Кіріспе

Жоқ атағы Еуропалық Одақ президенті (немесе Еуропа президенті) ресми атағы жоқ, бірақ Еуропалық Одақ институттарының бірқатар президенттері бар, оның ішінде:

Еуропалық Кеңестің президенті (2019 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Шарль Мишель)
Еуропалық Комиссияның президенті (2019 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Урсула фон дер Ляйен)
Еуропалық Парламент президенті (2022 жылдың 11 қаңтарынан бастап Роберта Метсола)

Бұлармен қатар, Еуропалық Одақ Кеңесі (Министрлер Кеңесі немесе жай ғана "Кеңес" деп те аталады), құрамында әр елден 27 ұлттық министр бар, елдер арасында төрағалықты ауыстырып отырады. Бұл төрағалықты адам емес, мемлекет атқарады; кездесулерге төрағалық ететін елдің министрі (тақырыбына немесе "құрамына" байланысты) төрағалық етеді, Сыртқы істер Кеңесінен басқа (ЕО Кеңесінің "құрамы" деп аталады), оған әдетте Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі Одақтың Жоғарғы өкілі төрағалық етеді. Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағалығын 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап Бельгия атқарады. Протокол бойынша, Парламент Төрағасы бірінші орында тұрады, өйткені ол келісімшарттарда бірінші болып көрсетілген. Алайда, әлемдік аренада ЕО-ның басты өкілі Еуропалық Кеңестің президенті саналады, бірақ Еуропалық Комиссияның президенті, Еуропалық Одақтың атқарушы билігінің басшысы ретінде G7 және басқа да халықаралық саммиттерге де қатысады. Комиссия Төрағасының өкілеттігінің ең жоғары шағы кезінде, 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдары Комиссия Төрағасы кейде БАҚ-та "Одақтың Премьер-Министрі" деп сипатталған. "Президент" терминінің осы мағынада қолданылуы Еуропада бейғұрлым емес; мысалы, испан тіліндегі Испания Премьер-Министрінің атағы – Президенте дель Гобиерно ("Үкімет Президенті"), Премьер-Министр емес.

Рөлдер

Әр президенттің өзіне тән ерекшеліктері болса да, олардың күрделі саяси жүйеде бір-бірімен тығыз байланыста жұмыс істеуі қажет. Еуропалық Одақтың қалыпты заң шығару рәсімі бойынша, Комиссия заң жобасын ұсынады, ал Еуропалық Парламент және Еуропалық Одақ Кеңесі заңға өзгерістер енгізу және қабылдау туралы бірлесіп шешім қабылдайды. Осы органдардың әрқайсысының төрағасы олардың жұмыс істеуі мен бағытына жауапты болады.

Еуропалық Кеңестің төрағасы

Еуропалық Кеңестің президенті халықаралық және дипломатиялық деңгейде Еуроодақтың (ЕО) негізгі өкілі саналады. Олар Кеңес жұмысын басқарады, ол Еуроодақтың жалпы саяси бағытын анықтап, Кеңес ішінде келісім мен бірлікке қол жеткізуге көмектеседі. Олар Еуропалық Кеңестің тиісті ұлттық басшыларымен тағайындалады. Лиссабон шартына дейін әрбір мүше мемлекет кезекпен Еуропалық Кеңестің және Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағалығын атқарды, ал сол кездегі Еуропалық Кеңестің өкілі, Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағасы ретінде Еуропалық Кеңестің отырыстарын жүргізді. Дегенмен, "Еуропалық Кеңестің президенті" лауазымы мен атауы Лиссабон шартына дейін болған емес. Баспасөз әлі күнге дейін Еуропалық Одақ Кеңесінің кезекті төрағалығын атқаратын мүше мемлекетті көрсету үшін қате "ЕО төрағалығы" деген қысқаша атауды қолданады.

Еуропалық Комиссияның президенті

Еуропалық комиссияның президенті комиссияны, Еуропалық Одақтың атқарушы органы мен кабинетін басқарады, сондықтан ол ЕО-дағы ең ықпалды лауазым деп есептеледі. Осы институттың құрамында президент саяси бағытты белгілеуге, логистиканы ұйымдастыруға және еуропалық заңдарды іске асыруға жауапты, сондай-ақ Еуропалық парламент пен Еуропалық Одақ Кеңесі алдында есеп береді. Бұл лауазым иесіне еуропалық комиссарларға портфельдерді бөлуге, оларды қызметтен босатуға және қайта құруға, сондай-ақ комиссияның мемлекеттік қызметін басқаруға құқық беріледі. Президентті Еуропалық кеңес ұсынады, ал оны Еуропалық парламент тағайындайды. Еуропалық кеңес әдетте соңғы еуропалық сайлау қорытындыларын өз ұсынымын жасау үшін пайдаланады. Комиссия президенті сонымен қатар жыл сайын Еуропалық парламентке Одақтың жай-күйі туралы мәлімдеме жасап тұрады.

Еуропалық Парламент Төрағасы

Еуропалық Парламенттің Президенті парламенттік процедураның дұрыс сақталуын қамтамасыз етеді және Парламентті құқықтық және дипломатиялық жағдайларда өкілдік етуге жауапты. Президент ЕО бюджетіне соңғы мақұлдау беруге де міндетті.