Кіріспе

Гүлді өсімдіктер тұқымдасы

Аралия тұқымдасы – гүлді өсімдіктер тұқымдасы, шамамен 43 туыс және 1500-ге жуық түрден тұрады. Олар негізінен ағаш тәрізді, ал кейбіреулері шөп тәрізді өсімдіктер болып табылады және жиі женьшень тұқымдасы деп аталады. Аралия тұқымдасының морфологиясы кең ауқымда әртүрлі, бірақ оны көбінесе ағаш тәрізді болуы, тропикалық аймақтарда таралуы және қарапайым шатырша тәрізді гүлшоғырларының болуымен анықтауға болады. Экономикалық маңызы бар көптеген өсімдіктер кездеседі. Кейбір туыстар, мысалы, Hedera (гауыр), Fatsia (жапон аралиясы) және Heptapleurum (бұрын Schefflera, қолшатыр ағаштары), әсем жапырақты өсімдіктер ретінде қолданылады. Бұл тұқымда сондай-ақ Panax ginseng, яғни женьшень тамыры да бар, ол дәстүрлі қытай медицинасында қолданылады.

Шолу

Аралия тұқымдастарының морфологиясы кең ауқымды түрленеді. Көптеген зерттеулер отбасын жіктеуге қабілетті бірыңғай белгінің жоқтығын көрсетті. Жалпы, аралия тұқымдасының түрлерінде үлкен, көбінесе кезектесетін жапырақтар, жиі хош иісті эфир майлары, бесеу гүлшоғырлы гүлдер, екі-бес карпель, қарапайым шатыршалар және карпофорлары немесе май қуыстары жоқ жидектер кездеседі. Кейбір таксондарда тікендер болады, ал отбасы көбінесе ағаш тәрізді, бірақ кейде шөптесін де болады. Аралия тұқымдасы негізінен тропикалық отбасы болғанымен, кейбір таксондар қоңыржай климатқа да ендемік. Олар Америка, Еуразия, Африка, Австралия, Жаңа Зеландия, Жаңа Каледония және Тынық мұхиты аралдарында таралған. Аралия тұқымдасының мысалдарына анжелика ағашы (Aralia spinosa), шайтан клубы (Oplopanax horridus), плющ (Hedera spp., оның ішінде H. helix) және женьшень (Panax spp.) сияқты шөптер жатады. Жапырақтары кейде лавроидты (Laurus-қа ұқсас) және қарапайымнан күрделіге дейін болады; күрделі болғанда үш жапырақтан, қауырсынды немесе алақан тәрізді болады. Аралия тұқымдастары жауынды тау ормандары, өте ылғалды тау ормандары және ылғалды жазық жерлердегі өзен ормандары аймақтарында кездеседі. Олар лавр ормандары, бұлтты ормандар және жылы, ылғалды орталарда да таралған.