Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Мало (Lang es samaˈlo) – Луизиана штатының Сент-Бернард округінде Борн көлінің жағалауында XVIII ғасырдың ортасынан бастап, 1915 жылғы Нью-Орлеан даулымен жойылғанға дейін болған шағын балықшылар ауылы. Сент-Малоның құрылған күні нақты белгісіз. Бұл қауымның мүшелерін көбінесе «Манилалықтар» немесе «Маниламендер» деп, кейін «Тагалалар» деп атаған. Филиппин астанасы Манила болғандықтан, аймақта тұратын филиппин-американдықтарды («Маниламендер» деп аталған) жергілікті қарақшы Жан Лафитт өзінің «Баратариандарына» – Эндрю Джексонның басшылығымен американдық әскерлерге жеке жалданып қызмет ететін сарбаздар тобына қосылуға шақырды. Олар Нью-Орлеанды қорғауда шешуші рөл атқарды, дұрыс бағытталған артиллериялық оқтарды тізбектей атып, американдықтардың жеңісіне үлкен үлес қосты. Кейбір деректерге сәйкес, Сент-Мало елді мекені 1763 жылы Манила галеондары саудасы кезінде испандық кемелерден дезертир болған филиппиндіктермен құрылған. Сонымен қатар, қауым он тоғызыншы ғасырдың басында да құрылуы мүмкін. «Манилалықтар» Луизиананың батпақты жерлеріне қоныстанды, онда испан билігі оларға жете алмады. Дезертирлік себептері әртүрлі болды, бірақ испандықтардың қатыгездігінен құтылуға деген ниеті басты себеп деп есептеледі. 1784 жылдан бастап Хуан Сан Мало Нью-Орлеан төңірегінде және Сент-Бернард округінде мал ұрлап, мүлікті жойып, тәртіпсіздік тудырған қашқан құлдар тобын басқарды. Сол жылдың мамыр айында испан үкіметі американдықтардың тобы өлтірілгеннен кейін Сан Малоны және оның сарбаздарын ұстау үшін экспедицияға дайындала бастады. Сан Мало мен оның тобы паналаған аймақ оның атымен белгілі болды. 1883 жылдың 31 наурызында ғана журналист Лафкадио Хирн «Harper's Weekly» журналында қауымды тікелей сипаттаған мақала жариялады. Бұл мақала АҚШ-тағы филиппиндіктер туралы жарық көрген алғашқы материал болды. Сент-Мало 1915 жылғы Нью-Орлеан даулы кезінде аймақтың көп бөлігімен бірге толығымен қирады, ал қауымның қалдықтары Нью-Орлеанға сіңіп кетті.
Saint Malo (Lang es samaˈlo) was a small fishing village that existed along the shore of Lake Borgne in St. Bernard Parish, Louisiana as early as the mid eighteenth century until it was destroyed by the 1915 New Orleans hurricane. The exact date of the establishment of Saint Malo is disputed. The members of the community were commonly referred to as Manila men, or Manilamen, and later Tagalas. Filipino Americans residing in the region (referred to as "Manilamen" on the account of Manila being the capital of the Philippines) were recruited by local pirate Jean Lafitte to join his "Baratarians", a group of privately recruited soldiers serving under the American forces under the command of Andrew Jackson, in the defense of New Orleans. They played a decisive role in securing the American victory, firing barrage after barrage of well aimed artillery fire. The settlement of Saint Malo was established, by some accounts, as early as 1763 by Filipinos who deserted Spanish ships during the Manila galleon trade. It is also possible that the community was established later into the early nineteenth century. The Manilamen settled in the marshlands of Louisiana where no Spanish officials could reach them. Reasons for their desertion varied; however their desire to escape brutalities dealt by the Spanish is generally regarded as the main reason. Beginning in 1784, Juan San Maló led a group of fugitive slaves below New Orleans and in St. Bernard Parish which stole livestock, destroyed property, and seeded other chaos. In May of that year, the Spanish government began preparing for an expedition to capture San Maló and his maroons after a group of Americans were murdered. The same area that San Maló and his group found refuge became known by his name. It wasn't until March 31, 1883 that the journalist Lafcadio Hearn published an article in Harper's Weekly which documented the community firsthand. The article is the first published article about the Filipinos in the United States. Saint Malo was completely destroyed, along with much of the region, by the New Orleans hurricane of 1915 and consequently the remnants of the community assimilated into New Orleans.
