Кіріспе

Түймеше немесе рычаг арқылы өрт дабылын қосу

Өрт дабылын қолмен қосу – бұл шақыру нүктесі, тарту станциясы немесе басқа да құрылғы арқылы өрт дабылын іске қосу процесі. Бұл әдетте тиісті ғимарат немесе аймақ үшін эвакуация сигналын беруге әкеп соғады. Өрт дабылын қолмен қосу үшін адамның араласуы қажет, бұл жылу және түтін детекторларын пайдалану арқылы автоматты түрде іске қосылатын өрт дабылынан өзгеше. Дегенмен, өрт сөндіру және дабыл беру жүйесінің жалпы бөлігі ретінде автоматты анықтаумен бірге шақыру нүктелері/тартқыш станцияларды пайдалану мүмкін. Дайын ғимараттардағы жүйелер әдетте сымдармен қосылады және басқару панелімен жабдықталған. Құрылыс кезінде сымсыз қосу құрылғылары жиі қолданылады. Өрт дабылын қосу станциясы немесе шақыру нүктесі іске қосылған кезде, қағидалар бойынша эвакуация дереу басталуы керек. Жүйенің техникалық қызмет көрсетуі және қауіпсіздік бұғаттауы сияқты кейбір ерекшеліктер бар, онда басқару панелінен тыс қолмен іске қосу күшін жоюға болады. Қауіпсіздік дабылы, авариялық есік ашу, өнеркәсіптік өрт сөндіру жүйелері және қауіпті материалдардың ағып кетуі туралы дабылдар – бұл өрт дабылына ұқсас қолмен іске қосылатын құрылғылармен іске қосылатын арнайы жүйелердің мысалдары. Олар өрт дабылы жүйелерімен әртүрлі деңгейде байланысты болуы мүмкін.

Өрт сөндіру сигнализациясының тарту станциясы

Өрт сигнализациясы тарту станциясы – өртке қарсы белсенді қорғаныс құрылғысы, көбінесе қабырғаға орнатылады. Оны қосу арқылы өрт сигнализациясы жүйесінде дабыл іске қосылады. Бұл Солтүстік Америкада ең көп таралған конструкция. Ең қарапайым нұсқасында пайдаланушы тұтқаны төмен тартып дабыл береді, бұл тізбекті толықтырып, тұтқаны қосулы күйде бекітеді және дабыл сигналын өрт дабылдарын басқару тақтасына жібереді. Қолданыстан кейін көптеген өрт сигнализациясы тарту станцияларын тақтаны қайта орнату үшін арнайы құрал немесе кілт арқылы дайын күйге келтіру қажет. Бір әрекет немесе қол қимылымен қосылатын қарапайым қолмен басқарылатын станциялар, дірілдеу немесе кездейсоқ тию арқылы қаламаған түрде іске қосылуы мүмкін. Бұл мәселені шешу үшін алғашқы стратегиялардың бірі оператордан ішкі серіппелі механизмді босату үшін шыныны сындыруды талап ету болды. Көптеген қазіргі орналымдарда екі қол қимылын қажет ететін қолмен тарту станциялары, мысалы, жоғары көтеріп тарту немесе итеріп тарту, шыны сындыру және бір әрекетті модельдерді алмастырды.

Кодталған тарту станциялары

Бұрын, барлық жүйелерді тарту станциялары басқарды. Бұл кодталған тарту станциялары қазіргі заманғы тартуларға қарағанда әлдеқайда үлкен болды және оларда кодты дөңгелек болды. Оларда станция тартылғанда керіліп, жайылатын механизм болды және (қазіргі заманғы тарту станцияларынан өзгеше) тұтқасы төмен қалып тұрмады. Бұл механизм белгілі бір тістер саны бар кішкентай дөңгелекті айналдыратын, ол кодтаманы анықтайтын. Тістер контактіге итеріліп, тізбекті ашып-жабып, қоңыраулар мен дабылдарға кодты жіберетін. Бұл кодты ғимараттың күзетшілері дабылдың қайдан екенін анықтау үшін пайдаланды. Мысалы, кеңсе ғимаратының төртінші қабатындағы лифт вестибюлінде орналасқан және 5 3 1 коды бар тарту станциясын қарастырайық. Станция тартылғанда, ғимараттағы күзетшілер кодтардың тізімінен 5 3 1 кодын іздейтін. Олар дабылдың қай жерден келгенін анықтағаннан кейін, шынайы өрт бар-жоғын тексеруі керек. Егер өрт болса, олар ғимаратты эвакуациялап, өрт сөндіру қызметін шақырады. Жүйелік сынақтарды екі тәсілмен жүргізуге болады: кодталған тарту станциясында алдыңғы жағында сынақ тесігі (әдетте алтыбұрышты кілтпен ашылады) немесе ішкі жағында сынақ түймешігі болады. Түймешікті бір жаққа бұрғанда, хабарлау құрылғылары үздіксіз дыбыстайды (немесе бір реттік қоңыраулар болған жағдайда, бір рет дыбыстайды). Оны басқа жаққа бұрып, содан кейін тартуды іске қосу арқылы станцияның механикалық бөліктерінің дұрыс жұмыс істейтінін тексеруге мүмкіндік беретін үнсіз сынақ жүргізуге болады. Станция бір рет тартылғаннан кейін, өзін-өзі қалпына келтіруге дейін кем дегенде төрт рет кодты орындайды. Кодталған тартулар әдетте жаңа өрт сигнализациясы жүйелерінде 1950 жылға дейін, кейде 1970 жылдарға дейін қолданылды. 1990 жылдардың басына дейін кейбір панельдер кез келген кодталған тарту станцияларын орналастыру үшін қосымша аймақпен жабдықталды. Бүгінгі таңда, кодталған тарту станциялары жұмыс істеп тұрған өрт сигнализациясы жүйелерінде сирек кездеседі.

