Кіріспе

Австралия полициясының мәліметтері Австралиядағы қылмысты әртүрлі құқық қорғау органдары (федералды және штаттық полиция күштері мен жергілікті кеңестер), федералды және штаттық қылмыстық сот жүйесі және штаттық түзеу қызметі басқарады. Ішкі істер департаменті федералды құқық қорғау, ұлттық қауіпсіздікті (кибер қауіпсіздік, көлік қауіпсіздігі, қылмыстық сот төрелігі, төтенше жағдайларды басқару, көпмәдениеттілік, иммиграция және шекарамен байланысты функцияларды қоса алғанда) бақылайды. Оған Австралия Федералды полициясы, Австралия Шекара күші, Австралия Қауіпсіздік барлау ұйымы, Австралия Қылмыстық барлау комиссиясы, Австралия Транзакциялық есептер мен талдау орталығы және Австралия Криминология институты кіреді. Әр штат пен аумақтың өз полиция қызметі бар. Ұлттық сот жүйесін Бас прокурор департаменті бақылайды, әр штат пен аумақтың осыған баламасы бар. Түрмелерді әр штат пен аумақтың түзеу қызметі департаменті тәуелсіз түрде басқарады. Қылмыстық статистика штаттар бойынша жиналады, содан кейін Австралия Статистика бюросы оны жинақтап, талдайды. 2008–09 және 2017–18 жылдар аралығында ұлттық статистикада таңдалған барлық үй қылмыстары бойынша, жыныстық шабуылдан басқа жеке қылмыстардың барлық санаттары бойынша жәбірлену көрсеткіші төмендеді. 15 және одан жоғары жастағы австралиялықтардың шамамен 5,0% (966 600) жеке қылмысқа ұшыраған.

Құқық қорғау органдары

Австралияда құқық қорғау органдары федералды үкімет, штаттар мен аумақтар және жергілікті агенттіктер бақылауындағы құқық қорғау қызметкерлерімен қамтамасыз етіледі. Көптеген штаттық, аумақтық және федералды агенттіктер ақ жағалы қылмысқа қатысты кең ауқымды заңнаманы да басқарады. Полиция қылмыстық заңды қолдануға жауапты. Әр штаттың және аумақтың шерифтері мен сот орындаушылары азаматтық құқық (жалпы құқық) юрисдикциясын жүзеге асыратын соттардың үкімдерін орындау үшін жауапты. Әртүрлі штаттық полиция күштері өз штаттарындағы мемлекеттік заңды сақтау үшін жауапты, ал Австралия Федералды Полициясы (AFP) бүкіл елде қолданылатын Ұлттық заңға қарсы қылмыстарды сақтау және тергеу үшін жауапты.

Иммиграциялық қамау орындары

Мемлекеттер басқаратын стандартты түрмелерден өзге (және тұтқын статистикасына кірмейді), Ішкі істер министрлігі виза талаптарын бұзған немесе визасы жоқ шетел азаматтарын ұстау үшін Австралияның иммиграциялық ұстау орталықтарының жеке жүйесін пайдаланады. Осы ұстау орталықтарының кейбіреулері босқындар мен пана іздеушілерді сотсыз, көбінесе бірнеше жылға дейін мерзімсіз ұстап тұру үшін қолданылады. Австралияны британдықтардың қоныстандыруының басты себептерінің бірі – олардың жүктемелі түзеу жүйелерінің қысымын азайту мақсатында жазалау колониясын құру болды. Осы сексен жыл ішінде 165 мыңнан астам британдық қылмыскер Австралияға жіберілді. Алғашқы қылмыскерлер арасында тәртіп нашар болды, ұрлық, дене және жыныстық шабуылдар жиі кездесті. Заңды сақтау бастапқыда Бірінші флотпен бірге келген Жаңа Оңтүстік Уэльс теңіз корпусының құзырында болды. Австралияның алғашқы азаматтық қылмысқа қарсы күштері 1789 жылдың тамызында құрылды. Олар Сидней шығанағындағы елді мекенді патрульдеуге уәкілетті және "қылмыс, қаскөйлік немесе құқық бұзушылық" күдігі бар кез келген адамды "ұстау және тексеру" үшін өкілеттік алған он екі адамнан тұратын түнгі күзеттен құралды.

