Кіріспе
1994 жылы Ричард Дж. Хернштейн мен Чарльз Мюррейдің "Қоңырау қисығы: Американдық өмірдегі интеллект және әлеуметтік құрылым" атты кітабы – психолог Ричард Дж. Хернштейн мен саясаттанушы Чарльз Мюррейдің 1994 жылғы еңбегі. Кітапта авторлар адам интеллектісіне генетикалық және орталық факторлардың айтарлықтай әсер ететінін, сондай-ақ оның қаржылық табыс, жұмыс өнімділігі, некеден туған балалардың саны, қылмысқа қатысу сияқты көптеген жеке нәтижелерді болжауда үлкен рөл атқаратынын дәлелдейді. Олар интеллектуалдық элита деп аталатын жоғары интеллектіге ие адамдардың орташа және орташадан төмен интеллектіге ие адамдардан бөлініп бара жатқанын, ал бұл бөліну АҚШ-тағы әлеуметтік шиеленістердің себебі екенін айтады. Кітап шыққаннан бастап, оның мазмұны қызу пікірталас тудырып, әлі де даулы мәселе болып қалып отыр, әсіресе авторлардың нәсіл мен интеллект арасындағы байланыс туралы пікірлері және осы байланысқа негізделген саяси ұсыныстары сынға ұшырады. Авторлар түрлі нәсілдер мен этникалық топтар арасындағы орташа интеллект коэффициентінің (IQ) айырмашылығының бір бөлегі генетикалық себептерге байланысты деп мәлімдеді, бірақ бұл көзқарас қазіргі ғылыми қауымдастық тарапынан жоққа шығарылды. Кітапта қолданылған көптеген дереккөздер мен сілтемелер расалық тазалықты жақтаған және ақ үстемдігін қолдайтын "Пионер қоры" ұйымынан қаржыландырылған зерттеушілерге тиесілі болды. Кітап жарық көргеннен кейін көптеген адамдар оны сынап, қорғауға жиналды. Оған жауап ретінде көптеген сындық еңбектер жазылды, ал олардың бір бөлігі "The Bell Curve Debate" кітабында жинақталды.
The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life is a 1994 book by psychologist Richard J. Herrnstein and political scientist Charles Murray, in which the authors argue that human intelligence is substantially influenced by both inherited and environmental factors and that it is a better predictor of many personal outcomes, including financial income, job performance, birth out of wedlock, and involvement in crime than are an individual's parental socioeconomic status. They also argue that those with high intelligence, the "cognitive elite", are becoming separated from those of average and below average intelligence, and that this separation is a source of social division within the United States. The book has been, and remains, highly controversial, especially where the authors discussed purported connections between race and intelligence and suggested policy implications based on these purported connections. The authors claimed that average intelligence quotient (IQ) differences between racial and ethnic groups are at least partly genetic in origin, a view that is now considered discredited by mainstream science. Many of the references and sources used in the book were advocates for racial hygiene, whose research was funded by the white supremacist organization Pioneer Fund. Shortly after its publication, many people rallied both in criticism and in defense of the book. A number of critical texts were written in response to it. Several criticisms were collected in the book The Bell Curve Debate.
Қысқаша мазмұны
1994 жылы жарық көрген "Қоңырау қисығы" кітабын Ричард Хернштейн мен Чарльз Мюррей американдық қоғамдағы интеллектің айырмашылықтарын түсіндіру, осы айырмашылықтардың кейбір салдары туралы ескерту және ең жағымсыз салдарды жеңілдету үшін әлеуметтік саясат ұсыну мақсатымен жазды. Кітаптың атауы – халықтың интеллект коэффициентінің (IQ) қоңырау тәрізді қалыпты таралуынан алынған.
