Кіріспе

Cicuta тұқымдасы, әдетте су гельмока деп аталады, Апиасея тұқымдасына жататын төрт түрдегі аса улы өсімдіктер тұқымдасы. Олар көпжылдық шөптесін өсімдіктер, олар биікке дейін өседі, ерекше шағын жасыл немесе ақ гүлдері бар, олар шатыр пішінде орналастырылған (умбел). Бұл тұқымға жататын өсімдіктерді ковбен немесе уытты паршиняп деп те атауға болады. Cicuta Солтүстік жарты шардың, негізінен Солтүстік Америка мен Еуропаның, ылғалды шалғындарда, өзен жағалаулары мен басқа ылғалды және батпақты жерлерде өсетін. Бұл өсімдіктер Апиацея тұқымдасының басқа мүшелеріне өте ұқсас және оларды жеуге болатын немесе улы өсімдіктермен шатастыруға болады. Жалпы атаумен "Кереңке" деп аталатын керейді, сондай-ақ, керейдің улы түрімен (Conium maculatum) немесе керей ағашымен шатастыруға болады. Сулы гемолока Солтүстік Американың ең уытты өсімдіктерінің бірі болып саналады, ол адамдарға өте улы. Өсімдік негізінен ұсақ және көп мөлшерде шығарылатын тұқымдармен таратылады. Тип түрі - Cicuta virosa. Қазіргі кезде тұқым төрт түрден тұрады деп танылған: Ядролық рибосомалық ДНК ішкі транскрипцияланған аралық (ITS) локустарының реттілігін пайдалана отырып, филогенетикалық талдау қорытындыға келмеді, бірақ C. bulbifera және C. virosa монофилетті, ал C. douglasii болмауы мүмкін. Сонымен қатар Калифорниядан алынған бір үлгісін ерекше түр ретінде тануға негіз бар деген болжам айтылды. Жалпы алғанда, тұқымдасқа арналған басқа жалпы атауларға улы пастернак, бобёр улы, жабайы морковь, жабайы пастернак және жалған петрушка жатады. Сулық пашняк гүлдерінің түбінде және негізгі гүл басында екі жапырақты болады. Сонымен қатар, әртүрлі сулы гемолока түрлері мен улы гемолока (Conium maculatum) арасында шатасу болуы мүмкін, өйткені жалпы атау гемолока Cicuta және Conium maculatum екеуіне де қолданылады. Екеуі де улы және тамыр құрылысының айырмашылығымен ажыратуға болады. Сулы гемолокта түтікшелі тармақталған тамыр жүйесі бар, ал улы гемолокта бір түтікшелі тамыр бар. Цикутоксин өте улы, ал сулы гемолока Солтүстік Америкадағы ең улы өсімдіктердің бірі болып саналады. Цикутаның жұтылуы адамда өлімге әкелуі мүмкін, ал медициналық әдебиетте 1670 жылдан бастап ауыр улану мен өлім туралы мәліметтер бар. Мысықтарға цикутоксинді интраперитонеалды инъекция арқылы енгізу дене салмағының килограмына 48, 3 мг құрайды; бұл мысықтарға калий цианиді интраперитонеалды инъекция арқылы берілген 5, 9 мг / кг-ға, ал мысықтарға интраперитонеалды инъекция арқылы арсеннің LD50 46, 2 мг / кг-ға тең. Адамда өсімдік материалдарының нақты уытты дозасы белгісіз; кез келген мөлшерде су гемологының жұтуы улануға әкелуі мүмкін және өте аз мөлшерде өлімге әкелуі мүмкін деп есептеледі. Өсімдік терімен жанасқаннан кейін улану туралы да хабарланған; бір жағдайда бес адамнан тұратын отбасы өсімдікті теріге сүртіп, уланып, екі бала қайтыс болды. Мал шаруашылығы ұзақ уақыттан бері ең көп зардап шекті, бұл "каубан" деген жалпы атауға әкелді. Малдың улануы жиі кездеседі және әдетте өсімдіктің тамырын жұтқаннан кейін пайда болады. Көктемде жер жұмсақ болған кезде жайылым жануарлары бүкіл өсімдікті жерден алып, жапырағын да, тамырын да жұтып алады. Егінді жыртып, суға шаққан тамырлар да малдың улануына себепші болуы мүмкін.

Симптомдары

Адамда да, басқа да түрлерде де улану белгілері негізінен жалпыланған ұстамалармен сипатталады. Тіпті, тез арада басталатын ұстамалық белсенділік уланудан кейінгі алғашқы белгі болуы мүмкін. Аурулар, әдетте, клоникалық немесе тоник-клоникалық деп сипатталады. Неврологиялық белгілерге галлюцинациялар, делириум, тітіркену, тітіркену немесе терісі дымқылдауы, көздің көкшесі кеңейіп, кома болуы мүмкін. және төменгі және жоғары қан қысымы. Сондай- ақ, көбірек сілекей түсіп, тыныс алу қиындықтары, тыныс алудың қиындауы және тыныс алудың болмауы туралы да мәліметтер бар. Басқа да жеңіл әсерлерге тыншылмаушылық, бұлшық еттердің әлсіздігі, тербелу және алаңдаушылық жатады. Симптомдардың толық жойылуы бірнеше күнді алады немесе осы жалғасып жатқан симптомдар уланудан кейін бірнеше ай бойы сақталуы мүмкін. Егер сіңген өсімдіктің үлгісі сақталса, диагнозды өсімдіктерді ботаник анықтауы арқылы растауға болады. Жоғары дозадағы бензодиазепиндер немесе барбитураттармен емдеу тыныс алуды басаңдатуға әкелуі мүмкін, сондықтан бұл науқастарға интубация және механикалық желдетуді қоса алғанда, тыныс алуды қолдау қажет. Төмен қан қысымын емдеу үшін, әдетте, сұйықтықты ішектен енгізу қажет, бірақ қан қысымын қалпына келтіру үшін допамин немесе норадреналинді қолдану қажет болуы мүмкін. Рабдомиолиздің емдеуі жеткілікті гидратацияны және зәрдің сілтіленуін қамтамасыз етуді қамтиды; Рабдомиолиздің асқынуы - бүйректің жедел зақымдануы, оны гемодиализбен емдеу қажет болуы мүмкін. Алайда гемодиализ, гемоперфузия немесе басқа да экстракорпоральді әдістер цикутоксинді қаннан алып тастамайды, сондықтан оларды шығаруды жақсартуға болмайды.