Түпкүллі халықтарды өлтіру

Сидней шығанағында қоныс тепкен ең алғашқы күндерден бастап, қоныс аударушылар жергілікті халықтармен қақтығысқа түсті. Губернатор Артур Филипп өзі бұрын сотталғандарға мылтықтар берді, олар аймақтағы аборигендерге оқ ату үшін қолданылды, сондай-ақ 50-ге жуық аборигенді "таратып салу" үшін өздеріне бекітілген аймақтарға әскерлерді жіберді. Жасырын немесе санкцияланған жаппай қырғындар 20 ғасырға дейін жалғасты, соңғысы 1928 жылы Батыс Австралиядағы Конистон қырғынында тіркелді.

Буш-алуандар (1788-1880 жылдар)

Бұш-шаңыраулар – Австралияның британдық қоныстануының алғашқы жылдары биліктен жасыру үшін Австралияның бұталарын паналау ретінде пайдаланған қашқан сотталғандар еді. 1820 жылдарға қарай "бұш-шаңырау" термині "құралмен тонау" ісін өмір салты еткен, бұталарды өздерінің базасы ретінде пайдаланған адамдарды білдіретіндей болып дамыды. Бұш-шаңыраулық 1850 және 1860 жылдардағы алтын асығу кезеңінде гүлденді, сол кезде Бен Холл, Фрэнк Гардинер және Джон Гилберт сияқтылары Жаңа Оңтүстік Уэльстің ауылдық аймақтарында белгілі бандиттік топтарға жетекшілік етті.

XXI ғасыр статистикасы

Австралия криминология институты Австралиядағы қылмыс және әділет мәселелері бойынша статистика мен ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ететін интерактивті платформаны ұсынады, ол "Австралия қылмысы статистикасы" деп аталады. Бұл платформа Австралиядағы қылмыстың барлық түрлері туралы статистиканы, соның ішінде қамауда қайтыс болу, қылмыскерлер мен құрбандар туралы мәліметтер, қылмыстың түрлері, есірткі қолдану, түрмелер және қылмыстық соттар туралы ең оңай қолжетімді деректерді ұсынып тұр.

Қылмыстық деңгейі

Жаңа Зеландия, Ұлыбритания, Канада және АҚШ сияқты ағылшын тілінде сөйлейтін басқа елдермен салыстырғанда, 2020 жылы Австралиядағы қылмыстың жалпы деңгейі 100 000 адамға шаққанда 0,87 құрады, ал Солтүстік Америкада бұл көрсеткіш жоғары болды – Канадада 100 000 адамға 2,1, ал АҚШ-та 100 000 адамға 6,5. 2021 жылы Австралиядағы адам өлтіру көрсеткіші 100 000 адамға шаққанда 0,86 болды, бұл Жаңа Зеландиядағы 100 000 адамға шаққандағы 1,0 және Ұлыбританиядағы 100 000 адамға шаққандағы 1,3 көрсеткіштерінен төмен. 2021 жылы Солтүстік Америкамен салыстырғанда, АҚШ пен Канададағы адам өлтіру деңгейі 100 000 адамға тиісінше 3,8 және 2,2 болды.

