Кіріспе
Италия жазушысы (1615-1644) Ферранте Паллавичино (23 наурыз 1615 - 5 наурыз 1644) - көптеген антиәлеуметтік және әдепсіз әңгімелер мен романдардың, библиялық және дінсіз тақырыптар, Лампоны және сатиралардың итальян жазушысы. Эдвард Мьюрдың айтуынша, "олар өте танымал болғандықтан, кітап сатушылар мен баспашылар оларды одан жоғары бағамен сатып алды". Паллавичиноның 28 жасында ажал құшқан жантүршігерлік сатиралары псевдонимдермен немесе жасырын түрде жарық көрді.
Ferrante Pallavicino (23 March 1615 – 5 March 1644) was an Italian writer of numerous antisocial and obscene stories and novels with biblical and profane themes, lampoons and satires in Venice which, according to Edward Muir, "were so popular that booksellers and printers bought them from him at a premium." Pallavicino's scandalous satires, which cost him his head at the age of twenty eight, were all published under pseudonyms or anonymously.
Ерте өмір
Паллавичино Италияның Пьяченца қаласында, итальяндық Паллавичини отбасының мүшесі болып дүниеге келді. Ол Падуада және басқа жерлерде жақсы білім алды, әрі өмірінің ерте кезінде Аугустин орденіне кірді, негізінен Венецияда тұратын. Бір жыл бойы ол генерал Оттавио Пиколоминиді оның неміс науқандарында далалық капеллан ретінде ертіп жүрді, ал 1641 жылы ол оралғаннан кейін көп ұзамай Рим Куриясы мен Барберинидің күшті үйі туралы бірнеше ақылды, бірақ өте қорқынышты сатираларды жариялады. Бұл романда 1641 жылы жарық көрген төрт сарай қызметкері өзінің асыл қожайыны хатты ұрлап әкетуді бұйырған хаттар пакетін оқып, оған түсініктеме береді. Оның оқиғасының негізі Паллавичиноға Италияның қазіргі билеушілерін сынға алуды, соның ішінде Рим папасы Урбан VIII Барбериниді, "Мәсіхтің сакасын кесіп тастаған шаштаразды", барлық білім мен зияткерлік өмірді монополияға алуға тырысқан иезуиттерді, Рим инквизициясын, баспагерлерді соттап, құртқан және испандықтарды, сол кезде Италияның кейбір бөліктерін басып алған. Мюирдің айтуынша, "хаттардағы айыптаудан құтылып қалған жалғыз державалар - саяси тәуелсіздікті сақтап қалған Генуя, Лукка және әсіресе Венеция сияқты батыр республикалар болды".
Кейінгі мансап
Осы қиындықтарға қарамастан, Паллавичино Папаға сатирикалық шабуылдарын жалғастырды. "Корриеро" басылымы жарық көргеннен кейінгі 18 айда ол тағы төрт кітап жазды. 1642 жылы оның Baccinata ouero battarella per le api barberine, "Барберини араларына қарсы барабан, біздің Иеміз Папа Урбан Сегізінші Пармаға қарсы қаруды көтерген кезде" Кастроның Парма мен Кастроның герцогы Одоардо Фарнезеге қарсы Бірінші соғысында пайда болды. Ауыл тұрғындары қалаған жеріне қоныстанған бал араларын тарату үшін ыдыс-аяқтарды (бакината) шулатуды әдетке айналдырған. Бакината Венециядағы папалық нунций Франческо Вителлиге хат түрінде жазылған, онда папалық әрекеттерді