Кіріспе
Кітап Франсис Гальтоннан қазіргі заманға дейінгі интеллект ұғымының тарихын саралайтын кіріспемен басталады. Спирманның интеллекттің жалпы факторын енгізуі және интеллект туралы зерттеудегі басқа да ертегі жетістіктер, сондай-ақ интеллектті тестілеу мен нәсілдік саясат арасындағы байланысты қарастыру талқыланады. 1960 жылдар американ тарихында әлеуметтік проблемалардың жеке тұлғадан тыс күштерге көбірек байланыстырылатын кезеңі ретінде көрсетіледі. Хернштейн мен Мюррей бұл теңдікке бағытталған этиканың биологиялық негіздемедегі жеке айырмашылықтарды қабылдай алмайтынын айтады. Кіріспе авторлардың алты негізгі тұжырымын келтіреді, олардың "маңызды техникалық пікірталассыз" екенін мәлімдейді: Адамдардың арасында танымдық қабілеттің жалпы факторы болады. Барлық стандартталған академиялық қабілетті немесе жетістікті бағалайтын тесттер осы жалпы факторды әлдебір дәрежеде өлшейді, бірақ осы мақсат үшін арнайы жасалған IQ тесттері оны ең дәл өлшейді. IQ көрсеткіші, бірінші дәрежеде, адамдар "ақылды" немесе "баяу" деген сөздерді қолданғанда қандай мағынада айтатынымен сәйкес келеді. IQ көрсеткіші адамның өмірінің көп бөлігінде тұрақты болады, бірақ толық емес. Дұрыс жүргізілген IQ тесттері әлеуметтік, экономикалық, этникалық немесе нәсілдік топтарға қатысты айқын бұрмалаушылықты көрсетпейді. Танымдық қабілет маңызды дәрежеде мұрагерлікке көшіп, шамамен 40 пайыздан кем емес және 80 пайыздан артық емес. Кіріспе соңында авторлар оқырмандарды кітапта ұсынылған жиынтық деректерге сүйене отырып, жеке адамдар туралы дұрыс емес қорытынды жасаудан сақтандырады. Сондай-ақ, интеллект – адамның көптеген құнды қасиеттерінің бірі ғана екенін және оның адамгершілік құндылықтары арасындағы маңыздылығы шамадан тыс бағаланғанын көрсетеді. || 16 || 30 || 50 || 67 || 74
Бұл мәндер тек испандық емес ақ нәсілділер арасындағы әрбір IQ субпопуляциясының әрбір сипаттамаға сәйкес келетін пайызын көрсетеді.
There is such a difference as a general factor of cognitive ability on which human beings differ. All standardized tests of academic aptitude or achievement measure this general factor to some degree, but IQ tests expressly designed for that purpose measure it most accurately. IQ scores match, to a first degree, whatever it is that people mean when they use the word intelligent, or smart in ordinary language. IQ scores are stable, although not perfectly so, over much of a person's life. Properly administered IQ tests are not demonstrably biased against social, economic, ethnic, or racial groups. Cognitive ability is substantially heritable, apparently no less than 40 percent and no more than 80 percent. At the close of the introduction, the authors warn the reader against committing the ecological fallacy of inferring things about individuals based on the aggregate data presented in the book. They also assert that intelligence is just one of many valuable human attributes and one whose importance among human virtues is overrated. || 16 || 30 || 50 || 67 || 74
|}
Values are the percentage of each IQ sub population, among non Hispanic whites only, fitting each descriptor.
III бөлім. Ұлттық контекст
Кітаптың бұл бөлімінде танымдық қабілеттер мен әлеуметтік мінез-құлықтағы этникалық айырмашылықтар талқыланады. Хернштейн мен Мюррейдің мәлімдемесіне сәйкес, азиялық американдықтардың орташа IQ көрсеткіші ақ американдықтардан жоғары, ал ақ американдықтар қара американдықтардан жоғары бағалайды. Кітапта ақ және қара американдықтар арасындағы айырмашылық тесттердің бұрмалауынан туындамайтыны, IQ тесттері қара американдықтардың мектептегі немесе жұмыстағы үлгерімін нашар болжамайтыны және айырмашылықтың мәдени жағынан бейтарап көрінетін тест сұрақтарында одан да үлкен екені айтылады. Авторлар сондай-ақ, әлеуметтік-экономикалық жағдайды ескергенімен, ақ және қара американдықтар арасындағы IQ айырмашылығы жойылмайтынын атап көрсетеді. Дегенмен, олар бұл айырмашылықтың азайып бара жатқанын мәлімдейді. Сонымен қатар, олар әлеуметтік жәрдемақының артуы "халықтың айтарлық бір бөлігі үшін жоғары технологиялық және зәулім индей резервациясының түрі" болатын "қамқорлыққа алу мемлекетіне" әкелуі мүмкін деп қорқады. Олар тоталитаризмнің күшеюін де болжайды: "Халықтың маңызды бөлігі мемлекеттің тұрақты қамқорлығында болуы қажет болған жағдайда, Америка Құрама Штаттары жеке басының мұрасын, заң алдындағы теңдік құқығын, өз өмірін өзі басқаратын еркін адамдарды сақтап қалуы қиын". Авторлар кедей әйелдерді бала тууға ынталандыратын әлеуметтік жәрдемақы саясатын жоюды ұсынады.
