Эрнст Нольте: өмірі мен еңбектерінің шолуы

Кіріспе

Неміс тарихшысы (1923–2016)

Эрнст Нольте (11 қаңтар 1923 – 18 тамыз 2016) – неміс тарихшысы және философы. Нольте фашизм мен коммунизмді салыстырмалы түрде зерттеуге ерекше қызығушылық танытты (қ. Нацизм мен сталинизмді салыстыру). Алғашында философияны оқыған ол Берлин еркін университетінде қазіргі заман тарихының профессоры болды, онда 1973 жылдан 1991 жылғы зейнеткерлікке шыққанға дейін оқытты. Бұрын ол 1965 жылдан 1973 жылға дейін Марбург университетінде профессор болып жұмыс істеген. Ол еңбегімен, әсіресе "Фашизм өз дәуірінде" атты жұмысымен танымал болды, ол 1963 жылы жарық көрген кезде кеңінен мойынға алды. Нольте 1960 жылдардың басынан бері белгілі консервативті ғалым болды және фашизм мен коммунизм тарихын түсіндіруге байланысты көптеген пікір таластарына қатысты, соның ішінде 1980 жылдардың соңындағы Historikerstreit. Кейінгі жылдары Нольте исламизм мен "исламдық фашизмге" көбірек назар аударды. Нольте Ханс Мартин Шлейер сыйлығы және Конрад Аденауэр сыйлығы сияқты бірнеше марапаттарға ие болды. Ол халықаралық сот судьясы және заң ғалымы Георг Нольтенің әкесі болды.

Ерте өмір

Нолте Германияның Вестфалия аймағындағы Виттен қаласында католик отбасында дүниеге келген. Нолттың ата-анасы Генрих Нолте, мектеп директоры және Анна (құрмет аты Брунс) Нолте болды. Нолтенің айтуынша, француз газетінің "Еврозин" журналына берген сұхбатында, ол коммунизмпен алғаш рет 1930 жылы 7 жасында кездескен. Сол кезде ол дәрігердің кабинетінде совет балалар кітабының неміс тіліндегі аудармасын оқып, католик шіркеуіне шабуыл жасаған. 1941 жылы Нолте деформациялық қолға байланысты әскери қызметтен босатылды және Мюнстер, Берлин және Фрайбург университеттерінде философия, филология және грек тілін оқыды. Фрайбургте Нольте Мартин Хайдеггердің шәкірті болды, ол оны үлкен ықпал деп мойындайды. 1944 жылдан бастап Нольте Хайдеггер отбасының жақын досы болды, ал 1945 жылы профессор француздардың тұтқындауынан қорқып, Нольте оған қашуға тамақ пен киім берді. Евгений Финк Нолтеге әсер еткен тағы бір профессор болды. 1945 жылдан кейін Нольте Фрайбургте философиядан бакалавр дәрежесін алғаннан кейін гимназия мұғалімі болып жұмыс істеді. 1952 жылы Фрайбургте «Selbstentfremdung und Dialektik im deutschen Idealismus und bei Marx» (Неміс идеализмі мен Маркста өзін-өзі шеттету және диалектика) тақырыбында философия ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Кейін Нольте Zeitgeschichte (қазіргі заман тарихы) мамандығын оқыды. Ол өзінің Кёльн университетінде қорғалған «Der Faschismus in seiner Epoche» хабилитациясын 1963 жылы кітап ретінде жариялады. 1965-1973 жылдары Нольте Марбург университетінде, ал 1973-1991 жылдары Берлин еркін университетінде профессор болып жұмыс істеді. «Метаполитикалық өлшем» – қоғамның барлық деңгейлеріне өз күшін сіңіретін терең рухани күштер ретінде жұмыс істейтін ұлы идеялардың тарихы. Гегельдік диалектикада Нольте Action Française – тезис, итальян фашизмі – антитезис, ал неміс ұлттық социализмі – екі бұрынғы фашистік қозғалыстың синтезі деп дәлелдеді. Нольте фашизмнің үш деңгейде жұмыс істейтінін, атап айтқанда, саясат әлемінде марксизмге қарсылық ретінде, социологиялық деңгейде буржуазиялық құндылықтарға қарсылық ретінде және «метаполитикалық» әлемде «трансценденцияға қарсылық ретінде» («трансцендентті» неміс тілінде «заманауилықтың рухы» деп аударуға болады) деп дәлелдеді. Нольте фашизм мен марксизм арасындағы байланысты былайша анықтады: Нольте «трансценденттілікті» екі түрдегі өзгерістерді қамтитын «метаполитикалық» күш ретінде анықтады. Бірінші түрі – «практикалық трансценденттік», ол материалдық прогреске, технологиялық өзгеріске, саяси теңдікке және әлеуметтік алға басуға байланысты, адамзаттың дәстүрлі, иерархиялық қоғамдардан ерлер мен әйелдердің теңдігі бар қоғамдарға ауысуы арқылы өзін-өзі босататын процесін қамтиды. Екінші түрі – «теориялық трансценденттік», әлемде бар нәрседен тыс жаңа болашаққа ұмтылу, кедейлік, артта қалу, надандық және таптың адам санасына салған дәстүрлі шынжырларын жою. Нольте 1961 жылы Юрий Гагариннің ұшуын «практикалық трансценденттіктің» мысалы ретінде келтірді, адамзат өзінің технологиялық дамуында қалай алға жылжуда және дәстүрлі түрде тек құдайлар ғана деп саналатын билікті тез иеленіп отырғанын көрсетті. Макс Вебер, Фридрих Ницше және Карл Маркс еңбектеріне сүйене отырып, Нольте «трансценденцияның» екі түрінің де прогрессі ескі әлемді жаңа әлем бір жағына сүртіп тастаған кезде қорқыныш тудырады және бұл қорқыныш фашизмге әкелді деп дәлелдеді. Нольте былай деп жазды: Холокост туралы, Нольте Адольф Гитлер еврейлерді заманауилықпен сәйкестендіргендіктен, нацистік саясаттың еврейлерге қатысты негізгі мақсаты әрқашан геноцидке бағытталған деп мәлімдеді. Нольте жазғандай: Нольте Гитлер үшін еврейлер «тарихи үдерістің өзін» білдіреді деп сенді. Нольте Гитлер еврейлерді геноцидке ұшыратуда «логикалық тұрғыдан дәйекті» болды деп айтады, өйткені Гитлер заманауилықты жек көреді және еврейлерді әлемдегі ең жек көретін нәрселермен бірдейленді. Нольтедің айтуынша, «Гитлер еврейлерді құртуда қылмыскерлердің қылмысты іс-әрекеттерін жасамағаны, бірақ принциптер өзін-өзі жоюдың қызу шапшаңдықтарында болған ерекше қорқынышты іс-әрекет болды». «Фашизмнің үш бет-әлпеті» идеялар тарихына негізделген жалпы фашизм теориясын құруға қосқан үлесі ретінде жоғары бағаланды, бұл бұрынғы тапқа негізделген талдауларға (әсіресе «Төменгі орта таптың ашуы» тезисіне) қарама-қарсы, бұл марксистік және либералды фашизмді сипаттады. Британдық тарихшы Роджер Гриффин жазғандай, Нолттың фашизм теориясы, «трансценденцияға қарсылық нысаны» ретінде, маңызды қадам болды және фашизмді зерттеуде жаңа бағыттарды ашуға көмектесті. Кейінірек 1970 жылдары Нольте «Фашизмнің үш бет-әлпетінде» жақтаған жалпы фашизм теориясының кейбір аспектілерін қабылдамай, нацистік Германия мен кеңестік Одақты түсіндіру үшін тоталитарлық теорияға жақындады. Нольте пікірінше, нацистік Германия кеңестік Одақтың «айнасы» болды және нацистер Германияда жасаған барлық нәрсе коммунистердің Ресейде жасағанымен бірдей болды, тек «техникалық ерекшелік» – жаппай газбен улау болмады.