2016-2017 жылдар

2016-2017 жылдары полиция тіркеген қылмыскерлердің саны өткен жылмен салыстырғанда 1%-ға артып, шамамен 414 000-ға жетті. 2016-2017 жылдары қылмыскерлердің көрсеткіші, яғни Австралия халқының арасындағы қылмыскерлер саны 1,98%-дан 2%-ға дейін сәл өсті. 2016-2017 жылдары жасөспірімдер арасындағы қылмыскерлер көрсеткіші жетінші жыл қатарынан төмендеді. 2009-2010 жылдар мен 2016-2017 жылдар аралығында көрсеткіш 100 000 адамға шаққанда 3 339-дан 2 330 қылмыскерге дейін төмендеді. 2016-2017 жылдары ең көп таралған қылмыс түрі заңсыз есірткіге қатысты құқық бұзушылықтар (20%) болды, ал жыныстық шабуылға және оған байланысты қылмыстарға қатысты көрсеткіш 3%-ға өсті, бұл бес жыл қатарынан байқалатын өсім және жалпы өсім 40%-ды құрады, бұл 2008/09 жылғы көрсеткіштен 4,8 пайызға жоғары. 2017 жылдан бері кісі өлтіру көрсеткіші 2020 жылға қарай 100 000 адамға шаққанда шамамен 0,87 деңгейінде тұрақталды. 1989-1990 және 2013-2014 жылдар аралығындағы статистикалық кезеңде ұлттық кісі өлтіру көрсеткіші 100 000 адамға шаққанда 1,8-ден 1-ге дейін төмендеді. 2013-2014 жылдары Австралияда 238 кісі өлтіру оқиғасы тіркелді, ал 1989-1990 жылдары бұл көрсеткіш 307 болған. 2012 жылғы Ұлттық Австралия кісі өлтіруді бақылау бағдарламасының есебінен: "Кісі өлтіру көрсеткіші 1989 жылдан бері жыл сайын төмендеп келеді. 2010-2011 және 2011-2012 жылдар аралығы 1989 жылдан бастап деректер жинау жұмысы басталғаннан бергі кісі өлтіру көрсеткішінің ең төменгі деңгейін көрсетті".

Түрме статистикасы

Түрмедегілердің статистикасы 2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін Австралия Статистика бюросының 4517.0 – «Австралиядағы түрмедегілер» парақшасында табылады.

Қамауда болғандар

Австралия криминология институтының зерттеулері 1990 жылдан 2011 жылдың ортасына дейін полицияның қолынан қаза тапқан адамдардың 40 пайызы психикалық аурудан зардап шеккенін көрсетті. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында Адам Салтер (2009 жылы Сиднейде атылып қаза болды); Илайджа Холкомб (2009 жылы Армидейлде атылып қаза болды); және Рони Леви (1997 жылы Бонди жағасында атылып қаза болды) қаза тапқандардың арасында болды. Виктория штатында 2008 жылы Тайлер Кэссиди атып өлтірілді. 15 жастағы Кэссиди Австралияда полиция атып өлтірген ең жас адам деп есептеледі.

Австралияның түпкүлкі тұрғындары мен қылмыс

Австралияда аборигендер қылмыс жасағаны үшін айыпталып, түрмеге қамалу көрсеткіші пропорционалды түрде жоғары. Бұл мәселе өте күрделі, және оған федералды және штаттық үкіметтер, сондай-ақ аборигендердің өкілдері түрлі талдаулармен, көптеген бағдарламалар мен шаралармен жауап берді. Көптеген дереккөздер қылмыстық әділет жүйесінің барлық сатысында аборигендердің көптеп ұсынылуын көрсетеді.

Қаруларды бақылау заңдары

1996 жылы іске асырылған қаруды қайта сатып алу бағдарламасы көбінесе жартылай автоматты және инерциялық атыс қаруларын сатып алып, жойды. АҚШ-та салыстырмалы түрде жиі болатын жаппай қырқындар қаруды бақылау заңдары туралы пікірталасқа уақыт-уақыт қайта ортақ түсіреді, ал Австралияның қаруды бақылау заңдары АҚШ азаматтары мен Конгрестің кейбір мүшелері үшін қаруды қауіпсіз басқару және азаматтарға лицензия берудің жұмыс істейтін шешімінің үлгісі ретінде қарастырылды. Қару заңдары қолданысқа енгізілгенге дейін және кейін қылмыс статистикасы қылмыстарда қару қолданылуының төмендегенін көрсетті. Ұлттық құқық бұзушылықты бақылау бағдарламасына сәйкес, 1989–90 жылдар мен 2013–14 жылдар аралығында атыс қаруымен жасалған адам өлтіру оқиғаларының саны 57%-ға төмендеді, яғни 75-тен 32-ге дейін азайды. 2013–14 жылдары адам өлтіру оқиғаларының 13%-ында атыс қаруы қолданылған, ал 1989–90 жылдары бұл көрсеткіш 24% болған.