Қабылдау
Белл қисығы бұқаралық ақпарат құралдарының зор назарын өзіне тартты. Кітап бұқаралық ақпарат құралдарына алдын ала таралмады, тек Мюррей мен баспагер таңдаған бірнеше рецензенттерге ғана жіберілді, бұл кітап жарық көргеннен кейін айлар, тіпті жылдар бойы егжей-тегжейлі сын-пікірлерді кешіктірді. Стивен Джей Гулд, The New Yorker журналындағы рецензиясында, кітапта "жаңа аргументтер жоқ екенін және оның анахронистік әлеуметтік дарвинизмді қолдау үшін ешқандай нақты деректер келтірілмегенін" айтты, сондай-ақ "авторлар фактілерді жіберген, статистикалық әдістерді дұрыс қолданбаған және өз сөздерінің салдарына мойындағысы келмейтіндей көрінеді" деді. 1995 жылы Fairness and Accuracy in Reporting жазушысы Джим Науреккас бұқаралық ақпарат құралдарының реакциясын сынап, "Көптеген талқылаулар кітапқа қатысты өткір сынды қамтығанмен, бұқаралық ақпарат құралдары Мюррей мен Хернштейннің алғышарттары мен дәлелдерін олардың қорытындыларын талқылау кезінде де қабылдауға бейімділік танытты" деді. 1995 жылы Брукингс институтының мақаласында сыншылар кітаптың басқа мазмұнын назарға алмастан, тек нәсіл мен интеллект туралы аргументтерге ғана назар аударды деп айтылды, бірақ "егер кітаптың нәсіл және генетика туралы талқылауы оның негізгі аргументтеріндегі талдау мен логиканың бірқатар маңызды мәселелерінен назарды аудармаған болса, кітаптың жағдайы одан да нашар болуы мүмкін еді. Кітапта пайдалы ойлар бар, бірақ онда кемшіліктер де жетерлік". Рецензенттер кітаптың зерттеулері мен қорытындыларын тексеруге көбірек уақыт алғаннан кейін, маңызды сын-пікірлер көбейе бастады. Николас Леманн кітаптың беттеме түрінде таратылмағанын атап өтті, бұл әдеттегі практика, ол потенциалды рецензенттер мен медиа мамандарына кітап шығуға дайындық жасауға мүмкіндік береді. Бұл мәлімдеме 1994 жылы The Wall Street Journal-да жарияланды және кейіннен Intelligence журналында қайта басылды. Мәлімдеменің авторы – Делавэр университетінің педагогикалық психология профессоры Линда Готфредсон. Ол бұл мәлімдемені "интеллект және оған қатысты салалардың сарапшылары" деп сипаттаған 131 зерттеушіге жіберді. Олардың 52-сі мәлімдемеге қол қойды, 48-і қол қоюдан бас тартты, ал 31-і жауап бермеді. 1996 жылы Америка Психологиялық Ассоциациясының бұрынғы президенті Дональд Кэмпбеллдің мәлімдемесіне сәйкес, қол қойғандардың тек онға жуығы ғана интеллектті өлшеудегі нақты сарапшылар еді. Оңтүстік кедейлік құқығы орталығы мәлімдемеге қол қойғандардың 20-сының ақ нәсілділердің үстемдігін жақтаған Пионер қорынан қаржы алғанын, оның ішінде Готфредсонның өзі де бар екенін хабарлады.