Nolte was born in Witten, Westphalia, Germany to a Roman Catholic family. Nolte's parents were Heinrich Nolte, a school rector, and Anna (née Bruns) Nolte. According to Nolte in a 28 March 2003 interview with a French newspaper Eurozine, his first encounter with communism occurred when he was 7 years old in 1930, when he read in a doctor's office a German translation of a Soviet children's book attacking the Catholic Church, which angered him. In 1941, Nolte was excused from military service because of a deformed hand, and he studied Philosophy, Philology and Greek at the Universities of Münster, Berlin, and Freiburg. At Freiburg, Nolte was a student of Martin Heidegger, whom he acknowledges as a major influence. From 1944 onwards, Nolte was a close friend of the Heidegger family, and when in 1945 the professor feared arrest by the French, Nolte provided him with food and clothing for an attempted escape. Eugen Fink was another professor who influenced Nolte. After 1945 when Nolte received his BA in philosophy at Freiburg, he worked as a Gymnasium (high school) teacher. In 1952, he received a PhD in philosophy at Freiburg for his thesis Selbstentfremdung und Dialektik im deutschen Idealismus und bei Marx (Self Alienation and the Dialectic in German Idealism and Marx). Subsequently, Nolte began studies in Zeitgeschichte (contemporary history). He published his [[Habilitation awarded at the University of Cologne, Der Faschismus in seiner Epoche, as a book in 1963. Between 1965 and 1973, Nolte worked as a professor at the University of Marburg, and from 1973 to 1991 at the Free University of Berlin. Nolte married Annedore Mortier The "metapolitical dimension" is considered to be the history of grand ideas functioning as profound spiritual powers, which infuse all levels of society with their force. In a Hegelian dialectic, Nolte argued that the Action Française was the thesis, Italian Fascism was the antithesis, and German National Socialism the synthesis of the two earlier fascist movements. Nolte argued that fascism functioned at three levels, namely in the world of politics as a form of opposition to Marxism, at the sociological level in opposition to bourgeois values, and in the "metapolitical" world as "resistance to transcendence" ("transcendence" in German can be translated as the "spirit of modernity"). Nolte defined the relationship between fascism and Marxism as such:

Nolte defined "transcendence" as a "metapolitical" force comprising two types of change. The first type, "practical transcendence", manifesting in material progress, technological change, political equality, and social advancement, comprises the process by which humanity liberates itself from traditional, hierarchical societies in favor of societies where all men and women are equal. The second type is "theoretical transcendence", the striving to go beyond what exists in the world towards a new future, eliminating traditional fetters imposed on the human mind by poverty, backwardness, ignorance, and class. Nolte cited the flight of Yuri Gagarin in 1961 as an example of “practical transcendence”, of how humanity was pressing forward in its technological development and rapidly acquiring powers traditionally thought to be only the province of the gods. Drawing upon the work of Max Weber, Friedrich Nietzsche, and Karl Marx, Nolte argued that the progress of both types of "transcendence" generates fear as the older world is swept aside by a new world, and that these fears led to fascism. Nolte wrote that:

In regard to the Holocaust, Nolte contended that because Adolf Hitler identified Jews with modernity, the basic thrust of Nazi policies towards Jews had always aimed at genocide. Nolte wrote that:

Nolte believed that, for Hitler, Jews represented "the historical process itself". Nolte argues that Hitler was "logically consistent" in seeking genocide of the Jews because Hitler detested modernity and identified Jews with the things that he most hated in the world. According to Nolte, "In Hitler's extermination of the Jews, it was not a case of criminals committing criminal deeds, but of a uniquely monstrous action in which principles ran riot in a frenzy of self destruction". The Three Faces of Fascism has been much praised as a seminal contribution to the creation of a theory of generic fascism based on a history of ideas, as opposed to the previous class based analyses (especially the "Rage of the Lower Middle Class" thesis) that had characterized both Marxist and liberal interpretations of fascism. British historian Roger Griffin has written that although written in arcane and obscure language, Nolte's theory of fascism as a "form of resistance to transcendence" marked an important step in the understanding of fascism, and helped to spur scholars into new avenues of research on fascism. Later in the 1970s, Nolte was to reject aspects of the theory of generic fascism that he had championed in The Three Faces of Fascism and instead moved closer to embracing totalitarian theory as a way of explaining both Nazi Germany and the Soviet Union. In Nolte's opinion, Nazi Germany was a "mirror image" of the Soviet Union and, with the exception of the "technical detail" of mass gassing, everything the Nazis did in Germany had already been done by the communists in Russia.

