Кіріспе

Неміс бишісі және хореографы

Филиппин "Пина" Бауш (27 шілде 1940 жыл - 30 маусым 2009 жыл) – неміс бишісі және хореографы, қазіргі кезде Tanztheater деп аталатын неоэкспрессионистік би дәстүріне маңызды үлес қосып, оны дамытқан. Бауштың тәсілі стильді би қозғалыстарын, ерекше дыбыс дизайнын және сахна безендірілімін үйлестіруімен, сондай-ақ бишілерді туындының дамуына қатыстыруымен ерекшеленеді. Оның жұмысы 1970 жылдардан бері қазіргі заманғы биге әсер етіп келеді. Еуропалық және американдық экспрессионистік қозғалыстардың жалғасы саналатын оның шығармаларында көптеген айқын драмалық элементтер бар, көбінесе қарым-қатынастарда туындайтын жарақаттар сияқты, жарақаттармен байланысты тақырыптарды зерттейді. Ол Tanztheater Wuppertal Pina Bausch компаниясын құрды, ол бүкіл әлемде гастрольдік өнер көрсетеді.

Ерте өмір

Бауш Солинген қаласында, Аугуст пен Анита Бауштің қызы болып дүниеге келді. Олардың мейрамханасы мен қонақ бөлмелері болған, тіпті Бауш сол жерде туған. Мейрамхана Пинаға өте ерте жасынан өнер көрсетуге мүмкіндік берді. Ол қонақ үйдің барлық қонақтарына өнер көрсетіп, кейде олардың бөлмелеріне кіріп, газет оқып жатқанда билейтін. Содан кейін оның ата-анасы оның қабілетін байқады.

Мансап

Бауш 14 жасында Курт Джосске тиесілі "Фолквангсхуле" мектебіне қабылданды. 1959 жылы бітірген соң Бауш Германиядан Германия академиялық алмасу қызметінің стипендиясымен 1960 жылы Нью-Йорктегі Джульярд мектебінде оқуын жалғастыру үшін кетті. Оның ұстаздары Антони Тюдор, Хосе Лимон, Альфредо Корвино және Пол Тейлор болды. Бауш көп ұзамай Метрополитен Опера Балет труппасында Тюдормен, ал "Жаңа Америка Балетінде" Пол Тейлормен бірге өнер көрсетті. 1960 жылы Тейлор Италияның Сполето қаласында "Таблица" атты жаңа қойылымның премьерасына шақырылғанда, ол Баушты өзімен бірге алып кетті. Нью-Йоркте Бауш Пол Сансардто мен Донья Фейер би труппасымен де өнер көрсетті және 1961 жылы олармен екі қойылымда бірлесіп жұмыс істеді. Нью-Йоркте Пина: "Нью-Йорк – джунгли сияқты, бірақ сонымен бірге толық еркіндік сезімін сыйлайды. Осы екі жылдың ішінде мен өзімді таптым" деді. 1962 жылы Бауш Джосс құрған жаңа "Folkwang Ballett" (Фолкванг Балеті) балетінде солист ретінде жұмыс істеді және Джоссқа көптеген қойылымдарында көмектесті. 1968 жылы ол Бела Бартоктың музыкасына "Фрагменттер" (Fragmente) атты алғашқы хореографиялық жұмысын жасады. 1969 жылы ол Джосс орнынан босаған соң труппаның көркемдік жетекшісі болды.

