Джованни Боккаччо: Өмір және шығармалары

Кіріспе

Италиялық жазушы және ақын (1313–1375)

Джованни Боккаччо (/UK//b//ə/'/k//æ//tʃ//i//oʊ/, /US//b//oʊ/'/k//ɑː//tʃ//(//i//)//oʊ//, /b//ə///, dʒoˈvanni bokˈkattʃo; 16 маусым 1313 – 21 желтоқсан 1375) – итальяндық жазушы, ақын, Петрарканың корреспонденті және маңызды Ренессанс гуманисі. Сертальдо қаласында туған ол жазушы ретінде осыншалықты танымал болды, кейде оны жай ғана «сертальдес» деп атап, он төртінші ғасырдың еуропалық әдеби кеңістігіндегі ең маңызды тұлғаларының бірі санайтын. Кейбір ғалымдар (соның ішінде Витторе Бранка) оны өз заманының ең ұлы еуропалық прозашысы деп атайды, ол әртүрлі әдеби бағыттар мен жанрларды біріктіріп, тәжірибешілдік рухтағы шығармашылық қызметінің арқасында оларды түпнұсқа туындыларға айналдырған жан-жақты жазушы. Оның ең белгілі туындылары – «Декамерон», ондағы әңгімелер келесі ғасырларда итальяндық әдеби дәстүрді дамытуға зор үлес қосты, әсіресе Пьетро Бембоның Боккаччо стилін он алтыншы ғасырда итальян прозасының үлгісіне дейін көтеруінен кейін, сондай-ақ «Танымал әйелдер туралы» еңбегі. Ол көбінесе тоскан тілінде, сондай-ақ латын тілінде көркем әдебиет жазды. Оның ерекшелігі – замандастарынан, ортағасырлық жазушылардан өзгешеленетін реалистік диалогтары, олар кейіпкерлер мен сюжетке қатысты формулалық үлгілерді ұстанбады. Боккаччоның туындыларының ықпалы тек итальяндық мәдени ортамен ғана шектелмей, Еуропаның басқа да елдеріне тарады, ағылшын әдебиетінің көрнекті өкілі Джеффри Чосер сияқты авторларға, ал кейінірек Мигель де Сервантес, Лопе де Вега және испандық классикалық театрға әсер етті. Боккаччо, Данте Алигьери мен Петраркамен бірге, итальян әдебиетінің «Үш тәжі» деп аталатын құрамына кіреді. Ол гуманизмнің алғашқы көшбасшыларының бірі ретінде есте қалады, ол Флоренция қаласында, досы және ұстазы Петрарканың қызметімен бірлесіп, гуманизмнің негізін қалауға көмектесті. Данте туралы сын-пікір мен филологияны дамырған осы Боккаччо болды: ол «Құдайлық комедияның» қолжазбаларын көшіруге көп еңбек сіңірді және Дантенің туындыларын насихаттады. ХХ ғасырда Боккаччоның туындыларын Витторе Бранка мен Джузеппе Билланович сын тұрғысынан зерттеді, ал оның «Декамероны» режиссер және жазушы Пьер Паоло Пазолини тарапынан киноға бейімделді.