Әдістеме

Нольтедің барлық тарихи еңбектеріне неміс философиясының ықпалы зор болды. Әсіресе, Нольте тарихтың "метаполитикалық құбылысының" мәнін табуға, бүкіл тарихты қозғаған ұлы идеяларды ашуға ұмтылады. Осылайша, Нольтедің еңбектері белгілі бір кезеңнің ерекшеліктеріне қарағанда, жалпы сипаттамаға бағытталған. 1974 жылы жарық көрген «Deutschland und der kalte Krieg» (Германия және суық соғыс) кітабында Нольте 1945 жылдан кейінгі Германияның бөлінуін, суық соғыс пен Германияның нақты тарихын қарастырмай, тарих бойындағы басқа бөлінген мемлекеттерді зерттеп, неміс бөлінуін бәсекелес идеологиялардың тудырған бөлінудің "метаполитикалық" идеясының жоғары бетегесі ретінде қарастырды. Нольте пікірінше, Германияның бөлінуі сол ұлтты кеңестік коммунизм мен американдық демократия арасындағы әлемдік шайқас алаңына айналдырды. Екеуі де нацистік Германияны, "асылудың" соңғы жауысын жеңген "асылудың" бәсекелес ағымдары болды. Нольте суық соғысты 1917 жылдан бері (әрине, 1776 жылдан күтілген) белгісіз мерзімге созылған, біріккен әлемнің болашақ құрылымы үшін жүрген идеологиялық және саяси қақтығыс деп атады, оның ішінде кем дегенде бір ірі мемлекеті бар бірнеше әскери универсализмдер қатысты. Сондай-ақ, Нольте ұлттық социализм салдарынан неміс ұлтшылдығына таңылған әділетсіз қаралауды тоқтатуға шақырды және тарихшылардан әлемдегі әрбір елдің өзінің тарихының белгілі бір кезеңінде "өзінің Гитлер дәуірімен, оның құбылыстарымен және құрбандарымен" болғанын мойындауын талап етті. Нольте идеялар тарихын зерттегенде нақты тарихи контекстке көп мән бермейді, Карл Шмиттің идеялардың абстрактілі "соңғы" немесе "шекті" мақсаты деп атаған нәрсені іздеуді жөн көреді. Нольте үшін бұл идеядан туындайтын ең радикалды салдарлар, "метаполитиканың" соңғы шегін білдіреді. 1974 жылы жарық көрген «Deutschland und der kalte Krieg» (Германия және суық соғыс) кітабында Нольте «АҚШ Вьетнамда іс жүзінде жүзеге асырып жатқан дүниежүзілік айыптама, ол негізінен Аушвицтің одан да қатыгез нұсқасынан басқа ештеңе емес» деп жазды. «Der Faschismus in seiner Epoche», «Deutschland und der kalte Krieg» және «Marxismus und industrielle Revolution» (Марксизм және өнеркәсіптік революция) кітаптары Нольте ХХ ғасырдың ең маңызды дамуларын түсіндіруге тырысқан трилогияны құрайды.

All of Nolte's historical work has been heavily influenced by German traditions of philosophy. In particular, Nolte seeks to find the essences of the "metapolitical phenomenon" of history, to discover the grand ideas which motivated all of history. As such, Nolte's work has been oriented towards the general as opposed to the specific attributes of a particular period of time. In his 1974 book Deutschland und der kalte Krieg (Germany and the Cold War), Nolte examined the partition of Germany after 1945, not by looking at the specific history of the Cold War and Germany, but rather by examining other divided states throughout history, treating the German partition as the supreme culmination of the "metapolitical" idea of partition caused by rival ideologies. In Nolte's view, the division of Germany made that nation the world's central battlefield between Soviet communism and American democracy, both of which were rival streams of the "transcendence" that had vanquished Nazi Germany, the ultimate enemy of "transcendence". Nolte called the Cold War

the ideological and political conflict for the future structure of a united world, carried on for an indefinite period since 1917 (indeed anticipated as early as 1776) by several militant universalisms, each of which possesses at least one major state. Likewise, Nolte called for the end of what he regarded as the unfair stigma attached to German nationalism because of National Socialism, and demanded that historians recognize that every country in the world had at some point in its history had "its own Hitler era, with its monstrosities and sacrifices". Nolte has little regard for specific historical context in his treatment of the history of ideas, opting to seek what Carl Schmitt labeled the abstract "final" or "ultimate" ends of ideas, which for Nolte are the most extreme conclusions which can be drawn from an idea, representing the ultima terminus of the "metapolitical". In his 1974 book Deutschland und der kalte Krieg (Germany and the Cold War), Nolte wrote there was "a worldwide reproach that the United States was after all putting into practice in Vietnam, nothing less than its basically crueler version of Auschwitz". The books Der Faschismus in seiner Epoche, Deutschland und der kalte Krieg, and Marxismus und industrielle Revolution (Marxism and the Industrial Revolution) formed a trilogy in which Nolte seeks to explain what he considered to be the most important developments of the 20th century.

Нолтедің тезисі

Нолте 1986 және 1987 жылдары «Historikerstreit» («Тарихшылар даусы») бастауымен танымал. 1986 жылғы 6 маусымда Нолте Frankfurter Allgemeine Zeitung газетінде «Vergangenheit, die nicht vergehen will: Eine Rede, die geschrieben, aber nicht mehr gehalten werden konnte» («Өтпейтін өткен: жазылуы мүмкін, бірақ айтылмаған сөз») атты фельетондық мақала жариялады. Оның фельетоны 1976 және 1980 жылдары оқылымдарында алғаш рет ұсынған ойларының қорытындысы болды. 1986 жылдың басында Нолте Франкфурт Рёмерберг әңгімелерінде (интеллектуалдардың жылдық жиыны) сөз сөйлеуді жоспарлаған, бірақ шара ұйымдастырушылары шақыруды кері алды деп мәлімдеді. Жауап ретінде Frankfurter Allgemeine Zeitung редакторы және бас редактордың бірі Йоахим Фест Нольтенің сөзін газетінде фельетон ретінде жариялауға рұқсат берді. Нольтенің басты сыншыларының бірі, британдық тарихшы Ричард Дж. Эванс, Рёмерберг әңгімелерінің ұйымдастырушылары шақыруды кері алмағанын, ал Нолте қатысудан бас тартқанын айтады. Нолте фельетонын өзінің пікірінше «неміс тарихына шек қою» қажеттігін атап бастады. Нолте нацистік кезеңнің естелігін «қазіргі уақытта қалыптасып жатқан өткен немесе жазалаушының қылышы сияқты қазіргі уақыт үстінде асылып тұрған өткен» деп санайды. Ол нацистік кезеңге артық қызығушылық «қазіргі заманның маңызды мәселелерінен назарды аударады, мысалы, «туылмаған өмір» немесе Вьетнамдағы және Ауғанстандағы геноцид мәселесі» деп шағымданады. Нолте неміс тарихының басты мәселесі – нацистік Германияның «теріс мифі», ол нацистік кезеңді зұлымдықтың соңғы шегі ретінде бейнелейді деп есептейді. Нолте 20 ғасырдың ең шешуші оқиғасы – 1917 жылғы Ресей революциясы болды деп санайды, ол бүкіл Еуропаны 1945 жылға дейін созылған ұзақ азаматтық соғысқа тастады. Нолте үшін фашизм, коммунизмнің егіз інісі, Еуропаның қауіп көрген орта таптарының «большевиктік қауіп» деп атаған нәрсеге деген үмітсіз жауабы ретінде туды. Ол Холокостты түсіну үшін Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революциядан бастау керектігін, содан кейін Камбоджадағы қызыл кхмерлердің билігін түсіну керектігін ұсынады. 1987 жылы жарық көрген «Еуропалық азамат соғысы, 1917–1945» кітабында Нолте соғыстар аралық кезеңде Германия Еуропаның прогреске деген ең жақсы үміті болғанын айтты. Нолте «Егер Еуропа [АҚШ және КСРО-мен] тең дәрежеде әлемдік держава ретінде қалыптасса, онда Германия жаңа «Біріккен Штаттардың» ядросы болуы керек еді» деп жазды.