Қазіргі заманғы тарту станциялары

Қазіргі заманғы өрт сигнализациясының көптеген тарту станциялары бір әрекетті және пайдаланушыдан дабыл дыбысын шығару үшін тұтқаны төмен тартуды ғана талап етеді. Басқа өрт сигнализациясы тарту станциялары екі әрекетті және сондықтан пайдаланушыдан төмен тартудан бұрын екінші тапсырманы орындауды талап етеді, мысалы, станциядағы панельді көтеру немесе итеру, немесе қоса берілген балғамен шыны панельді бұзу. Ең танымал тарту станциясы, әдетте, тұтқасы "Т" әрпіне ұқсас болғандықтан "Т" пішіндес тарту станциясы деп аталады. Бұл стильді көптеген компаниялар, ең әйгілісі SimplexGrinnell өндіреді. Өрт дабылын іске қосылғаннан кейін қайта орнату әдетте ғимарат қызметкерлерінің немесе төтенше жағдайға жауап берушілердің станцияны кілтпен ашуын қажет етеді, ол көбінесе алтыбұрышты кілт немесе дәстүрлі кілт болып табылады. Станцияны ашу тұтқаны бастапқы күйіне қайтарады, содан кейін станция жабылғаннан кейін өрт сигнализациясының басқару тақтасынан дабыл дыбысын тоқтатуға болады. Кейбір жерлерде, әсіресе колледж жатақтарында және мектептерде студенттер әдейі өрт дабылын іске қосады, бұл олардың ойыншылдығы немесе қалауынан (ашуланғандықтан, қызығушылық танытқандықтан, біреуден кек алу үшін немесе емтиханды кейінге қалдыру, өткізіп жіберу немесе тоқтату үшін) туындайды. Мұндай жалған дабылдар жиі қайталағанда дабылға қанағаттанбауға әкелуі мүмкін, бұл тұрғындарды дабылдың маңыздылығын елемеуге немесе оларды толығымен назарсыз қалдыруға итермелейді. Жалған дабылдар жиі болатын жерлерде тарту станциялары мөлдір пластик қаптамамен ( "Stopper" тауарлық атауымен сатылады) жабылуы мүмкін, ол бұзылғанда немесе ашылғанда дабыл дыбысын шығарып, адамдардың назарын аударады. Пластик қаптамалар сонымен қатар тарту станциясына соққанда немесе кішкентай балалардың кездейсоқ тартуынан туындаған жағдайларды болдырмауға көмектеседі. Кейбір қаптамаларда ішкі дабыл болмайды және олар тек тарту станциясына соққы беруді болдырмау үшін қолданылады. Осы және басқа да мәселелерге байланысты, өрт немесе басқа да төтенше жағдай болмаған кезде өрт дабылын қасақана іске қосу көптеген юрисдикцияларда заңсыз болып табылады.