Giovanni Boccaccio (/UK//b//ə/'/k//æ//tʃ//i//oʊ/, /US//b//oʊ/'/k//ɑː//tʃ//(//i//)//oʊ//, //b//ə// /, dʒoˈvanni bokˈkattʃo; 16 June 1313 – 21 December 1375) was an Italian writer, poet, correspondent of Petrarch, and an important Renaissance humanist. Born in the town of Certaldo, he became so well known as a writer that he was sometimes simply known as "the Certaldese" and one of the most important figures in the European literary panorama of the fourteenth century. Some scholars (including Vittore Branca) define him as the greatest European prose writer of his time, a versatile writer who amalgamated different literary trends and genres, making them converge in original works, thanks to a creative activity exercised under the banner of experimentalism. His most notable works are The Decameron, a collection of short stories which in the following centuries was a determining element for the Italian literary tradition, especially after Pietro Bembo elevated the Boccaccian style to a model of Italian prose in the sixteenth century, and On Famous Women. He wrote his imaginative literature mostly in Tuscan vernacular, as well as other works in Latin, and is particularly noted for his realistic dialogue which differed from that of his contemporaries, medieval writers who usually followed formulaic models for character and plot. The influence of Boccaccio's works was not limited to the Italian cultural scene but extended to the rest of Europe, exerting influence on authors such as Geoffrey Chaucer, a key figure in English literature, or later on Miguel de Cervantes, Lope de Vega and the Spanish classical theatre. Boccaccio, together with Dante Alighieri and Petrarch, is part of the so called "Three Crowns" of Italian literature. He is remembered for being one of the precursors of humanism, of which he helped lay the foundations in the city of Florence, in conjunction with the activity of his friend and teacher Petrarch. He was the one who initiated Dante's criticism and philology: Boccaccio devoted himself to copying codices of the Divine Comedy and was a promoter of Dante's work and figure. In the twentieth century, Boccaccio was the subject of critical philological studies by Vittore Branca and Giuseppe Billanovich, and his Decameron was transposed to the big screen by the director and writer Pier Paolo Pasolini.

Балалық шақ және жастық шақ, 13131330

Боккаччоның тууы туралы мәліметтер нақты емес. Ол Флоренцияда немесе отбасының тегі Сертальдоға баратын шағын ауылда дүниеге келген. Ол флоренциялық саудагер Боккачино ди Челлино мен кім екені белгісіз әйелдің ұлы болған; ол заңды емес туған болуы мүмкін. Боккаччоның әкесінің екінші әйелі Маргарита де Мардоли аталған. Боккаччо Флоренцияда өсті. Оның әкесі Compagnia dei Bardi компаниясында жұмыс істеді және 1320 жылдары жақсы жағдайдағы отбасынан шыққан Маргарита деи Мардолиге үйленді. Боккаччо Джованни Мадзуолиден білім алған болуы мүмкін, ол оған Данте еңбектерін ертерек таныстырды. 1326 жылы оның әкесі банк басшысы болып тағайындалды және отбасымен Неапольге көшті. Боккаччо банкте шәкірт болды, бірақ банктік мамандыққа құштарлық танытпады. Ол әкесін Studium (қазіргі Неаполь университеті) заң факультетінде оқуға көндірді, онда ол алты жыл бойы канондық құқықты оқыды. Сонымен қатар, ол ғылыми және әдебиеттік зерттеулермен де айналысты. 1330 жылдары әкесі оны Неаполь аристократиясымен және француздық әсерге ұшыраған Роберт Зиялы (Неаполь королі) сарайымен таныстырды. Боккаччо флоренциялық Никколо Аччайолимен дос болып, оның Филипп I Тарантолықтың жесірі, Валуа Куртене атынан Екатеринаның басқарушысы және, мүмкін, жақыны ретіндегі ықпалынан пайдаланды. Кейін Аччайоли Неаполь королевасы Иоанна I-нің кеңесшісіне, содан кейін оның Ұлы сенашалына айналды. Боккаччо заңды банктік істен гөрі жақсы көрінген жоқ, бірақ оның оқуы оған кеңінен білім алуға және басқа ғалымдармен жақсы қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Оның алғашқы ықпалында Паоло да Перуджа (мифтер жинағын, «Collectiones» авторы және құрастырушысы), гуманистер Барбато да Сульмона және Джованни Баррили, сондай-ақ теолог Диониги ди Борго Сан Сеполкро болды.