Nolte is best known for his role in launching the Historikerstreit ("Historians' Dispute") of 1986 and 1987. On 6 June 1986 Nolte published a feuilleton opinion piece entitled "Vergangenheit, die nicht vergehen will: Eine Rede, die geschrieben, aber nicht mehr gehalten werden konnte" ("The Past That Will Not Pass: A Speech That Could Be Written but Not Delivered") in the Frankfurter Allgemeine Zeitung. His feuilleton was a distillation of ideas he had first introduced in lectures delivered in 1976 and in 1980. Earlier in 1986, Nolte had planned to deliver a speech before the Frankfurt Römerberg Conversations (an annual gathering of intellectuals), but he had claimed that the organizers of the event withdrew their invitation. In response, an editor and co publisher of the Frankfurter Allgemeine Zeitung, Joachim Fest, allowed Nolte to have his speech printed as a feuilleton in his newspaper. One of Nolte's leading critics, British historian Richard J. Evans, claims that the organizers of the Römerberg Conversations did not withdraw their invitation, and that Nolte had just refused to attend. Nolte began his feuilleton by remarking that it was necessary in his opinion to draw a "line under the German past". Nolte argued that the memory of the Nazi era was "a bugaboo, as a past that in the process of establishing itself in the present or that is suspended above the present like an executioner's sword". Nolte complained that excessive present day interest in the Nazi period had the effect of drawing "attention away from the pressing questions of the present—for example, the question of "unborn life" or the presence of genocide yesterday in Vietnam and today in Afghanistan". Nolte took the view that the principal problem of German history was this "negative myth" of Nazi Germany, which cast the Nazi era as the ne plus ultra of evil. Nolte contends that the great decisive event of the 20th century was the Russian Revolution of 1917, which plunged all of Europe into a long simmering civil war that lasted until 1945. To Nolte, fascism, communism's twin, arose as a desperate response by the threatened middle classes of Europe to what Nolte has often called the "Bolshevik peril". He suggests that if one wishes to understand the Holocaust, one should begin with the Industrial Revolution in Britain, and then understand the rule of the Khmer Rouge in Cambodia. In his 1987 book Der europäische Bürgerkrieg, 1917–1945, Nolte argued in the interwar period, Germany was Europe's best hope for progress. Nolte wrote that "if Europe was to succeed in establishing itself as a world power on an equal footing [with the United States and the Soviet Union], then Germany had to be the core of the new 'United States'".

Келесі дау

Бұл көзқарастар қызу дау тудырды. Батыс Германиядағы және Германиядан тыс жердегі көптеген тарихшылар Нольтенің түсіндірмесін фактілерге қайшы деп сынап, Холокостты ақтауға қауіпті жақындады. Стивен Т. Кац сияқты көптеген тарихшылар Нольтенің «геноцид дәуірі» тұжырымы Холокосты 20 ғасырдың басқа геноцидтерінің біріне дейін кемсітіп, «тривиализациялады» деп мәлімдеді. Басты сын – нацистік қылмыстар, ең әуелі Холокост, табиғаты бойынша ерекше және бірегей болғандықтан, оларды басқалардың қылмыстарымен шатастыруға болмайды. Мысалы, Ханс Ульрих Велер, 1930-жылдар басындағы кеңестік «декулакизация» науқанында жер аударылған «кулактардың» тағдыры 1940-жылдар басында жер аударылған еврейлердің тағдырымен салыстыруға келмейді деп таласқан. Көптеген адамдар Нольтенің «Үшінші рейх кезінде еврейлерді жойды деп айтылатын оқиғалар – реакция немесе бұрмаланған көшірме, ал бастапқы әрекет немесе түпнұсқа емес» деген пікіріне ашуланды. Сонымен қатар, Холокосты сипаттағанда Нольте неліктен «еврейлерді жойды деп айтылатын оқиғалар» туралы айтқанын түсінбеді. Нольтенің көзқарасын жоққа шығарған тарихшылардың арасында Ханс Моммсен, Юрген Кокка, Детлев Пейкерт, Мартин Бросзат, Ханс Ульрих Велер, Майкл Вольфсон, Генрих Август Винклер, Вольфганг Моммсен, Карл Дитрих Брахер және Эберхард Якель болды. Нольтеге сын айтқандардың көп бөлігі (бірақ барлығы емес) неміс тарихының «ерекше жол» (Sonderweg) және/немесе қасақаналық/функционалистік түсіндірмелерін жақтаған тарихшылар еді. Нольтені қорғау үшін журналист Йоахим Фест, философ Хельмут Флейшер және тарихшылар Клаус Хильдебранд, Райнер Цительман, Хаген Шульце, Томас Ниппердей және Иммануэль Гейс шықты. Соңғысы ерекше еді, өйткені Гейс көбінесе солшылдармен байланысты болса, Нольтенің басқа қолдаушылары оңшыл немесе орталық көзқарастарды ұстанды. Велердің кітабына жауап ретінде Гейс кейіннен «Гистериктер дауы: Анонполемикалық эссе» (Der Hysterikerstreit. Ein unpolemischer Essay) атты кітап жариялады, онда ол Нольтені Велердің сынап-қанағаттандырмаушылықтарынан қорғады. Гейс Нольтенің сыншылары оның мәлімдемелерін «оқшаулап алғанын» және «шапшаң оқығанын» айтты.

These views ignited a firestorm of controversy. Most historians in West Germany and virtually all historians outside Germany condemned Nolte's interpretation as factually incorrect, and as coming dangerously close to justifying the Holocaust. Many historians, such as Steven T. Katz, claimed that Nolte's “Age of Genocide” concept “trivialized” the Holocaust by reducing it to just one of many 20th century genocides. A common line of criticism was that Nazi crimes, above all the Holocaust, were singular and unique in their nature, and should not be loosely analogized to the crimes of others. Some historians such as Hans Ulrich Wehler were most forceful in arguing that the sufferings of the "kulaks" deported during the Soviet "dekulakization" campaign of the early 1930s were in no way analogous to the suffering of the Jews deported in the early 1940s. Many were angered by Nolte's claim that "the so called annihilation of the Jews under the Third Reich was a reaction or a distorted copy and not a first act or an original", with many wondering why Nolte spoke of the "so called annihilation of the Jews" in describing the Holocaust. Some of the historians who denounced Nolte's views included Hans Mommsen, Jürgen Kocka, Detlev Peukert, Martin Broszat, Hans Ulrich Wehler, Michael Wolffsohn, Heinrich August Winkler, Wolfgang Mommsen, Karl Dietrich Bracher and Eberhard Jäckel. Much (though not all) of the criticism of Nolte came from historians who favored either the Sonderweg (Special Way) and/or intentionalist/functionalist interpretations of German history. Coming to Nolte's defence were the journalist Joachim Fest, the philosopher Helmut Fleischer, and the historians Klaus Hildebrand, Rainer Zitelmann, Hagen Schulze, Thomas Nipperdey and Imanuel Geiss. The last was unusual amongst Nolte's defenders as Geiss was normally identified with the left, while the rest of Nolte's supporters were seen as either on the right or holding centrist views. In response to Wehler's book, Geiss later published a book entitled Der Hysterikerstreit. Ein unpolemischer Essay (The Hysterical Dispute: An Unpolemical Essay) in which he largely defended Nolte against Wehler's criticisms. Geiss wrote Nolte's critics had "taken in isolation" his statements and were guilty of being "hasty readers"