Танцтеатр Вупертал Пина Бауш

1973 жылы Бауш Wuppertal Opernhaus балетінің көркемдік жетекшісі ретінде, тәуелсіз компания ретінде жұмыс істейтін Tanztheater Wuppertal ретінде бастады. Жозефина Энн Эндикотт Tanztheater-ға қосылғанға дейін австралиялық солист болған. Компанияның кең репертуары бар және ол Wuppertal Opernhaus негізінен әлем бойынша үнемі гастрольдік сапарлар жасап тұрады. Кейіннен компания Tanztheater Wuppertal Pina Bausch деп атала бастады. Оның ең танымал би-театрлық туындыларының бірі – 1985 жылғы меланхолиялық «Café Müller», онда бишілер сахнада басып, үстелдер мен орындықтарға соқтығысады. Бауш көптеген бишілерді осы қойылымды көздері жұмылып орындауға шақырды. Таң қалдырарлық «Frühlingsopfer» («Көктем құрбаны») (1975) қойылымында сахна толығымен топырақпен жабылған еді. Ол былай деді: «Туындының түсінікті аудитория табуы аса маңызды емес. Адам оны дұрыс деп санайтындықтан жасауы керек. Біз тек көңіл көтеру үшін ғана емес, көрерменді ойландыру үшін де осындамыз». Оның туындыларындағы маңызды тақырыптардың бірі – қарым-қатынастар. Ол эмоцияларды тудыру үшін өте ерекше әдіс қолданды. «Импровизация және [бишінің] өзінің тәжірибесін еске түсіру – ол ата-анасы, балалық шағы, нақты жағдайлардағы сезімдері, заттарды қолдануы, ұнатпайтын нәрселері, жарақаттары, армандары туралы сұрақтар қояды. Осы жауаптардан әрекеттер, сөйлемдер, диалогтар, шағын көріністер пайда болады». Биші осы сұрақтарға жауап берер кезде сөзбен немесе дене білгісімен еркін өрнектеуге құқылы. Осы еркіндік бишіге өзінің ішкі әлеміне терең бойлауға көмектеседі. Ол өзінің жұмыс процесі туралы айтқанда: «Ешқандай кітап жоқ. Ешқандай декорация жоқ. Музыка да жоқ. Тек өмір мен біз ғана бар. Еш нәрсеге тірене алмай жұмыс істеу қорқынышты». Ол былай деді: «Соңында бәрі композиция. Сіз заттармен не істейсіз. Бастауға ештеңе жоқ. Жауаптар ғана бар: сөйлемдер, біреу көрсеткен шағын көріністер. Бастапқыда бәрі бөлек. Бірақ кейін белгілі бір сәтте мен дұрыс деп санайтын нәрсені алып, оны басқа нәрсемен байланыстырамын. Мынаны сомен, солды басқа нәрсемен. Бір нәрсені басқа нәрселермен. Ал келесі дұрыс нәрсені тапқан кезде, бастапқы кішкентай нәрсе әлдеқайда үлкен болады». Оның туындыларында ер және әйел арасындағы қарым-қатынас тақырыбы жиі кездеседі, бұл Педро Альмодовар режиссерінің «Оған сөйлеу» фильміне шабыттандырып, оның аудиториясын кеңейтті. Оның қойылымдары қысқа диалогтар мен әрекеттерден тұрады, көбінесе сюрреалистік сипатта болады. Қайталау маңызды құрылымдық элемент болып табылады. Ол былай деді: «Қайталау – бұл жаңадан бастау емес, бір әрекеттің соңында сіз өзіңізді мүлдем басқаша сезінесіз». Оның ірі мультимедиалық қойылымдары көбінесе әсерлі декорациялар мен әртүрлі музыканы қамтиды. «Vollmond» қойылымында сахнаның жартысын алып жатқан алып тасты төбе бар, ал музыкалық қосымшаға португалдық музыкадан бастап k. d. lang-ке дейін әртүрлі туындылар енген. 1983 жылы ол Федерико Феллинидің «Кеме келіп барады» фильмінде Ла Принчипесса Лермиа рөлін ойнады. Tanztheater Wuppertal Pina Bausch 1984 жылғы Олимпиадалық өнер фестивалінің ашылуында Лос-Анджелесте американдық дебютін жасады. 2009 жылы Бауш режиссер Вим Вендерспен 3D деректі фильмі «Pina» жобасы бойынша бірлесе жұмыс істей бастады. Фильмнің тұсаукесері 2011 жылы Берлин кинофестивалінде өтті.

Жеке өмір

Бауш поляк туған Рольф Борзикке үйленген, ол 1980 жылы лейкемиядан қайтыс болған декорациялар мен костюмдерді жасаушы еді. Сол жылы ол Рональд Кеймен танысып, 1981 жылы олардың Рольф Саломон Бауш есімді ұлы дүниеге келді.

