық митингтерде Хорватия қорғаныс күштерінің (ХОС) қара формасында көрінеді. Кейін ол Хорватия президенті Франжо Туджманмен достық қарым-қатынас құрды, ол тіпті қайтыс болғаннан кейін де оған құрмет көрсетті. 2002 жылы ол өзінің музыкалық қызметінің 40 жылдығын Сплиттегі Арена Грипте сатылып кеткен Centimetar moga puta (Менің жолымның сантиметрі) концертімен атап өтті, одан түскен ақшаның бір бөлігін ол Загреб Сплит тас жолының құрылысына қайтадан берді. Мишо өзінің ролін HDZ-нің 20 жылдығына орай премьералады. 2013 жылдың сәуірінде ол HDZ бұрынғы президенті және бұрынғы премьер-министр Иво Санадердің сотында куәлік етті, өйткені прокуратура Санадердің идеясына сәйкес HDZ сайлау науқанында қатысуы үшін партиядан заңсыз ақша алды деп мәлімдеді. Младен Баришич қорға қолма-қол ақша төледі. Ол бұл жағдайда "Ұлы Эди үшін, өйткені ол 1990 жылдан бері HDZ мүшесі болғандықтан" HDZ-ді қолдағанын айтты. Сауығып, сахнаға оралғаннан кейін Ковачтың жаңа өмірлік серігі Лидия Пинтарич болды, ол оны 1998 жылы кездестірді және 2002 жылы үйленді. Ковач Лидияға деген адалдығын және ризашылығын, олардың қарым-қатынасы мен некелерінің қалпына келуіне және сахнаға қайта оралуына маңыздылығын бірнеше рет атап өтті.

Танымал мәдениетте

Мишо Ковач жалпы алғанда Далмация, әсіресе футбол клубы "Хайдук Сплит" және "Торсида" жанкүйерлер тобының харизматикалық және иконасы ретінде танылады, бірақ концерттерінде ол "барлық хорваттардың бірлігі" Динамо Загреб пен "Хайдук" жанкүйерлеріне жиі жүгінеді. 2001 жылы "Хайдук" мен "Динамо" арасындағы дербиден бұрын "Польджуд" стадионында "Дальмация" командасына қатысты әндерін орындады. Оның Далмация туралы "Noćas ćemo zemlji ko materi reći" сияқты әндері, сонымен қатар "Samo nas nebo rastavit može" (Бізді тек көкте ғана бөліп алады) сияқты сүйіспеншілік әндері, сондай-ақ оның өлеңдерін қайталаулары Торсиданың хореографиясының және жанкүйерлердің ұрандары болды. Альбомдарының мұқабаларына сәйкес, Далмацияда көптеген граффитилер жасалды, ал оның ең танымал суреттерінің бірі, М. Чолич студиясынан түсірілген фотосуреттен, күн көзілдірігі, теңізші футболкасы және алтын шынжырмен, 2012 жылдың мамырында шыққан бес жолды дыбыс тасымалдаушы, 100 түпнұсқа хитова Мишо Ковач, мұқабасына таңдалды. Бұл қақпақ Адриатика жағалауындағы көптеген футболкалар мен сувенирлерде де кездеседі. Ивана Ковач "Dalmacijo, srce oca moga" әнінің клипінде дәл осындай кейіпкердің футболкасын киген. Мишо Ковачпен тығыз байланысты тағы бір сурет - концерттер кезінде танымал позы, онда ол көрермендерге әндерін ашық қолмен әндетуге мүмкіндік береді. Джулие Джеласка Мишо Ковач туралы "Dalmacija u mom oku" және "Ostala si uvijek ista" әндерінің мәтінімен комикс жариялады. Оның "Poljubi zemlju" (Елді сүй) әні Хорватияның ерлер су полосы ұлттық құрамасының ресми емес әнұранына айналды, ол оны 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиадалық турнирде жеңгеннен кейін және Загребте өткен қабылдау рәсімі кезінде көрермендермен бірге әндеген. Хорватияның мәдениетін және әлеуметтік тәртібін білу туралы сұрақ-жауапқа бірінші рет жауап беру кезінде, бұл Хорватияның азаматтығын алудың шарты, Мишо Ковачтың немен айналысатыны туралы сұраққа да назар аударылды. Проплакат Će Zora The Walking Dead: Dead City-нің бірінші маусымында айқын көрінеді, Željko Ivanek's кейіпкері, The Croat сахнада болған кезде жиі ойналады.

Марапаттар

Ол көптеген алтын, алмас және күміс пластинкаларды, сондай-ақ дискографиялық және фестиваль сыйлықтарын жеңіп алды. Ол, әрине, Jugoton / Croatia Records орындаушыларға миллион данаға сатылған "Алтын құстың" иесі.