Ересектілік жылдары

Неапольде Боккаччо өзінің нағыз поэзиялық шақыруы деп есептеген ісін бастады. Осы кезеңде жазылған шығармаларға «Il Filostrato» және «Teseida» (Чосердің «Тройл мен Крисеида» және «Рыцарьдың әңгімесі» үшін бастау көзі), «Филоколо» (француз романсының прозалық нұсқасы) және «Ла качча ди Диана» (неаполитан әйелдерінің тізімі бар треча римадағы өлең) кіреді. Бұл кезеңде формальды жаңалықтар көп болды, соның ішінде сицилиялық октаваның енгізілуі, ол Петраркаға әсер етті. Боккаччо 1341 жылдың басында Флоренцияға оралды, сол қаладағы 1340 жылғы обадан қашып, сонымен бірге Петрарканың 1341 жылы Неапольге келгенін жіберіп алды. Ол Анжу корольі мен Флоренция арасындағы шиеленіс салдарынан Неапольді тастап кеткен еді. Әкесі 1338 жылы Флоренцияға оралған, бірақ банкрот болып қалған. Анасы да көп ұзамай қайтыс болды (белгісіз болғандықтан мүмкін). Боккаччо Флоренцияға оралғаннан кейін қанағаттанбаса да, 1341 жылы «Comedia delle ninfe fiorentine» (сонымен қатар «Ameto» деп те аталады) шығармасын, проза мен өлеңдердің қосындысын жазды, 1342 жылы елу әнді аллегориялық поэмасын аяқтады, ал 1343 жылы «Fiammetta» шығармасын жариялады. «Ninfale fiesolano» пасторальдық туындысы да осы кезеңге жатады. 1343 жылы Боккаччоның әкесі Биче дель Бостичиге қайта үйленді. Оның алғашқы некесінен туған балаларының барлығы қайтыс болды, бірақ 1344 жылы Якопо есімді тағы бір ұлы дүниеге келді. Флоренцияда Вальтер Бриеннің құлатылуы «popolo minuto» («қара халық», жұмысшылар) үкіметін құрды. Бұл ақсүйектердің және бай саудагерлердің ықпалын азайтты және Флоренцияның салыстырмалы түрде құлдырауына себепкер болды. 1348 жылы қалаға қара өлім келді, ол қала халқының төрттен үш бөлігін құртты, кейін «Декамерон» шығармасында бейнеленген. 1347 жылдан бастап Боккаччо көп уақытын Равеннада өткізді, жаңа демеушілерді іздеді және, өзінің мәлімдемелеріне қарамастан, обадан зардап шеккен Флоренцияда болған-болмағаны белгісіз. Оның әйелі сол ауру кезінде қайтыс болды, ал әкесі қаланың жабдықтау министрі ретінде үкіметтік жұмыстарға белсенді қатысты. Әкесі 1349 жылы қайтыс болды, содан кейін Боккаччо отбасының басшысы ретінде жауапкершілікке ие болды. Боккаччо 1349 жылы «Декамерон» жұмысын бастады. Көптеген әңгімелердің құрылымы оның мансабының басында пайда болған болуы мүмкін, бірақ жүз әңгіме таңдауы және үш ер адам мен жеті әйелдің «lieta brigata» сюжеті осы кезеңге жатады. Бұл жұмыс 1352 жылға дейін аяқталды. Бұл Боккаччоның әдебиеттегі соңғы еңбегі және тоскан тіліндегі соңғы туындыларының бірі болды; басқа маңызды жұмыс – «Corbaccio» (1355 немесе 1365 жылы жазылған). Боккаччо 1370-1371 жылдары «Декамеронды» қайта қарады және қайта жазды. Бұл қолжазба бүгінгі күнге дейін сақталған. 1350 жылдан бастап Боккаччо итальян гуманизмімен (бірақ ондағы ғалымдар аз) және Флоренция үкіметімен тығыз байланыста болды. Оның алғашқы ресми тапсырмасы 1350 жылдың соңында Романьяға сапар болды. Ол бұл қала-мемлекетке екі рет сапар шекті, сондай-ақ Бранденбургке, Миланға және Авиньонға жіберілді. Ол грек тілін зерттеуді де қолдады, Калабриялық Барлаамды қонаққа шақырды және Гомер, Еврипид және Аристотельдің еңбектерін аудармаға талпындырды. Осы жылдары ол кішігірім діни дәрежелер алды. 1350 жылдың қазан айында ол Флоренцияға келген Франческо Петрарканы қарсы алуға және Боккаччоның үйінде оны қонақ ретінде қабылдауға жіберілді. Екеуінің кездесуі өте жемісті болды және олар сол кезден бастап дос болды, Боккаччо Петрарканы өзінің ұстазы және магистрі деп атады. Петрарка Боккаччоны классикалық грек және латын әдебиетін зерттеуге шақырды. Олар 1351 жылы Падуада тағы да кездесті, Боккаччо Петрарканы Флоренция университетіндегі кафедраны қабылдауға шақыру үшін ресми тапсырмамен келді. Бұл