Джеймс Хекманның сын-пікірі
Нобельдік сыйлықтың лауреаты, экономист Джеймс Хекман кітаптағы екі қағиданың күмәнді екенін айтады: g факторы тест нәтижелері мен қоғамдағы үлкен жетістіктер арасындағы байланысты қамтиды және g факторын өзгертуге болмайды. Хекманның "Қоңырау қисығы" кітабында қолданылған дәлелдерді қайта талдауында келесідей қайшылықтар анықталды: жалақыны түсіндіретін факторлар тест нәтижелерін түсіндіретін факторлардан өзгеше салмаққа ие. Екеуін де түсіндіру үшін g факторы жеткіліксіз. g факторынан басқа да факторлар әлеуметтік жетістіктерге үлес қосады және оларды өзгертуге болады. Мұрай мұған жауап ретінде бұл – жалған аргумент екенін, кітапта g немесе IQ толығымен өзгермейтін немесе нәтижелерге әсер ететін жалғыз факторлар екені айтылмағанын мәлімдеді. 2005 жылғы сұхбатында Хекман "Қоңырау қисығы" кітабын "қабілеттердегі айырмашылықтардың бар екенін көрсетіп, түрлі әлеуметтік-экономикалық нәтижелерді болжау арқылы табуды бұзғаны үшін" және "қабілеттердегі айырмашылықтар мен олардың маңыздылығы мәселесін көтеруде маңызды рөл атқарғаны үшін" мақтады, сондай-ақ ол "[Қоңырау қисығына] сіз ойлағаннан гөрі үлкен жанкүйермін" деді. Дегенмен, ол Хернштейн мен Мұрай интеллект айырмашылықтарын анықтаудағы тұқым қуалаушылықтың рөлін шамадан тыс бағалады деп санайды.
The factors that explain wages receive different weights than the factors that explain test scores. More than g is required to explain either. Other factors besides g contribute to social performance, and they can be manipulated. In response, Murray argued that this was a straw man and that the book does not argue that g or IQ are totally immutable or the only factors affecting outcomes. In a 2005 interview, Heckman praised The Bell Curve for breaking "a taboo by showing that differences in ability existed and predicted a variety of socioeconomic outcomes" and for playing "a very important role in raising the issue of differences in ability and their importance" and stated that he was "a bigger fan of [The Bell Curve] than you might think." However, he also maintained that Herrnstein and Murray overestimated the role of heredity in determining intelligence differences.
Ноам Хомскийдің сын-пікірлері
1995 жылы когнитивтік ғылым саласын қалыптастырушылардың бірі Ноам Чомский бұл кітапты және IQ-ға қатысты оның негізгі қағидаларын сынады. Ол IQ-ның 60% тұқым қуалайтындығы туралы пікірмен келіспейді, себебі тұқым қуалаушылық міндетті түрде генетикалық болуы керек емес. Чомски мысал ретінде әйелдердің сырғаларын тағуды келтіреді:
Нед Блоктан алынған мысалға сәйкес: "Бірнеше жыл бұрын тек әйелдер сырға таққан кезде, сырға тағудың тұқым қуалау деңгейі жоғары болды, себебі адамның сырға тағуының айырмашылығы хромосомалық айырмашылыққа байланысты болды – XX және XY." Ешкім әлі күнге дейін сырға немесе галстук тағудың "біздің гендерімізде" жазылған, қоршаған ортаның әсеріне ұшырамайтын, "либералдық көзқарасты жоққа шығаратын" қатал тағдыр екенін айтқан жоқ. Ол генетикалық байланыстың дерлік ешқандай дәлелі жоқ екенін, ал IQ айырмашылықтарын анықтайтын фактор қоршаған орта екенін айтады.
Нед Блоктың сын-пікірі
Философ Нед Блок «Белл қисығы» ақыл-ой туралы бұрыс түсінік қалыптастырады дейді, себебі ол генетикалық детерминацияны тұқым қуалаушылықпен шатастырады. Генетикалық детерминация мен тұқым қуалаушылық бір-біріне толықтай сәйкес келмейді, себебі генетикалық тұрғыдан анықталатын, бірақ тұқым қуалай алмайтын белгілер бар, сондай-ақ керісінше жағдайлар да кездеседі. Мысалы, адам қолындағы саусақтардың саны генетикалық детерминацияланады, себебі гендер көбінесе бес саусақты кодтайды. Дегенмен, саусақтар санының тұқым қуалаушылығы өте төмен, өйткені саусақтар санының өзгерісі көбінесе сыртқы факторларға байланысты болады. Чомски келтірген жоғарыдағы сырғанат мысалы – осыған кері жағдай: жоғары тұқым қуалаушылық, бірақ генетикалық детерминация жоқ.