Мәсіхтің іс-әрекеттерімен салыстырып: Мәсіх өз қанын төкті, ал біздің Иеміз басқалардың қанын төгіп, мәңгілік өмірді ең көп христиандық қан төккендерге уәде етеді, егер бағушыға қой қорасын басқару үшін жұқа таяқ қана рұқсат етілсе, немесе одан да жақсы, мүлдем ештеңе жоқ, өйткені Мәсіх елшілерге: "Жолға таяқ алып жүрмеңдер", - деп айтқандай, біздің Иеміз бен Бағушы туралы не айтуға болады, ол шіркеудің отарын семсерлермен, қарулармен, аркебуспен және оқпен шашыратады?" Тіпті одан да атақтысы - "Ла Реторика делле путтане" ("Күрегерлердің риторикасы"), Мьюр оны "иезуиттерге қарсы асқақ еңбек" деп сипаттады, ол "Паллавичиноның неліктен сатираны, күмәнділікті және натуралистік моральды біріктіретін бірізді көзқарасқа қабілетті жалғыз итальяндық автор болғанын көрсетеді". "Реторика" қарт жезөкше мен оның надан шәкірті арасындағы диалог түрінде жазылған. Қарт әйел ауру, кедей және бақытсыз, өйткені ол "философияны үйренуге ұмтылып, сөз сөйлеумен тоқтамайтынын білген жоқ". Мьюр былай деп түсіндіреді: "Ол "реторика" деп, оған қауіп-қатерсіз ләззат пен байлық әкелетін симуляция мен жалған өнерді білдіреді, ал философия, шындықты табуға деген үмітімен, оған эмоционалдық шынайылықтың жойылуын әкелді". Ескі жезөкшенің он бес сабағы Циприано де Соарестің иезуит мектептерінде қолданылатын "Реторика өнерінен" кітабына негізделген. Мьюр: "Реторикалық сендіру мен эротикалық азғыру арасындағы параллельдерді жүйелі түрде іздестіру арқылы Паллавичино реториканың жоғары өнері жезөкшенің қарапайым алдаулары сияқты бірдей құрал сипатына ие екенін көрсетеді". 1643 жылы "Ла Реторика делле путтане" (1643) деген шығармасы тым көп шықты, сондықтан 1643 жылдың күзінде Паллавичино Венециядан Бергамоға қашуға мәжбүр болды. Бұл ұсыныстағы трилогияда Паллавичино Иса Мәсіхті Рим-католик шіркеуінен (ол кезде кеңінен "Мәсіхтің қалыңдығы" деп аталатын) ажырасуға тырысып, төзбейді зина жасап, күнәкар өмір сүргенін суреттеп көрсетті. Содан кейін Құдай осы талаптарды тексеру үшін Пауылды жібереді, ал ол өзінің қорытындыларына сүйене отырып, Мәсіхтің өтінішіне рұқсат беруді ұсынады. Бұл серияның жалғыз томы осы жерде аяқталса да, Мьюрдың айтуынша, оқиға "Лютер, Кальвин және Марко Ефестіктің (Грек және Рим шіркеулерінің бірігуіне қарсы шыққан 15 ғасырдағы грек теологы) өз шіркеулерін Мәсіхтің жаңа қалыңдығы ретінде ұсынғаны туралы баяндамамен жалғасты. Мәсіх олардың некеге жарамдылығын қарастырғаннан кейін, ол қазіргі шіркеулердің ешқайсысына үйленгісі келмейтінін айтып, қарсылық білдірсе керек еді". Паллавичиноның қолжазбасының көшірмесі Женеваға жеткізіліп, басылып шықты. Il Divortio Италияда сенсация болды (Мюир оны "тақта астында" сатылған деп атап өтті), ал протестанттық елдерде плагиатталды, онда неміс, швед, француз, голланд және ағылшын тілдерінде аудармалар пайда болды.