In particular, controversy centered on an argument of Nolte's 1985 essay “Between Myth and Revisionism” from the book Aspects of the Third Reich, first published in German as "Die negative Lebendigkeit des Dritten Reiches" ("The Negative Vitality of the Third Reich") as an opinion piece in the Frankfurter Allgemeine Zeitung on 24 July 1980, but which did not attract widespread attention until 1986 when Jürgen Habermas criticized the essay in a feuilleton piece. Nolte had delivered a lecture at the Siemens Stiftung in 1980, and excerpts from his speech were published in the Frankfurter Allgemeine Zeitung without attracting controversy. In his essay, Nolte argued that if the PLO were to destroy Israel, then the subsequent history written in the new Palestinian state would portray the former Israeli state in the blackest of colors with no references to any of the positive features of the defunct state. In Nolte's opinion, a similar situation of history written only by the victors exists in regards to the history of Nazi Germany. In a review which appeared in the Historische Zeitschrift journal on 2 April 1986 Klaus Hildebrand called Nolte's essay "Between Myth and Revisionism" "trailblazing". In the same review Hildebrand argued Nolte had in a praiseworthy way sought:

"to incorporate in historicizing fashion that central element for the history of National Socialism and of the "Third Reich" of the annihilatory capacity of the ideology and of the regime, and to comprehend this totalitarian reality in the interrelated context of Russian and German history".

Даудың орталық нүктесі – Нольтенің 1985 жылғы «Миф пен ревизионизм арасында» эссесі болды, ол «Үшінші рейхтің аспектілері» кітабына енген. Бұл эссе алғаш рет 1980 жылы 24 шілдеде Франкфурт Allgemeine Zeitung газетінде «Үшінші рейхтің теріс өмірлік күші» ("Die negative Lebendigkeit des Dritten Reiches") деген пікір мақаласы ретінде жарияланды, бірақ 1986 жылы Юрген Хабермас эссеге сын бағасын бергенге дейін кеңінен назар аударған жоқ. Нольте 1980 жылы Siemens Stiftung-та лекция оқыды, ал оның сөзінен үзінділер Frankfurter Allgemeine Zeitung газетінде дау тудырмастан жарияланды. Эссесінде Нольте, егер Палестина Азаттық Ұйымы (PLO) Израильді жойса, жаңа Палестина мемлекетінде жазылатын тарих бұрынғы Израиль мемлекетін ең жағымсыз жарықта бейнелейтінін, бұрынғы мемлекеттің ешқандай оң қасиеттеріне сілтеме жасамайтынын айтты. Нольте пікірінше, нацистік Германия тарихында да жеңіске жеткендер ғана тарихты жазатын ұқсас жағдай бар. 1986 жылғы 2 сәуірде Historische Zeitschrift журналында жарияланған шолуда Клаус Хильдебранд Нольтенің «Миф пен ревизионизм арасында» эссесін «жаңа жол ашқан» деп атады. Сол шолуда Хильдебранд Нольте мақтауға лайық түрде: «ұлттық социализм мен «Үшінші рейх» тарихының орталық элементі – идеология мен режимнің жойғыш күші және Ресей мен Германия тарихының өзара байланысты контекстінде осы тоталитарлық шындықты түсінуді» тарихи тұрғыдан қарастыруға тырысқанын айтты.

Хабермас шабуыл жасады

Философ Юрген Хабермас 1986 жылғы 11 шілдеде Die Zeit газетінде жариялаған мақаласында Нольтені, Андреас Хиллгрубермен және Майкл Штюрмермен бірге нацистік кезеңге қатысты "әдепсіздікке ұқсас" тарих жазумен айыптады, сондай-ақ Хабермас пікірінше 1945 жылдан бері сақталған "Германияның Батысқа ашылуын" жабуға тырысқандары үшін де қатты сынға алды. Хабермас ерекше атап өткендей, Нольте Холокост пен Қызыл Кхмерлер жасаған геноцидтің арасында моральдық теңдік бар екенін айтқандығы үшін айыпталады. Хабермас пікірінше, Камбоджа дамымаған, үшінші әлем елдерінің аграрлық мемлекеті болғандықтан, ал Германия – қазіргі заманғы, индустриялық мемлекет болғандықтан, екі геноцидті салыстыруға болмайды.