Марапаттар мен құрметтер

Баушқа берілген құрметтердің ішінде Ұлыбританияның Лоренс Оливье сыйлығы және Жапонияның Киото сыйлығы бар. 1995 жылы ол «Неміс би сыйлығын» алды. 1999 жылы ол Еуропа театр сыйлығының иегері атанды. 2008 жылы Франкфурт-на-Майне қаласы оған беделді Гёте сыйлығын табыс етті. 2009 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Бауштың туындылары 2012 жылғы маусым және шілде айларында Лондондағы 2012 жылғы Олимпиада ойындарына дейін өткен Мәдени Олимпиаданың ең жарқын шарасы ретінде қойылды. Бұл туындылар 1986-2009 жылдар аралығында Баушқа Үндістан, Бразилия, Палермо, Гонконг, Лос-Анджелес, Будапешт, Стамбул, Сантьяго, Рим және Жапониядағы 10 әлемдік қалаға сапар шегуге және тұруға шақыру арқылы жасалды. Жеті туынды Ұлыбританияда көрсетілген емес.

Еуропа театр сыйлығы

1999 жылы ол VII Еуропа театр сыйлығымен марапатталды, оның негіздемесі мынадай: Wuppertal Tanztheater театрын басқарғаннан бері 25 жыл өткен соң, Пина Бауш классикалық балеттегі солист ретінде алған білімі мен тәжірибесін жаңа жанрды ойлап табуға жұмсады – театр, би, музыка және бейнелеу өнерінің үйлесімі. Бұл жанрда ноталар мен импровизация бірігіп, уақыт пен кеңістік туралы нақты түсінікпен ерекше ансамбльдің жеке дарындары қатар келеді, бұл толыққанды театр арманына жақын. Нәтижесінде Стравинский мен Бартоктың туындыларын деконструкциялау, Шекспир мен Брехттің пьесаларын қайта құру немесе мерейтой, би, қоштасу, қала сияқты тақырыптарға негізделген қойылымдар жасалды. Бұл қойылымдар балалар немесе үй ойындары ретінде жоспарланып, бишілердің күнделікті өмірін зерттеу үшін шолу актілері сияқты оркестрленген. Олар биден бас тартқандай көрінеді, көпшіліктің сұрақтарына жауап береді, еркін ассоциациялар ағынына ерік береді, қайта-қайта сілтеме жасайды, бірақ психоаналитикалық жолашарларды жоққа шығармайды. Бұл топтық қойылымдарда ұлы ұстаз Пина Бауш, бір кезде Феллинидің көреген фильміндегі соқыр ханшайым болғанын ешқашан ұмытпайды, актерлерін рөлдерге және салтанатты түрлерге енгізеді, онда әртүрлі жеке тәжірибелер мен өмірлік жолдар ырғақты қозғалыстардың нақты геометриясымен үйлеседі. Мотивтер жануарлар мен гүлдерден ауысқанмен, әр қойылым келесісімен байланысып, гипотетикалық бір тұтастықтың бөлігіне айналады, яғни қойылымның рәсімі, оны орындайтын қауымның тарихы. Алайда, көріністердің көбінесе жүрек ауыртатын сұлулығының, топтың бірінен соң бірі жылжуының тартымды, мысықтай икемді және қашуға болмайтын әдісінің, қозғалыстардың үлгісінің – тұрақты, бірақ шеберлікпен бұрмаланған – артында, осы өмірлік өзін-өзі бейнелеу арқылы ұлы суретші өзінің барлық көрермендеріне олардың өмірлік жағдайларын көрсететін ирониялық және үмітсіз айна ұсынады.