әрекет сәтті болмаса да, екеуі арасындағы талқылаулар Боккаччоның «Genealogia deorum gentilium» шығармасын жазуына ықпал етті. Бірінші басылым 1360 жылы аяқталды және бұл 400 жылдан астам уақыт бойы классикалық мифологияның негізгі анықтамалық еңбектерінің бірі болды. Ол ежелгі әдебиет пен ойды зерттеудің кеңейтілген қорғанысы ретінде қызмет етті. Боккаччоның негізгі ілімдері жалған діндер болса да, ол ежелгі дәуірден көп нәрсе үйренуге болады деп сенді. Осылайша ол христиан оқырмандарына моральдық зиян келтіру үшін классикалық кітаптарға қол жеткізуді шектеуге тырысқан дінбасылардың пікірін жоққа шығарды. Классикалық антикалық дәуірдің қайта жаңғыруы Ренессанстың іргетасына айналды, ал оның ежелгі әдебиеттің маңыздылығын қорғау оның дамуы үшін маңызды талап болды. Бұл талқылаулар Боккаччоның поэзиялық идеяларын да қалыптастырды. Кейбір дереккөздер Петрарканың Боккаччоны «Декамеронның» ашық гуманистік көзқарасынан 14 ғасырдың басым этикасына жақын аскетикалық стильге ауыстырғанын көрсетеді. Мысалы, ол Петрарканы (және Дантеді) латын поэзиясының архаикалық және терең аллюзивті формасын сәтсіз жақтады. 1359 жылы Папа Иннокентий VI кездескеннен кейін және Петраркамен тағы бірнеше кездесуден кейін Боккаччоның діни мансап алғанын болжауға болады. 1362 жылы оның бұрынғы туындыларын, соның ішінде «Декамеронды» күнәлі деп жариялағандығы туралы тұрақты (бірақ расталмаған) әңгіме бар. 1360 жылы Боккаччо «De mulieribus claris» жұмысын бастады, ол 106 атақты әйелдің өмірбаянын ұсынатын кітап, ол 1374 жылы аяқталды. Боккаччоның жақын достары мен таныстары 1361 жылғы сәтсіз төңкерістен кейін жазаланды немесе елден қуылды. Осы жылы Боккаччо Флоренцияны тастап, Чертальдода тұруға көшті, бірақ бұл құлпынайға тікелей қатысқан жоқ, ол үкіметтік істерге аз араласты. Ол 1365 жылға дейін Флоренция үшін тағы тапсырмалар атқармады, содан кейін Неапольге, содан кейін Падуаға және Венецияға сапар шекті, онда Петрарканың резиденциясы және кітапханасы болған Палаццо Молинада Петраркамен кездесті. Кейін ол Чертальдоға оралды. Ол Петраркамен 1368 жылы Падуада соңғы рет кездесті. Петрарканың өлімі туралы естігеннен кейін (19 шілде 1374 ж.) Боккаччо естелік өлең жазды және оны өзінің лирикалық өлеңдер жинағына, «Rime» кітабына қосты. Ол 1365 жылы Флоренция үкіметі үшін жұмыс істеуге оралды, Папа Урбан V-ке сапар жасады. Папалық 1367 жылы Авиньоннан Римге оралды, содан кейін Боккаччо тағы да Урбанға жіберілді, құттықтау айтты. Ол Венеция мен Неапольге де дипломатиялық миссияларға барды. Оның кейінгі туындыларының арасында «De casibus virorum illustrium» (1355-74) және «De mulieribus claris» (1361-1375) моральдық өмірбаяндар жинағы ең маңыздысы болды. Басқа туындыларға классикалық әдебиеттегі географиялық сілтемелердің сөздігі «De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus, et de nominibus maris liber» кіреді. Ол 1373 жылы Санто-Стефано шіркеуінде Данте туралы лекциялар оқыды, нәтижесінде оның соңғы маңызды жұмысы, Дантенің «Комедиясы» туралы егжей-тегжейлі «Esposizioni sopra la Commedia di Dante» туды. Боккаччо мен Петрарка ерте Ренессанс дәуіріндегі археология саласындағы ең білімді адамдардың екеуі болды. Петрарка тіпті Боккаччоның кітапханасын сатып алып, оны өз кітапханасының бөлігіне айналдыруды ұсынды. Алайда Боккаччоның өлімінен кейін оның барлық жинағы Флоренциядағы Санто-Спирито монастыріна сыйланды, онда ол әлі де сақтаулы. Оның соңғы жылдары денсаулық мәселелерімен қиындыққа тап болды, кейбіреулері семіздікке және жиі ісінуге байланысты, бүгінгі күні жүрек жеткіліксіздігі деп сипатталатын ауыр ісіну. Ол 21 желтоқсан 1375 жылы Чертальдода қайтыс болды және сол жерге жерленді.

