Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкіметтік емес әскери күш
Non governmental military force
Жеке армия (немесе жеке әскери күш) – мемлекетке немесе елге емес, жеке тұлғаға, топқа немесе ұйымға адалдығын сақтайтын қарулы жауынгерлерден құралған әскери немесе жарымәскери күш.
A private army (or private military) is a military or paramilitary force consisting of armed combatants who owe their allegiance to a private person, group, or organization, rather than a nation or state.
Тарих
Жеке әскерлер жер иелері өздері мен мүліктерін қорғау үшін үй шаруашылығының күзетшілерін қаруландырған кезде және орталық үкімет әлсіз болғанда пайда болуы мүмкін. Мұндай жеке әскерлер, мысалы, орталық биліктің құлдырауынан кейін Рим империясында болған. Мұндай жағдайлардағы динамиканы қазіргі Колумбияда көруге болады: бір жағынан есірткі картельдерімен байланысты күштер, олар өздерінің қылмыстық әрекеттерін қорғау үшін құрылған, ал екінші жағынан, жер иелерінің адам ұрлау мен қорқытуға қарсы тұру үшін құрған әскерлері, яғни "Muerte a Secuestradores" және "Autodefensas Unidas de Colombia". Көптеген жерлерде бұл жеке үй шаруашылығының күзетшілері феодалдық сипаттағы құрылымдарға айналып, міндеттемелер мен адалдықты ресмилендіріп, үй шаруашылығының әскеріне айналды, ал кейбір жағдайларда олар номиналды билеушілерінен билікті тартып алуға немесе жаңа тәуелсіз мемлекеттер құруға жететін күшке ие болды. Жеке әскерлер сондай-ақ, дінге бірдей сенушілер нағыз және қабылданатын қуғын-сүргіннен қорғану және өздерінің дінін тарату үшін бірігіп құрылуы мүмкін, мысалы, гуситтер, мормондық Науву легионы және Ирактағы Махди армиясы. Олардың мәні бойынша, мұндай жасақтар харизматикалық көшбасшылар құрып немесе олардың ықпалына түседі және жеке амбициялардың құралына айналуы мүмкін.
Private armies may form when landowners arm household retainers for the protection of self and property in times of strife, and where and when central government is weak. Such private armies existed for example in the Roman Empire following the collapse of central authority. The dynamics at play in such circumstances can be observed in modern day Colombia: on the one hand there are those forces affiliated with the drug cartels, existing to protect their criminality, and on the other those of the landlords created to resist kidnappings and extortion, i. e. Muerte a Secuestradores and the Autodefensas Unidas de Colombia. In many places these private household retainers evolved into feudal like structures, formalising obligations and allegiances and becoming household troops, and in some cases gaining the strength to allow them to usurp power from their nominal suzerain or to create new sovereign states. Private armies may also form when co religionists band together to defend themselves from real and perceived persecution and to further their creed, for example the Hussites, the Mormon Nauvoo Legion and the Mahdi Army in Iraq; because of their nature, such militias are formed by or fall under the influence of charismatic leaders, and can become instruments of personal ambition.
Шығыс Азия
Сохей: Жапонияның жауынгер монахтары өз адалдығын мемлекетке немесе тіпті императорға емес, өз монастырьларына арнады. Британдық Шығыс Үндістан компаниясының президенттік армиялары және Голландтың Шығыс Үндістан компаниясының қарулы күштері. Екі компания да өз отанынан бірнеше есе үлкен аумақтарды басқаратын қуатты армиялар мен флоттарға ие болды. Британдық Радж кезіндегі Үндістан князьдықтарының әскерлері, олардың негізгі міндеттері салтанатты шараларға қатысу, князьдарын қорғау және өз князьдықтарының ішкі қауіпсіздігін сақтау болды. 1916 жылы Юань Шикай қайтыс болғаннан кейін соғыс лордтары дәуіріндегі қытайлық цзюньфалары. Малайзиядағы Жохор штатының Жохор әскери күштері және Жохор сұлтанының жеке күзеті.
Sōhei: the warrior monks of Japan owed their loyalty not to the state or even the Emperor but to their monasteries. The Presidency armies of the British East India Company, and the armed forces of the Dutch East India Company. Both possessed powerful armies and navies, administering areas many times the size of their homelands. The militaries of the Indian princely states, during the British Raj, which were mainly for ceremonial duties, protection of their princes, and internal security within their states. Chinese Junfas during the Warlord Era following the death of Yuan Shikai in 1916. The Royal Johor Military Force of the state of Johor and the private royal guard of Sultan of Johor in Malaysia.
Еуропа
Victual Brothers – Балтық теңізінде бір кезде күшті болған пираттар бауырластығы. Атолл таушылары – Еуропадағы жалғыз жеке армия екенін мәлімдейтін, таза рәсімдік топ. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі неміс фрейкорптары көбінесе Веймар Республикасына емес, өз командирлеріне ғана адал болды. Крест жорықтарының ордендері: мысалы, Темплерлер, Госпитальерлер және Тевтон ордендері.
Victual Brothers, a pirate brotherhood that for a time became a power in the Baltic. Atholl Highlanders, a purely ceremonial group which claims to be the only private army in Europe. German Freikorps after the First World War were usually only loyal to their commanders, and not to the Weimar Republic. Crusading orders: for example the Knights Templar, Knights Hospitaller and the Teutonic Knights.
Ресей және Кавказ
Ресейлік Вагнер тобы Евгений Пригожиннің жеке армиясы деп айыпталуда.
The Russian Wagner Group has been accused of being the private army of Yevgeny Prigozhin.
Америка
Мангус Бандасы – 1967 жылдан 1979 жылға дейін Гренаданың премьер-министрі, кейін премьер-министр болған сэр Эрик Гейридің бақылауындағы жеке армия немесе жасақ.
The Mongoose Gang was a private army or militia which operated from 1967 to 1979 under the control of Sir Eric Gairy, the Premier and later Prime Minister of Grenada.