Кіріспе

Американдық психолог және ғалым Линда Сюзанна Готфредсон (туған есімі Хоуарт; 1947 жылы туған) – американдық психолог және жазушы. Ол Делавэр университетінің білім беру психологиясы профессоры және Делавэр-Джонс Хопкинс ақыл-ойы мен қоғамды зерттеу жобасының басшысы. Ол 1994 жылы жазылған «Ақыл-ойы туралы бағытты ғылым» атты хатымен танымал, ол Ричард Хернштейн мен Чарльз Мюррейдің «Қоңырау қисығы» (1994) деген даулы кітабын қорғау мақсатымен «Уолл-стрит журналында» жарияланды. Ол Жеке айырмашылықтарды зерттеу жөніндегі халықаралық қоғамның, Ақыл-ойы зерттеу жөніндегі халықаралық қоғамның және «Ақыл-ой», «Оқыту және жеке айырмашылықтар», «Қоғам» академиялық журналдарының редакциялық алқаларында мүше болып табылады.

Өмірі және білімі

Готфредсон 1947 жылы Сан-Францискода дүниеге келген. Ол университет оқытушыларының үшінші буыны. Оның әкесі, Джек А. Ховарт (2006 жылы қайтыс болды), U. C. Дэвис ветеринариялық медицина мектебінің оқытушысы болған, сондай-ақ оның әкесі де оқытушы болған. Готфредсон бастапқыда биология мамандығын таңдаған, бірақ кейіннен алғашқы күйеуі Гари Дон Готфредсонмен бірге психологияға ауысқан. 1969 жылы Берклидегі Калифорния университетінің психология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол Малайзиядағы Бейбітшілік корпусында жұмыс істеді. Готфредсон күйеуімен Джонс Хопкинс университетінде аспирантураға түсті, онда 1977 жылы әлеуметтанудан докторлық диссертациясын қорғады. 1985 жылы Готфредсон "Жұмысқа орналастыру тестілеуіндегі 'g' факторы" атты конференцияға қатысты. Конференцияда ұсынылған мақалалар 1986 жылғы желтоқсанда шыққан "Journal of Vocational Behavior" журналында жарияланды, оның редакторы ол болды. 1986 жылы Готфредсон Ньюарктағы Делавэр университетінің білім беру саласы бойынша доцент болып тағайындалды. 1989 жылы "The Washington Post" газеті Готфредсонның бірінші баяндамасы ақ нәсілділердің мүддесін қорғайтын ұлттық қауымдастықтың журналында жақсы бағаланғанын хабарлады. Сол жылы ол жалпы интеллект факторы және жұмыспен қамту тақырыбында бірнеше баяндама жасады, оның ішінде әртүрлі нәсілді кандидаттар үшін әртүрлі қисықтарды қолдануды сынағандары да болды. Готфредсон былай деді:

"Қазір бізде барлық топтар интеллекті жағынан тең деген теңдік туралы миф бар. Біздің әлеуметтік саясатымыз осы мифқа негізделген. Мысалы, 1991 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңда Григгс Дьюк Пауэрге қарсы сот шешімі бекітілді, онда егер жұмысқа орналастыру нәсіл бойынша пропорционалды болмаса, бұл расалық дискриминацияның тікелей дәлелі болып саналады. Интеллектің айырмашылықтары нақты әсер етеді, біз олардың бар екенін ойласақ та, ойламасақ та, оларды жоққа шығарғымыз келсе де. Төменгі IQ-сы бар адамдарға осы мәселелердің бар екенін мойындамау арқылы біз ешқандай жақсылық жасамаймыз. 1980 жылдардың соңында білім беру ісі жөніндегі профессордың көмекшісі болып жұмыс істеген Готфредсон Пионер қорынан үш грантқа өтініш берді және алды. Бұл қор ғылыми нәсілшілдік пен евгениканы насихаттау үшін құрылған және көптеген ғалымдар оны ашық түрде нәсілшілдік ұйым деп санайды. 1990 жылы ол Делавэр университетінде толық профессор болып тағайындалды. Сол жылы Пионер қорына берген төртінші грант өтініші университет басқармасымен қабылданбады, себебі бұл қаржыландыру олардың университетінің әлеуметтік теңдік саясатына зиян келтіреді деп мәлімдеді. 1992 жылы екі жарым жылдық талқылаулар мен наразылықтардан кейін университет әкімшілігі Готфредсон мен Ян Блитске Пионер қорынан зерттеулерге қаржылай қолдау көрсетуге рұқсат беретін келісімге келді. Сот төрешісі университет зерттеу комитеті Готфредсонның зерттеулерінің мазмұнын қарап, өзінің тексеру стандарттарын бұзғанын және Готфредсонның академиялық бостандыққа құқығы бар екенін, оны тек қоғамдық пікір ғана жоққа шығара алмайтынын анықтады.

Пікірлер мен сын-пікірлер

Готфредсон психолог Роберт Стернбергтің интеллекттің триархикалық теориясы жөніндегі еңбектеріне қатысты айқын сын айтқан. Ол Стернберг практикалық интеллект пен IQ тестілерімен өлшенетін аналитикалық интеллект арасындағы нақты айырмашылықты дәлелдемегенін мәлімдеген. Готфредсон "Пионер" қорынан 267 000 долларлық ғылыми-зерттеу гранттарын алды, ал бұл ұйым нәсілшіл және ақ үстемдік идеологиясын қолдайтындықтан сынға ұшыраған. Ол "Пионер" қорының сол кездегі президенті Ж. Филипп Раштонды қорғап, оның қарсыластарын кемсітті. Делавэр университеті 1992 жылы Готфредсонның "Пионер" қорынан қаржы алуына бөгет қоюға тырысып, кейіннен онымен заңдық келісімге келді. Оның "Пионер" қорынан қаржы алуы, сондай-ақ оның қызметі Оңтүстік кедейлік құқығы орталығын оны евгениканы, ғылыми расизмді және ақ ұлтшылдықты жақтаушы деп сипаттауға алып келді. Mensa Foundation – Ғылыми зерттеулер саласындағы жетістіктері үшін Mensa сыйлығы, (2005) – "Практикалық интеллект теориясын талдау: талаптары мен дәлелдері" үшін. Психологиялық ғылымдар қауымдастығының мүшесі, 1998 жылы сайланды. Америка психологиялық қауымдастығының мүшесі, 1994 жылы сайланды. Кәсіби және ұйымдық психология қоғамының мүшесі, 1994 жылы сайланды.