In Naples, Boccaccio began what he considered his true vocation of poetry. Works produced in this period include Il Filostrato and Teseida (the sources for Chaucer's Troilus and Criseyde and The Knight's Tale, respectively), The Filocolo (a prose version of an existing French romance), and La caccia di Diana (a poem in terza rima listing Neapolitan women). The period featured considerable formal innovation, including possibly the introduction of the Sicilian octave, where it influenced Petrarch. Boccaccio returned to Florence in early 1341, avoiding the plague of 1340 in that city, but also missing the visit of Petrarch to Naples in 1341. He had left Naples due to tensions between the Angevin king and Florence. His father had returned to Florence in 1338, where he had gone bankrupt. His mother died shortly afterwards (possibly, as she was unknown – see above). Boccaccio continued to work, although dissatisfied with his return to Florence, producing Comedia delle ninfe fiorentine in 1341 (also known as Ameto), a mix of prose and poems, completing the fifty canto allegorical poem Amorosa visione in 1342, and Fiammetta in 1343. The pastoral piece "Ninfale fiesolano" probably dates from this time, also. In 1343, Boccaccio's father remarried Bice del Bostichi. His other children by his first marriage had all died, but he had another son named Iacopo in 1344. In Florence, the overthrow of Walter of Brienne brought about the government of popolo minuto ("small people", workers). It diminished the influence of the nobility and the wealthier merchant classes and contributed to the relative decline of Florence. The city was hurt further in 1348 by the Black Death, which killed some three quarters of the city's population, later represented in the Decameron. From 1347, Boccaccio spent much time in Ravenna, seeking new patronage and, despite his claims, it is not certain whether he was present in plague ravaged Florence. His stepmother died during the epidemic and his father was closely associated with the government efforts as minister of supply in the city. His father died in 1349 and Boccaccio was forced into a more active role as head of the family. Boccaccio began work on The Decameron around 1349. It is probable that the structures of many of the tales date from earlier in his career, but the choice of a hundred tales and the frame story lieta brigata of three men and seven women dates from this time. The work was largely complete by 1352. It was Boccaccio's final effort in literature and one of his last works in Tuscan vernacular; the only other substantial work was Corbaccio (dated to either 1355 or 1365). Boccaccio revised and rewrote The Decameron in 1370–1371. This manuscript has survived to the present day. From 1350, Boccaccio became closely involved with Italian humanism (although less of a scholar) and also with the Florentine government. His first official mission was to Romagna in late 1350. He revisited that city state twice and also was sent to Brandenburg, Milan and Avignon. He also pushed for the study of Greek, housing Barlaam of Calabria, and encouraging his tentative translations of works by Homer, Euripides, and Aristotle. In these years, he also took minor orders. In October 1350, he was delegated to greet Francesco Petrarch as he entered Florence and also to have Petrarch as a guest at Boccaccio's home, during his stay. The meeting between the two was extremely fruitful and they were friends from then on, Boccaccio calling Petrarch his teacher and magister. Petrarch at that time encouraged Boccaccio to study classical Greek and Latin literature. They met again in Padua in 1351, Boccaccio on an official mission to invite Petrarch to take a chair at the university in Florence. Although unsuccessful, the