Кіріспе

Құрылыс кезінде соңғы қабырға (немесе оған баламасы) орнатылған кездегі құрылысшылардың дәстүрлі рәсімі. Бұл рәсім әдетте құрылыс барысында ғимараттың үстіне соңғы қабырға (немесе оған баламасы) қойылғанда өткізіледі. Бүгінде бұл шара жиі жариялылықпен байланысты, бұқаралық ақпарат құралдары үшін ұйымдастырылады. Содан бері бұл термин ғимараттың құрылымын аяқтауды, рәсім болсын болмасын, білдіреді. Сондай-ақ, бұл құрылыстың жоғарғы бөлігіндегі желдің күшін анықтау үшін де қолданылады.

Тарих

Жаңа ғимаратты "топқа қою" дәстүрінің тамыры ежелгі скандинавиялық діни ғұрыптарға жетеді – жаңа ғимараттың үстіне ағаш орнату арқылы құрылыс кезінде ығыстырылған ағаштарда мекендейтін рухтарды ынаяттандыру. Бұл дәстүрдің де функционалдық мақсаты болған: қарағай ағашы қолданылып, оның инелері түскен соң, құрылысшылар төмендегі ағаш қаңқасы құрғанын біліп, ғимаратты жабуға кіріскен. Ұзақ жылдар бойы ағаштан жасалған құрылыстардың маңызды бөлігі болғандықтан, ол бастапқыда Англия мен Солтүстік Еуропаға, содан кейін Америкаға тарады. Ағаш немесе жапырақты бұта ең жоғарғы ағаш немесе темір арқалыққа орнатылады, көбінесе оған тулар мен ленталар байланады. Әдетте, тост айтылады және кейде жұмысшыларға тамақ беріледі. Кірпіш немесе тас қалауда бұл ғұрып соңғы блок немесе кірпішті орнатуды тойлайды. Кейде "топқа қою" шарасы аралық кезеңде де өткізіледі, мысалы, шатыр құрғаған кезде, яғни шатыр кем дегенде жартылай тұрақты түрде сыртқы факторлардан қорғауды қамтамасыз етеді. Бұл практика Ұлыбританияда, Австралия мен Канада сияқты Ұлттар Достастығы елдерінде, сондай-ақ Германия, Австрия, Словения, Исландия, Чили, Чехия, Словакия, Польша, Венгрия және Балтық елдерінде кең таралған. АҚШ-тағы көкжайдың соңғы арқауы көбінесе ақ түспен боялып, құрылысқа қатысқан барлық жұмысшылар қол қояды. Нидерланды мен Фландрияда "pannenbier" (голландық тілінде – "шатыр сырасы") дәстүрі танымал, онда ғимараттың ең биік нүктесіне жеткеннен кейін ұлттық, аймақтық немесе қалалық ту ілінеді. Ол ғимарат иесі жұмысшыларға тегін сыра ұсынғанша сол жерде қалады, содан кейін түсіріледі. Жұмысшылар ту көтерілгенде тегін сыра алады, сондықтан олар бірнеше күннен артық ту көтеріп жүрсе, ашкөз деп есептеледі.