Басқа суретшілерге әсері

Бауштың стилі Дэвид Боуи сияқты орындаушыларға әсер етті, ол 1987 жылғы Glass Spider Tour-дың бір бөлігін Баушті еске алып жасады. Турне үшін Боуи "кейбір символистік театр мен қазіргі биді біріктіргісі келді" және Бауштың ерте туындыларын нұсқау ретінде пайдаланды. Florence + The Machine вокалисі де Бауштың жұмысынан әсер алды. Ол Бауштың туындыларын жақсы көріп, оның "жұмысы адамның жағдайын бұрынғыдан жаңаша көрсетеді дейді – ол үлкен гүл жапырақтарының қалың қабатынан шаңғымен сырғанап түсетін немесе екі адам екі сағат бойы қуып жететін би сияқты керемет туындылар жасады. Бұл өте күшті, эмоционалды және тәжірибелік болды. Сондықтан мен үшін би – тек денеңмен бірге болатын тыныш орын."

Халықтық мәдениетке әсер ету

American Horror Story: Coven сериалының үшінші маусымының жарнамалық трейлерлері "Тұтқындық" атты эпизодтан үзінділерді қамтыды және олар Бауштің "Blaubart" туындысынан әсерленген болуы мүмкін. Спектакль мен эпизодтан алынған кадрларда әйелдер тобы жерден биік қабырғаларға жабысып, гравитацияны жеңсігендей көрінеді, саусақтары төмен, ал қолдары жоғары бағытталған. Бұл кадр бұрын Reddit және Twitter желілерінде Ресейдегі психиатриялық емханадан алынған деген қате ақпаратбен таратылған, бірақ оның нақты көзі тез анықталды.

Шығармалары

Келесі кестеде 1973 жылдан бастап жасалған жұмыстар көрсетілген. Пина Бауштың бірнеше туындысы Танзабенд ретінде жарияланды, өйткені ол туындыны әзірлеу кезінде атауды кеш таңдады. 1978 жылғы типтік субтитр «Пина Бауштың туындысы» (Stück von Pina Bausch) болды. Аудармалары Tanztheater Wuppertal Pina Bausch веб-сайтында берілген. Кейбір неміс атаулары екіұшты. «Kontakthof» – «байланыс» (Kontakt) және «аула» (Hof) сөздерінен құралған, нәтижесінде «байланыс ауласы» пайда болады, бұл кейбір жезөкшелер үйінде жезөкшелермен алғашқы байланыс мүмкін болатын аймақ үшін техникалық термин. «Ich bring dich um die Ecke», сөзбе-сөз «Мен сені бұрыштан айналдырып әкелемін», «Мен сені бұрыштан шығарып жіберемін» дегенді білдіреді, сонымен қатар сленгте «Мен сені өлтіремін» дегенді де білдіреді. «Ahnen» – «ата-бабалар» дегенді білдіреді, сонымен қатар (етістік ретінде) «болжау», «көре алу», «күдіктену» мағыналарын да білдіреді. 1986 жылға дейін туындыларға арналған музыка туралы мәліметтер Вупперталда драматург болған Раймунд Хогедің кітабынан алынған.