Еуропалық азаматтық соғыс

Тағы бір дау-дамай тудырған мәселе – Нольтенің 1987 жылы жарық көрген «Еуропалық азамат соғысы» кітабы және оған қоса айтылған бірқатар мәлімдемелері болды. Бұл мәлімдемелер арқылы Нольте Холокостты жоққа шығаруды қанағаттандырарлық тарихи аргумент ретінде көрсетуге тырысқандай көрінді. 1986 жылғы 8 желтоқсанда Отто Дов Кулкаға жазған хатында Нольте француз Холокостты жоққа шығарушы Роберт Фауриссонның еңбегін Холокост фактісінде болғандығын мойындағанмен сынға алды. Бірақ ол Фауриссонның жұмысында палестиналықтарға деген көңіл жарыққандық және Израильге қарсылық сияқты құнды мотивтер бар екенін айтты. «Еуропалық азамат соғысында» Нольте Холокостты жоққа шығарушылардың ниеттерінің «көбінесе құрметті» екенін және олардың кейбір талаптарының «негізсіз емес» екенін мәлімдеді. Кершоу Нольтенің Холокостты жоққа шығару шегінде жүргенін айтты. Оның пікірінше, Нольте нацистік Германияның «теріс мифін» еврей тарихшылары жасаған деген тұжырымдамасы, Холокост зерттеуінде еврей тарихшыларының басымдығы туралы айғақтары және Холокостты жоққа шығарушыларға үкім шығармау керек деген мәлімдемесі арқылы Холокостты жоққа шығаруға жақын тұрды. Кершоудың ойынша, Нольте Холокостты жоққа шығарушылардың біреуін тапқандай әсер қалдыруға тырысып жатыр. «Еуропалық азамат соғысында» Нольте Шоаның ерекшелігін сынға алу үшін бес түрлі аргумент келтірді. Олар: 20 ғасырда басқа да қорқынышты зорлық-зомбылық оқиғалары болды. Нольте мысал ретінде армян геноцидін, Крым татарлары мен Волга немістері сияқты «сатқын ұлттардың» кеңестік депортациясын, Екінші дүниежүзілік соғыста британдықтардың «аймақтық бомбалауларын» және Вьетнам соғысындағы американдық зорлық-зомбылықты атады. Нацистердің геноциді – кеңестік геноцидтің көшірмесі ғана, сондықтан оны ерекше деп санауға болмайды. Бұл пікірін растау үшін Нольте Альберт Шпеер сияқты неміс генералдары мен нацистік басшылардың көптеген естеліктерін келтірді. Олардың айтуынша, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өз елдері геноцидке қатысып жатқаны туралы білмеген. Нольте Ванзе конференциясы ешқашан өтпегенін мәлімдеді және Холокост туралы зерттеулердің көп бөлігі қате, себебі Холокост тарихшыларының көпшілігі еврейлер, сондықтан олар Германияға «жағымсыз» және Холокост болғаны туралы идеяға бейім. Нольте өрт сөндіру оқиғасын «терроризм» деп атады және бұл шабуылға оның қарсыластары «Historikerstreit» талқылауы аясында шабуыл жасады деп мәлімдеді. Ансон Рабинбах Нольтені Германияның Холокостқа қатысты кінәсін жоюға тырысқаны үшін айыптады. Иан Кершоу Нольте еврейлердің Холокостты өздеріне тартқанын және Шоадағы өздерінің бақытсыздықтарының авторлары болғанын айтты. Эли Визель Нольтені Клаус Хильдебранд, Андреас Хиллгрюбер және Майкл Штюрмермен бірге неміс тарихнамасының «төрт қарақшысы» деп атады. Американдық тарихшы Чарльз Майер Холокост пен кеңестік террордың моральдық теңдігі туралы Нольтенің мәлімдемесін жоққа шығарды, себебі соңғысы өте қатыгез болғанымен, ол бүкіл халықты физикалық жоюды мемлекеттік саясат ретінде көздемеген. Американдық тарихшы Дональд МакКейл Нольте мен Андреас Хиллгрюберді одақтастардың стратегиялық бомбалау шабуылдары Холокост сияқты геноцидтік әрекеттер деп атағандары үшін сынады. Ол мұндай сөздерді Нольте және Хиллгрюбер сияқты нацистік идеологтардан күтуге болатынын жазды. 1987 жылы австриялық танитын Израиль тарихшысы Уолтер Грэб Нольтені нацистік Германияны ақтауға тырысқаны үшін айыптады. Грэб Нольтенің Вайцманның Чемберленге жазған хатының «еврейлердің соғыс жариялауы» болғанын және бұл немістердің еуропалық еврейлерді «ұстауын» ақтағанын айтқан «қорқынышты тезисін» фактілермен расталмаған деп атады. Нольтенің қарсыластары оның Германияға қарсы еврейлер соғысын дәлелдеуге ұсынған дәлелдерімен келіспеді. Олар Вейцманның Чемберленге жазған хатында бүкіл еврей халқының атынан емес, Дүниежүзілік Сионисттік Ұйымның басшысы ретінде жазғанын айтты. Нольтенің пікірлері барлық еврейлердің жеке «ұлтты» құрайтын және еврей ұйымдарынан нұсқау алатын жалған идеяға негізделген. Нольтенің жақтастары оның нацистік Германияны және Холокостты айыптаған көптеген мәлімдемелерін атап өтті. Нольтенің сыншылары бұл мәлімдемелерді мойындады, бірақ Нольтенің аргументтерін нацистерге жақындық ретінде қарастыруға болатынын айтты, мысалы, Комиссарлық бұйрықты заңды әскери бұйрық ретінде қорғауы, Einsatzgruppen совет еврейлерін қырғынға салуының партизандық шабуылдарға «алдын алу шарасы» болғанын айтуы, Виктор Суворовтың мәлімдемесіне сілтеме жасап, операция Барбароссаның Гитлерге КСРО шабуылынан бұрынғы «алдын алу соғысы» ретінде таңылғанын айтуы, Холокост туралы зерттеулердің көп бөлігі «жағымсыз» еврей тарихшыларының еңбегінен тұратынын айтуы немесе Екінші дүниежүзілік соғыстағы кеңес әскерлерін «азиялық ордалар» деп атауы сияқты.

Another area of controversy was Nolte's 1987 book Der europäische Bürgerkrieg (The European Civil War) and some accompanying statements, by which Nolte appeared to flirt with Holocaust denial as a serious historical argument. In a letter to Otto Dov Kulka of 8 December 1986 Nolte criticized the work of French Holocaust denier Robert Faurisson on the ground that the Holocaust did in fact occur, but he went on to argue that Faurisson's work had admirable motives in the form of sympathy for Palestinians and opposition to Israel. In Der europäische Bürgerkrieg, Nolte claimed that the intentions of Holocaust deniers are "often honorable", and that some of their claims are "not evidently without foundation". Kershaw has argued that Nolte was operating on the borderlines of Holocaust denial with his implied claim that the "negative myth" of Nazi Germany was created by Jewish historians, his allegations of the domination of Holocaust scholarship by Jewish historians, and his statements that one should withhold judgment on Holocaust deniers, who Nolte insists are not exclusively Germans or fascists. In Kershaw's opinion, Nolte is attempting to imply that Holocaust deniers are perhaps on to something. In Der europäische Bürgerkrieg, Nolte put forward five different arguments as a way of criticizing the uniqueness of the Shoah thesis. These were as follows:
There were other equally horrible acts of violence in the 20th century. Some of the examples Nolte cited were the Armenian genocide; Soviet deportations of the so called "traitor nations", such as the Crimean Tatars and the Volga Germans; British "area bombing" in World War II; and American violence in the Vietnam War. Nazi genocide was only a copy of Soviet genocide, and thus can in no way be considered unique. In support of this, Nolte cited the voluminous memoirs of German generals and Nazi leaders, such as Albert Speer, who claimed to have no idea that their country was engaging in genocide during World War II. Nolte claimed that the Wannsee Conference never took place, and argued that most Holocaust scholarship is flawed because most Holocaust historians are Jewish, and thus "biased" against Germany and in favour of the idea that there was a Holocaust. Nolte called the case of arson "terrorism", and maintained that the attack was inspired by his opponents in the Historikerstreit. Anson Rabinbach accused Nolte of attempting to erase German guilt for the Holocaust. Ian Kershaw wrote that Nolte was claiming that the Jews had essentially brought the Holocaust down on themselves, and were the authors of their own misfortunes in the Shoah. Elie Wiesel called Nolte, together with Klaus Hildebrand, Andreas Hillgruber, and Michael Stürmer, one of the “four bandits” of German historiography. The American historian Charles Maier rejected Nolte's claims regarding the moral equivalence of the Holocaust and Soviet terror on the grounds that while the latter was extremely brutal, it did not seek the physical annihilation of an entire people as state policy. The American historian Donald McKale blasted both Nolte and Andreas Hillgruber for their statements that the Allied strategic bombing offensives were just as much acts of genocide as the Holocaust, writing that that was just the sort of nonsense one would expect from Nazi apologists like Nolte and Hillgruber. In a 1987 essay, the Austrian born Israeli historian Walter Grab accused Nolte of engaging in an “apologia” for Nazi Germany. Grab called Nolte's claim that Weizmann's letter to Chamberlain was a "Jewish declaration of war" that justified the Germans "interning" European Jews a "monstrous thesis" that was not supported by the facts. Nolte's opponents have expressed intense disagreement with his evidence for a Jewish "war" on Germany. They argue that Weizmann's letter to Chamberlain was written in his capacity as head of the World Zionist Organization, not on behalf of the entire Jewish people of the world, and that Nolte's views are based on the spurious idea that all Jews comprised a distinct "nationality" who took their marching orders from Jewish organizations. Nolte's defenders have pointed to numerous statements on his part condemning Nazi Germany and the Holocaust. Nolte's critics have acknowledged these statements, but claim that Nolte's arguments can be constructed as being sympathetic to the Nazis, such as his defence of the Commissar Order as a legitimate military order, his argument that the Einsatzgruppen massacres of Soviet Jews were a reasonable "preventative security" response to partisan attacks, his statements citing Viktor Suvorov that Operation Barbarossa was a "preventive war" forced on Hitler allegedly by an impending Soviet attack, his claim that too much scholarship on the Holocaust has been the work of "biased" Jewish historians, or his use of Nazi era language such as his practice of referring to Red Army soldiers in World War II as “Asiatic hordes”.

