Кіріспе

Улы емес жылан тұқымдасынан шыққан баялық тышқан жылан (Bogertophis rosaliae) – Colubridae тұқымдасына жататын улы емес жылан түрі. Бұл түр Мексиканың Баха-Калифорниясы, Калифорнияның оңтүстік бөлігі және Кортес теңізіндегі кейбір аралдарда таралған.

Сипаттама

Бая Калифорнияның тышқан жыланы - ұзын бас, үлкен көздері және тегіс арқа шашақтары бар, ұзын, жұқа колбрид жыланы. Ересектердің толық ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) әртүрлі болады. Арқалық шашақтың әрқайсысы екі төбелік шұңқырды қамтиды (Price 1990a, 1990b). Арқасы біркелкі зәйтүн немесе қызғылт қоңыр түсті, кремді түсті фонда қара дақтарсыз (Ottley және Jacobsen 1983). Сары немесе жасыл түс денедің төменгі жағынан құрсаққа дейін созылады (Price 1990b). Көздің радужкасы сары-жасыл түсті (Ottley және Jacobsen 1983).

Таксономиялық ескертулер

Доулинг пен Прайс (1988) иммунологиялық деректерге сүйене отырып, осы жыланды жеке Bogertophis туысына жатқызды. Алайда, деректер жиынтығындағы және талдау әдісіндегі қиындықтар осы түрді әзірге қарапайым жылан туысы Elaphe-нің құрамына жатқызудың дұрыс екенін көрсетті (Л. Гризмер және Джон Райт жеке хабарлама). B. rosaliae-нің географиялық ареалы бойынша генетикалық айырмашылықты анықтауға әлі ешқандай тырысқан жоқ. Осы айырмашылықты түсіну, B. rosaliae ішінде генетикалық тұрғыдан ерекшеленетін популяциялардың бар-жоғын анықтау үшін қажет. Мұндай зерттеу үшін қажетті материалды алудың қиындығы, бұл мәселені шешу үшін ДНК-ны сақталған үлгілерден алу сияқты жаңа тәсілдерді қолдану қажеттігін көрсетеді.

Географиялық ауқым

Бая Калифорнияның тышқан жыландары Калифорния штатының оңтүстік-батысындағы Империал округінің ең оңтүстік бөлігінен басталып, Бая Калифорнияның оңтүстігіне дейін, Кабо-Сан-Лукасқа дейін (Price 1990a) таралады. Оның ареалының кем дегенде солтүстік жартысында, ол кеңістікте бөлінген жерлерде кездеседі (Ottley and Jacobsen 1983, Price 1990b). Оның таралған биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 2 метрге дейін жетеді. АҚШ-та B. rosaliae тек бір жол апатынан қаза тапқан мысалы ғана белгілі, CSDSNH 644161 нөмірімен 1984 жылдың 26 мамырында Калифорния штатының Маунтин-Спринг (Империал округі) шығысындағы 8-ші қалааралық тас жолда табылған. Степбинс (1985) және басқалар бұл жердің нақты екеніне сенсе де (Л. Грисмер және Г. Прегилл, жеке хабарласу), кейбіреулер бұл жазбаның дұрыстығына күмән келтірді (S. Barry, J. Copp, and C. Fagan, жеке хабарласу).

Өмірбаян

B. rosaliae-нің өмір тарихы дерлік толыққанды белгісіз (Price 1990b). Бұл түр түнгі немесе кездейсоқ уақытта белсенді болып көрінеді және қолайлы жағдайларда күндіз де белсенді болуы мүмкін (Ottley and Jacobsen 1983). Көбеюі мен өсуі туралы ешқандай мәлімет жоқ, тек тұтқын жағдайында белгісіз саны бар жұмыртқалар тудырғаны белгілі (Price 1990b). Тамақтануы және мінез-құлқы туралы аз ғана мәліметтер тұтқынға алынған мысалдарға негізделген, ал дала жағдайындағы осы жылан туралы деректердің болмауы оларды түсіндіруді қиындатады. Егер басқа тышқан жыландарына ұқсас болса, ол оңай қозғалады (Wright and Wright 1957) және ересектердің ұзақ өмір сүруі мүмкін (Bowler 1977). Бұл таксонның қозғалысы, таралу қабілеті немесе потенциалды жауы туралы деректер жоқ.

Тіршілік ету ортасы

B. rosaliae көбінесе шағын бұлақтарға жақын орналасқан, ылғалды және құрғақ шөлдік жерлерде (тасты шатқалдар мен құрғақ арналар) кездеседі (Ottley және Jacobsen 1983, Stebbins 1985), бірақ жекелеген түрлер су көздерінен алыс төбелерде және құрғақ үстірттерде де байқалған (L. Grismer, жеке хабарлама). Бұл жылан үшін өмірлік ортаның маңызды элементтері нақты анықталмаған, бірақ оған орташа тығыз жапырақты бұта немесе ағаш қажет болуы мүмкін, себебі оны бұрынғыда жергілікті желдеткіш пальмалардан (Washingtonia spp.), финик пальмаларынан (Phoenix dactylifera), мескиттен, ақ палодан (Lysiloma candidum), жасыл палодан және креозот бұталарынан кездестірген (Price 1990b). Жұмыртқа салу орындары белгісіз.

Статусы мен тіршілік ету ортасы туралы ұсыныстар

Калифорния штатының үкіметі оның жағдайын "Ерекше қорғауға алыну керек" деп санайды. Ол жыланның әуесқой, ғылыми және кәсіби коллекционерлердің бәрі үшін ізделіп жүрген сирек кездесетін түр екенін атап көрсетеді. Калифорниядағы жалғыз мәліметтің нақты еместігіне байланысты, оның штат ішінде таралуына қатысты қосымша ақпарат пайда болғанға дейін оны қорғауды жалғастыру қажет деп есептейді. Калифорнияның Балық және ойын шаруашылығы департаментінің Мекеналарды сақтау жоспарлау бөлімі Империял және Сан-Диего округтеріндегі орташа дәрежеде жапырақты тәжі бар бұталы және ағашты мекендерді жан-жақты зерттеу қажет екенін ұсынады, бұл жылан Калифорнияның герпетофаунасының құрамына кіретінін анықтау үшін. Егер популяциялар табылса, жоспарлау бөлімі жергілікті мекенді өзгертуден және оны жинаудан қорғау қажеттігін, сондай-ақ осы таксонды бақылауды бастау қажеттігін мәлімдейді.