1812 жылғы соғыстағы рөлі
Бұл аймақта тұратын филиппин-американдықтар, "маниламендер" деп аталған, жергілікті қарақшы Жан Лафитттің "Баратариандары" қатарына қосылуға шақырылды. Бұл Эндрю Джексонның басшылығымен американдық күштерге қызмет ететін жеке жалдаған әскерлер тобы болды, олар Жаңа Орлеанды қорғауда көмектесті. Олар американдықтардың жеңісіне қол жеткізуде шешуші рөл атқарды, дәл бағытталған артиллериялық оқтарды тікелей нысанаға жеткізіп атып, қарсыластарды шашыратты. Тарихшы Марина Эспина Джексон басқарған американдық қорғаныс күштерінің "қалыпты армия бөлімдерінен, штаттық милициядан, батыстың мергендерінен, екі полк пен Дельта батпақтарының қарақшыларынан (соның ішінде аталған филиппин-американдықтардан)" тұрғанын мәлімдейді.
Filipino Americans residing in the region, referred to as "Manilamen," were recruited by local pirate Jean Lafitte to join his "Baratarians", a group of privately recruited soldiers serving under the American forces under the command of Andrew Jackson, in the defense of New Orleans. They played a decisive role in securing the American victory, firing barrage after barrage of well aimed artillery fire. Historian Marina Espina states that the defending American force under Jackson consisted of "regular army troops, state militia, western sharpshooters, two regiments and pirates from the Delta Swamps (which included the aforementioned Filipinos)."
Тұрғын үйлер
Манилалықтар Филиппиннің нипа үйлеріне ұқсас стильдегі, су үстінде тіреулермен тұрғызылған шағын үйлерде өмір сүрді. Төсектер қабырғаға орнатылған сөрелерге жайылды. Хирннің сөзінше, балықшылар түнде ұн бөшкелерінің, жиналған желкендердің және шегірілген балықтың арасында ұйықтаған. Балық та шегіріліп, кейін жеу үшін ілінетін. Мұның себебі осы елді мекеннің шалқап жатқан және қиын жағдайларымен байланысты болуы мүмкін. Манилалықтар көбінесе аралдық, каджун және жергілікті әйелдерге уәде беріп, үйленетін.
The Manilamen lived in small houses supported above the water by stilts in a similar style to the nipa huts of the Philippines. The mattresses were laid upon a series of shelves mounted against the walls. According to Hearn, the fishermen slept at night “among barrels of flour and folded sails and smoked fish.” Fish was also smoked and hung for later consumption. The reason for this can be attributed to the isolated and harsh conditions of the settlement. Manilamen often courted and married Isleño, Cajun, and Indigenous women.
Үкімет
Сент-Малоның шалқап жатуына байланысты, манилалықтар салық төлемеді және қауымдастықта құқық қорғау органдары болған жоқ. Бұл ауылға Луизиана штатының, Сент-Бернард округінің немесе АҚШ үкіметінің ешбір шенеунігі келген емес. Ауылдың шалқап жатуына байланысты дін қызметкерлері де сирек баратын. Көптеген исленос және олардың ұрпақтары филиппин текті, сондықтан Лос-Исленос мұрасы және Сент-Бернард мәдени қоғамы "филиппиндықтарды" исленос өзіндігін қалыптастырған маңызды қауым ретінде тізімдейді. 2019 жылдың қараша айында Лос-Исленос музей кешенінде осы елді мекенге арналған тарихи белгі орнатылды.
Due to the isolation of Saint Malo, the Manilamen paid no taxes and the community lacked law enforcement officials. The village had never been visited by any official from St. Bernard Parish, the state of Louisiana, or the United States government. Priests rarely went to visit the settlement due to its isolation. A number of Isleños and their descendants possess Filipino ancestry, so much so that Los Isleños Heritage and Cultural Society of St. Bernard lists "Filipino" as a significant community that developed the Isleño identity. In November 2019, a historical marker for the settlement was installed at Los Isleños Museum Complex.