Жыл Атауы Субтитрі Аудармасы Музыка Ескертулер
1973 Fritz Tanzabend Густав Малер мен Вольфганг Хуфшмидт Би операсы Ифигения Тавриде Глюктің операсы [[Iphigénie en Tauride
1974 Zwei Krawatten Екі галстук Хореографиялық ревю Ich bring' dich um die Ecke Шлагер биі Мен сені қиын жағдайға түсіремін Ескі шлагерлерге арналған би музыкасы Екіұшты атау Adagio Бес ән Густав Малерден Адажио / Густав Малердің бес әні Малердің бес әні
1975 Tanzoper Глюктің операсы [[Orfeo ed Euridice Көктемдік құрбандық Батыстан соққан жел Екінші көктем Le Sacre du Printemps Көктем құрбаны Стравинскийдің «Көктем құрбаны» балеті
1976 Die sieben Todsünden Шағын буржуазияның жеті қылмысы Fürchtet Euch nicht Жеті өлімдік күнә [[The Seven Deadly Sins (ballet chanté), музыка: Курт Вайль, либретто: Бертольт Брехт Пантомима, би және әнмен балет (сопрано және ерлер төрттігі)
1977 Blaubart Бела Бартоктың «Герцог Синяя Бороданың қамалы» операсын тыңдағанда, Пина Бауштың туындысы Жыланбас / Бела Бартоктың «Герцог Синяя Бороданың қамалы» операсын таспаға жазған нұсқасын тыңдағанда, Пина Бауштың туындысы Бартоктың «Жыланбас» операсы Komm tanz mit mir Ескі халық әндерін пайдалану арқылы жасалған туынды Ескі халық әндері Renate wandert aus Пина Бауштың опереттасы Ренате эмиграциялайды Шлагер, әндер, мәңгі жасайтын әндер
1978 Er nimmt sie an der Hand und führt sie in sein Schloss, die anderen folgen Пина Бауштың туындысы Ол оның қолын ұстап, қамалына жетеледі, ал қалғаны олардың артынан келеді Schauspielhaus Bochum Café Müller Генри Пурселл Kontakthof Байланыс ауласы 1930 жылдардың шлагерлері, т.б. Екіұшты атау
1979 Arien Пина Бауштың туындысы Ариялар Бетховен, Комедиялық гармонисттер, Моцарт, ескі итальяндық ариялар, Бенжамино Джили және т.б. орындауында Keuschheitslegende Пина Бауштың туындысы Пәк күй легендасы Нино Рота, Робин/Стайн, Джордж Гершвин, Георг Булангер, Петер Кройдер, Барнабас фон Гечи және т.б.
1980 1980 – Пина Бауштың туындысы 1980 Пина Бауштың ескі ағылшын халық әндері, Шекспир әндері, Комедиялық гармонисттер, Джуди Гарланд және т.б. Bandoneon Пина Бауштың туындысы Танго, Карлос Гардел және т.б. орындауында
1982 Walzer Пина Бауштың туындысы Вальс Эдит Пиаф, Тино Росси және т.б. Nelken Пина Бауштың туындысы Қызғылт гүлдер Франц Шуберт, Джордж Гершвин, Софи Такер және т.б. 1983 жылы Мюнхендегі театр фестивалінде жаңа нұсқасы
1984 Auf dem Gebirge hat man ein Geschrei gehört Пина Бауштың туындысы Таудан айқай естілді Генрих Шюц, Генри Пурселл, Феликс Мендельсон, ирландтық сырнай музыкасы, Билли Холидей, Томми Дорси, Фред Астер және т.б.
1985 Two Cigarettes in the Dark Пина Бауштың туындысы Монтеверди, Брамс, Бетховен, Бах, Уго Вольф, Пурселл, Бен Вебстер, Альберта Хантер, Миннелидер және т.б.
1986 Viktor Пина Бауштың туындысы Ломбардия, Тоскана, Оңтүстік Италия, Сардиния және Боливия халық музыкасы, ортағасырлық би музыкасы, орыс вальсі, Нью-Орлеан музыкасы, 1930 жылдардың би музыкасы, Чайковский, Букстехуде, Дворжак және Хачатурян музыкасы және т.б.
1987 Ahnen Күдіктену Екіұшты атау
1989 Palermo Palermo
1991 Tanzabend II Би кеш II
1993 Das Stück mit dem Schiff Кемемен ойын
1994 Ein Trauerspiel Трагедия
1995 Danzón
1996 Nur Du Тек сен
1997 Der Fensterputzer Терезе жуушы
1998 Masurca Fogo
1999 O Dido
2000 Wiesenland Шалғын
Kontakthof – Mit Damen und Herren ab 65 Контактхоф – 65 жастан асқан ерлер мен әйелдермен
2001 Água Португал тілінде «Су»
2002 Für die Kinder von gestern, heute und morgen Кешегі, бүгінгі және ертеңгі балалар үшін
2003 Nefés Түрік тілінде «Дем»
2004 Ten Chi
2005 Rough Cut
2006 Vollmond Толық ай
2007 Bamboo Blues
2008 Sweet Mambo
Kontakthof – Mit Teenagern ab 14 Контактхоф, 14 жастан асқан жасөспірімдермен
2009 como el musguito en la piedra, ay si, si, si Тасқа жабысқан мүк сияқты, о, иә, иә, иә