Шығармалары

"Маркс пен Ницше жас Муссолинидің социализмінде" 249–335 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 191-том, 2-шыққан нөмірі, 1960 жылғы қазан. "Француздық әрекеті 1899–1944" 124–165 беттер, "Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte" журналы, 9-том, 2-шыққан нөмірі, 1961 жылғы сәуір. "Гитлердің антисемитизміне қатысты ерте дереккөз" 584–606 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 192-том, 3-шыққан нөмірі, 1961 жылғы маусым. "Фашизмнің феноменологиясы" 373–407 беттер, "Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte" журналы, 10-том, 4-шыққан нөмірі, 1962 жылғы қазан. "Der Faschismus in seiner Epoche: die Action française der italienische Faschismus, der Nationalsozialismus", Мюнхен: R. Piper, 1963, ағылшын тіліне аударылған "Фашизмнің үш жағы; Француздық әрекеті, Итальяндық фашизм, Ұлттық социализм", Лондон, Weidenfeld and Nicolson 1965. "Action Français Royalism and Reaction in Twentieth Century France" кітабына шолу, Eugen Weber, 694–701 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 199-том, 3-шыққан нөмірі, 1964 жылғы желтоқсан. "Le origini del socialismo italiano" кітабына шолу, Richard Hostetter, 701–704 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 199-том, 3-шыққан нөмірі, 1964 жылғы желтоқсан. "Albori socialisti nel Risorgimento" кітабына шолу, Carlo Francovich, 181–182 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 200-том, 1-шыққан нөмірі, 1965 жылғы ақпан. "Бірлікке дейінгі Итальян тарихының негізгі мәселелері" 332–346 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 200-том, 2-шыққан нөмірі, 1965 жылғы сәуір. "Қазіргі ұлттық тарихты түсіну" 603–621 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 202-том, 3-шыққан нөмірі, 1966 жылғы маусым. "Фашизм туралы қазіргі теориялар" 247–268 беттер, "Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte" журналы, 15-том, 3-шыққан нөмірі, 1967 жылғы шілде. "Фашизм: Муссолиниден Гитлерге". Текст, суреттер және құжаттар, Мюнхен: Desch, 1968. Либералды жүйенің дағдарысы және фашистік қозғалыстар, Мюнхен: R. Piper, 1968. Университетте демократияны демократияландырудың мәні және кемшіліктері, Rombach Verlag: Фрайбург, 1968. "Фашистік қозғалыстар, 1919 жылдан 1945 жылға дейінгі Еуропа", Париж: Calmann Levy, 1969. "Ірі бизнес және неміс саясаты: түсініктеме" 71–78 беттер, "The American Historical Review" журналы, 75-том, 1-шыққан нөмірі, 1969 жылғы қазан. "Замана тарихын зерттеу және замана тарихы" 1–11 беттер, "Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte" журналы, 18-том, 1-шыққан нөмірі, 1970 жылғы қаңтар. "«Буржуазиялық» және «марксистік» тарихнама арасындағы қатынас" 57–73 беттер, "History & Theory" журналы, 14-том, 1-шыққан нөмірі, 1975 жыл. "Шолу: Замана тарихы теория ретінде. Жауап" 375–386 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 222-том, 2-шыққан нөмірі, 1976 жылғы сәуір. "Не нәрсе буржуазиялық?" және басқа мақалалар, пікірталас, келіссөздер, Штутгарт: Klett Cotta, 1979. "Фашизм не емес: түсініктің дефляциясы туралы ойлар: түсініктеме" 389–394 беттер, "The American Historical Review" журналы, 84-том, 2-шыққан нөмірі, 1979 жылғы сәуір. "Неміс конституционализмінің сыртқы түрі?" 529–550 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 288-том, 3-шыққан нөмірі, 1979 жылғы маусым. "Марксизм және ұлттық социализм" 389–417 беттер, "Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte" журналы, 31-том, 3-шыққан нөмірі, 1983 жылғы шілде. "Революция және әлемдік азамат соғысы. 1789 жылдан кейінгі ашылуға қатысты зерттеулер" кітабына шолу, Roman Schnur, 720–721 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 238-том, 3-шыққан нөмірі, 1984 жылғы маусым. "Итальяндық фашизм. Мәселелер және зерттеу тенденциялары" кітабына шолу, 469–471 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 240-том, 2-шыққан нөмірі, 1985 жылғы сәуір. "Күліп түсу және жаңа бастау: 8 мамыр 1945 жылдың маңызы" 296–303 беттер, "Zeitschrift für Politik" журналы, 32-том, 3-шыққан нөмірі, 1985 жыл. "Қазіргі тарихнама философиясы?" 265–289 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 242-том, 2-шыққан нөмірі, 1986 жылғы сәуір. "Неміс дауы?" "Өтпеген өткенге қатысты дау" 36–39 беттер, "Documents" журналы, 1-том, 1987 жыл. "Хайдегердің нацизмге қатысты сыны. Виктор Фариастың кітабына шолу" 95–114 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 247-том, 1-шыққан нөмірі, 1988 жылғы тамыз. "Алдын ала пікір «қатаң ғылым» ретінде. Ханс Моммсен мен Вольфганг Шидердің шолуларына қатысты" 537–551 беттер, "Geschichte und Gesellschaft" журналы, 15-том, 4-шыққан нөмірі, 1989 жыл. "Мартин Хайдеггердің саяси ойларына шолу" 123–124 беттер, "Historische Zeitschrift" журналы, 258-том, 1-шыққан нөмірі, 1994 жылғы ақпан. "Тоталитаризм теориясының тарихи генетикалық нұсқасы: қиындықтар ма, көзқарас па?" 111–122 беттер, "Zeitschrift für Politik" журналы, 43-том, 2-шыққан нөмірі, 1996 жыл. "Тарихи өмір: тарихтың басы мен соңы арасындағы аралық?", Мюнхен: Piper 1998. "Ұлттық социализмнің тарихи негіздері", Париж: Editions du Rocher, 2002. "L'eredità del nazionalsocialismo", Рим: Di Renzo Editore, 2003. Siegfried Gerlich бірлесіп жазған "Einblick in ein Gesamtwerk", Edition Antaios: Дрезден 2005. "Үшінші радикалды қарсылық қозғалысы: Исламизм", Landt Verlag, Берлин 2009.