discussions between the two were instrumental in Boccaccio writing the Genealogia deorum gentilium; the first edition was completed in 1360 and this remained one of the key reference works on classical mythology for over 400 years. It served as an extended defence for the studies of ancient literature and thought. Despite the Pagan beliefs at its core, Boccaccio believed that much could be learned from antiquity. Thus, he challenged the arguments of clerical intellectuals who wanted to limit access to classical sources to prevent any moral harm to Christian readers. The revival of classical antiquity became a foundation of the Renaissance, and his defence of the importance of ancient literature was an essential requirement for its development. The discussions also formalized Boccaccio's poetic ideas. Certain sources also see a conversion of Boccaccio by Petrarch from the open humanist of the Decameron to a more ascetic style, closer to the dominant fourteenth century ethos. For example, he followed Petrarch (and Dante) in the unsuccessful championing of an archaic and deeply allusive form of Latin poetry. In 1359, following a meeting with Pope Innocent VI and further meetings with Petrarch, it is probable that Boccaccio took some kind of religious mantle. There is a persistent (but unsupported) tale that he repudiated his earlier works as profane in 1362, including The Decameron. In 1360, Boccaccio began work on De mulieribus claris, a book offering biographies of 106 famous women, that he completed in 1374. A number of Boccaccio's close friends and other acquaintances were executed or exiled in the purge following the failed coup of 1361. It was in this year that Boccaccio left Florence to reside in Certaldo, although not directly linked to the conspiracy, where he became less involved in government affairs. He did not undertake further missions for Florence until 1365, and travelled to Naples and then on to Padua and Venice, where he met up with Petrarch in grand style at Palazzo Molina, Petrarch's residence as well as the place of Petrarch's library. He later returned to Certaldo. He met Petrarch only once again in Padua in 1368. Upon hearing of the death of Petrarch (19 July 1374), Boccaccio wrote a commemorative poem, including it in his collection of lyric poems, the Rime. He returned to work for the Florentine government in 1365, undertaking a mission to Pope Urban V. The papacy returned to Rome from Avignon in 1367, and Boccaccio was again sent to Urban, offering congratulations. He also undertook diplomatic missions to Venice and Naples. Of his later works, the moralistic biographies gathered as De casibus virorum illustrium (1355–74) and De mulieribus claris (1361–1375) were the most significant. Other works include a dictionary of geographical allusions in classical literature, De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus, et de nominibus maris liber. He gave a series of lectures on Dante at the Santo Stefano church in 1373 and these resulted in his final major work, the detailed Esposizioni sopra la Commedia di Dante. Boccaccio and Petrarch were also two of the most educated people in early Renaissance in the field of archaeology. Petrarch even offered to purchase Boccaccio's library, so that it would become part of Petrarch's library. However, upon Boccaccio's death, his entire collection was given to the monastery of Santo Spirito, in Florence, where it still resides. His final years were troubled by illnesses, some relating to obesity and what often is described as dropsy, severe edema that would be described today as congestive heart failure. He died on 21 December 1375 in Certaldo, where he is buried.