Christ shed his own blood, and Our Lord sheds the blood of others and promises eternal life to those who shed the most Christian blood and if the shepherd is only permitted a thin rod with which to control the sheepfold, or better still, nothing at all, as Christ said to the Apostles, 'Do not carry any rod with you on the way', what can be said of Our Lord and Pastor, who scatters the herd of the Church with swords, guns, arquebuses and cannons?" Even more notorious was La Retorica delle puttane ("The Rhetoric of Whores"), which Muir describes as a "scandalous anti Jesuit work", which "demonstrates why Pallavicino was the only Italian author of his epoch capable of a coherent vision that integrated satire, skepticism, and naturalistic morality." La Retorica is written in the form of a dialogue between an aged prostitute and her naive apprentice. The older woman is sick, poor, and miserable because, she explains, she "did not know to stop at rhetoric, wanting to go on to learn philosophy." Muir explains, "By 'rhetoric,' she means the arts of simulation and dissimulation, which would have brought her pleasure and riches, without danger, while philosophy, with its pretension to discovering truth, has brought her the ruin of emotional authenticity." The fifteen lessons of the old whore were based on Cypriano de Soarez's De arte rhetorica, the manual used in Jesuit schools. Muir pointedly notes, "By systematically pursuing the parallels between rhetorical persuasion and erotic seduction, Pallavicino demonstrates how the high art of rhetoric has the same instrumental character as the lowly deceptions of the prostitute." La Retorica delle puttane (1643) proved to be a step too far, and in the autumn of 1643 Pallavicino had to flee Venice for Bergamo, where he completed the first volume of his last work, Il Divortio celeste ("The Celestial Divorce"), published in 1643, which Muir reports "came to be known, in the words of a contemporary, as 'superior to all others in impiety and blasphemies against the Roman Church.'" In this proposed trilogy, Pallavicino had portrayed Jesus Christ as seeking to divorce himself from the Roman Catholic Church (widely known then as the "bride of Christ"), for committing intolerable adulteries and for living a sinful life. God then sends Saint Paul to investigate these claims, and based on his findings, he recommends that Christ's request be granted. Although the only completed volume of the series ends at this point, according to Muir the story was continued "with an account of how Luther, Calvin, and Mark of Ephesus (the 15th century Greek theologian who had opposed the unification of the Greek and Roman churches) offered their own churches as the new bride of Christ. After considering their suitability for matrimony, Christ was to have demurred, stating that he did not intend to wed any of the existing churches." A copy of Pallavicino's manuscript found its way to Geneva, where it was published. Il Divortio became a sensation in Italy (where Muir notes it was sold "under the counter"), and was plagiarized in Protestant countries, where German, Swedish, French, Dutch and English translations appeared.
Өлім және мұра
Бергамода Париждегі итальяндық кітап сатушының ұлы Шарль де Бреше - Барберинидің ақылы агенті ретінде Паллавичиномен бірнеше жыл бұрын достық қарым-қатынаста болған - кардинал Ришелье оның шығармаларына қатты қызығушылық танытқандығына және егер ол Францияға келсе, Паллавичиноны кардиналдың ресми тарихшысы ретінде қызмет етуге шақырғысы келгеніне сендірді. Ришелье екеуінің Парижге бара жатқанда қайтыс болғанына қарамастан, де Бреше Паллавичиноны саяхатты жалғастыруға көндірді. Олар Францияның паптық анклавы Авиньон маңындағы Оранждағы көпірлердің бірінен өтіп бара жатқанда, де Бреше оны жергілікті паптық билікке сатқан. Он төрт ай қамауда болғаннан кейін, ол Франческо Барбериниге кешірім сұрап хат жазды, сонымен қатар оның Il Divortio Женевада жарық көрді, сәтсіз уақытпен, Паллавичино Авиньонда бас кесті. Оның жаулары Паллавичинодан көп уақыт аман қалмады. Бес айдан кейін Папа Урбан қайтыс болды; екі жыл ішінде де Бреше Парижде белгілі бір Гандучидің қолынан қаза тапты, бірақ Мьюр айтқандай, "Паллавичиноның өлімі үшін кек алу немесе жоқ екені белгісіз". Паллавичиноның абыройы ғасырдың соңына дейін жалғасты және Антонио Лупистің, Карло Мошенидің, Грегорио Лети мен Ален Рене Лесаждың сатираларына ықпал етті. Көбінесе сатирикалық диалогтарында "Ферранте" деген еркін ойлаушы адам пайда болады.