"Marx und Nietzsche im Sozialismus des jungen Mussolini" pp. 249–335 from Historische Zeitschrift, Volume 191, Issue #2, October 1960. "Die Action Française 1899–1944" pp. 124–165 from Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Volume 9, Issue 2, April 1961. "Eine frühe Quelle zu Hitlers Antisemitismus" pp. 584–606 from Historische Zeitschrift, Volume 192, Issue #3, June 1961. “Zur Phänomenologie des Faschismus” pp. 373–407 from Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Volume 10, Issue #4, October 1962. Der Faschismus in seiner Epoche: die Action française der italienische Faschismus, der Nationalsozialismus, München : R. Piper, 1963, translated into English as The Three Faces of Fascism; Action Francaise, Italian Fascism, National Socialism, London, Weidenfeld and Nicolson 1965.
Review of Action Français Royalism and Reaction in Twentieth Century France by Eugen Weber pp. 694–701 from Historische Zeitschrift, Volume 199, Issue # 3, December 1964.
Review of Le origini del socialismo italiano by Richard Hostetter pp. 701–704 from Historische Zeitschrift, Volume 199, Issue #3, December 1964.
Review of Albori socialisti nel Risorgimento by Carlo Francovich pp. 181–182 from Historische Zeitschrift, Volume 200, Issue # 1, February 1965. “Grundprobleme der Italienischen Geschichte nach der Einigung” pp. 332–346 from Historische Zeitschrift, Volume 200, Issue #2, April 1965. “Zur Konzeption der Nationalgeschichte heute” pp. 603–621 from Historische Zeitschrift, Volume 202, Issue #3, June 1966. "Zeitgenössische Theorien über den Faschismus" pp. 247–268 from Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Volume 15, Issue #3, July 1967. Der Faschismus: von Mussolini zu Hitler. Texte, Bilder und Dokumente, Munich: Desch, 1968. Die Krise des liberalen Systems und die faschistischen Bewegungen, Munich: R. Piper, 1968. Sinn und Widersinn der Demokratisierung in der Universität, Rombach Verlag: Freiburg, 1968. Les Mouvements fascistes, l'Europe de 1919 a 1945, Paris : Calmann Levy, 1969. "Big Business and German Politics: A Comment" pp. 71–78 from The American Historical Review, Volume 75, Issue#1, October 1969. “Zeitgeschichtsforschung und Zeitgeschichte” pp. 1–11 from Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Volume 18. Issue #1, January 1970. “The Relationship Between "Bourgeois" And "Marxist" Historiography” pp. 57–73 from History & Theory, Volume 14, Issue 1, 1975. “Review: Zeitgeschichte als Theorie. Eine Erwiderung” pp. 375–386 from Historische Zeitschrift, Volume 222, Issue #2, April 1976. Was ist bürgerlich? und andere Artikel, Abhandlungen, Auseinandersetzungen, Stuttgart: Klett Cotta, 1979. "What Fascism Is Not: Thoughts on the Deflation of a Concept: Comment" pp. 389–394 from The American Historical Review, Volume 84, Issue #2, April 1979. “Deutscher Scheinkonstitutionalismus?” pp. 529–550 from Historische Zeitschrift, Volume 288, Issue #3, June 1979. "Marxismus und Nationalsozialismus" pp. 389–417 from Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Volume 31, Issue # 3 July 1983.
Review of Revolution und Weltbürgerkrieg. Studien zur Ouvertüre nach 1789 by Roman Schnur pp. 720–721 from Historische Zeitschrift, Volume 238, Issue # 3 June 1984.

Review of Der italienische Faschismus. Probleme und Forschungstendenzen pp. 469–471 from Historische Zeitschrift, Volume 240, Issue #2 April 1985. “Zusammenbruch und Neubeginn: Die Bedeutung des 8. Mai 1945” pp. 296–303 from Zeitschrift für Politik, Volume 32, Issue #3, 1985. “Philosophische Geschichtsschreibung heute?” pp. 265–289 from Historische Zeitschrift, Volume 242, Issue #2, April 1986. “Une Querelle D'Allemandes? Du Passe Qui Ne Veut Pas S'Effacer” pp. 36–39 from Documents, Volume 1, 1987.

Review: Ein Höhepunkt der Heidegger Kritik? Victor Farias' Buch "Heidegger et le Nazisme" pp. 95–114 from Historische Zeitschrift, Volume 247, Issue #1, August 1988. "Das Vor Urteil als "Strenge Wissenschaft." Zu den Rezensionen von Hans Mommsen und Wolfgang Schieder” pp. 537–551 from Geschichte und Gesellschaft, Volume 15, Issue #4, 1989.

Review of The Politics of Being The Political Thought of Martin Heidegger by Richard Wolin pp. 123–124 from Historische Zeitschrift, Volume 258, Issue # 1 February 1994. "Die historisch genetische Version der Totalitarismusthorie: Ärgernis oder Einsicht?" pp. 111–122 from Zeitschrift für Politik, Volume 43, Issue #2, 1996. Historische Existenz: Zwischen Anfang und Ende der Geschichte?, Munich: Piper 1998,

Les Fondements historiques du national socialisme, Paris: Editions du Rocher, 2002. L'eredità del nazionalsocialismo, Rome: Di Renzo Editore, 2003.
co written with Siegfried Gerlich Einblick in ein Gesamtwerk, Edition Antaios: Dresden 2005,
Die dritte radikale Widerstandsbewegung: Der Islamismus, Landt Verlag, Berlin 2009, .