Қолмен шақыру нүктелері

Еуропа, Австралия, Жаңа Зеландия және Азияда тарту станциялары көбінесе қолданылмайды; олардың орнына қолмен шақыру нүктесі пайдаланылады, ол өрттен қорғау саласында әдетте MCP, шақыру нүктесі, шыны сындыру нүктесі немесе Fire Point деп аталады, ал Жапонияда – "өткізгіш" деп аталады. Олар ғимараттағы адамдарға өрт немесе басқа да төтенше жағдайды хабарлауға мүмкіндік береді. Іске қосылған кезде, қай дабыл іске қосылғанын көрсету үшін жоғарыдан пластик жалауша көтеріледі. Олар әдетте ғимараттағы дабыл жүйесімен және көбінесе жергілікті өрт сөндіру бригадасының диспетчерімен байланыстырылған орталық өрт сигнализация тақтасына қосылады. Алғашқы заманауи MCP 1972 жылы Еуропаға келді және KAC компаниясымен әзірленді. Қолмен шақыру нүктелері дабыл сигналын іске қосу үшін қолданылады және қарапайым түйме басу арқылы немесе шыны сындырылып, түйме ашылғанда жұмыс істейді. Олар қолмен немесе автоматты дабыл жүйесінің бөлігі болуы мүмкін. Бақылау тақтасында шақыру нүктесін оңай табу үшін визуалды индикатор болады, сондай-ақ дабылды іске қосқан құрылғының визуалды идентификаторы болуы керек – әдетте, құлыппен жұмыс істейтін және кілтпен қолмен қалпына келтірілуі тиіс механикалық жалауша. Бұрынғы британдық стандарттар иілгіш қақпақтар мен пластикалық қайта орнатылатын элементтерге рұқсат бермейтін. Пластмасса элементтерінде EN 54 стандартындағы шынымен бірдей баспа болуы керек. АҚШ және Канадада түймеге ұқсас дизайны бар дабыл іске қосу құрылғылары кейде жоғары қауіпті объектілерде қолданылады. NFPA 72 стандартында бірнеше іске қосу механизмдерін қамтитын "Дабыл қорабы" термині қолданылады. Бірнеше қолмен шақыру нүктелері UL/UL Canada стандарттарына сәйкес мақұлданды. Осы материал дайындалған кезде, тарту станциясы әлі де осы аймақтағы ең көп таралған дизайн болып табылады. Ұлыбританиядағы Құрылыс зерттеулер институтының (BRE) баяндамасында "Еуропалық EN54 өрт сигнализациясы және өрт дабылы жүйелері стандартына сәйкес жасалған жабдықтарды АҚШ Ұлттық өрт дабылы кодексі, NFPA 72 бойынша жасалған орналымда қолдануға болмайды деген кең таралған пікір бар" делінген. Бірақ шындығында, "NFPA 72-де қолмен шақыру нүктелерін пайдалануға тыйым салатын ешқандай талап көрінбейді".

Уақытша МКК

Ұлыбритания мен Еуропада сымсыз МКК-ны құрылыс алаңдары сияқты уақытша ортада пайдалану жиі кездеседі. Олар әдетте стандартты сымдық өрт сигнализациясымен бірдей қорғау деңгейін қамтамасыз етеді, бірақ құрылыс кезінде ғимараттың өзгеретін жағдайына сәйкес, арнайы электрик шақырусыз жылжытуға болады. Көп жағдайда олар шақыру нүктесінің мүмкіндіктерін дыбыс және жарқыл сигналдарымен біріктіреді, бұл орнатуды жеңілдетеді. Мұндай жүйелер әдетте стандартты сымдық өрт сигнализациясы желісі сияқты жұмыс істейді, яғни қолмен шақыру нүктелері автоматты өртті анықтау құрылғыларымен – жылу және түтін сенсорларымен (көбінесе құрылыс алаңында шаңның көп болуына байланысты шаңға төзімді етіп жасалған) біріктіріледі және бақылау базалық станциясына қосылуы мүмкін. Бұл станция кез келген дабыл жағдайында іске қосылған құрылғыны анықтап көрсетеді, сондай-ақ радиосигналдың күші мен батареяның қызмет ету мерзімін бақылай алады (құрылыс барысында бұл көрсеткіштер өзгеруі мүмкін). Өмірлік маңызы бар болғандықтан, мұндай жүйелерде қолданылатын радио қабылдағыштар 1-санатты стандартқа сай болуы керек. Құрылыс кезінде қолданылатын жүйелер сымсыз немесе механикалық болуы мүмкін. Ұлыбританияда ағаш каркасты құрылыстар үшін сымсыз жүйелерді бір-бірімен байланыстыру ұсынылады.

Еуропалық стандарттар

Еуропалық Одақта нарыққа ұсынылатын өртті анықтау және дабыл беру өнімдері, (ЕО) № 305/2011 регламентіне сәйкес, EN 54 Өртті анықтау және дабыл беру жүйелерінің еуропалық үйлестірілген техникалық стандартына сәйкес келуі керек. EN 54 стандартының 11-бөлімі – қолмен іске қосылатын дабыл беру нүктелеріне қатысты міндетті бөлім. Стандарттау жөніндегі Еуропалық комитет (CEN, француз тілінде: Comité Européen de Normalisation) Еуропалық Одақ елдерінде тауарлардың еркін қозғалысы үшін үйлестірілген еуропалық стандарттарды әзірлеу міндетінің аясында стандартты әзірлеуге және күтіп ұстауға жауапты. Әрбір құрылғыға арналған EN 54 сертификаты жыл сайын жаңаруы тиіс, ал мұндай өнімдер үшін стандартта баяндалған қатаң сынақ процедураларын орындағаннан кейін, оны хабарланған орган беруі керек. EN 54 сертификатының жарамдылық мерзімі бір жылдан асқан жағдайда, ол жарамсыз болып есептеледі. Өндірушілер мұндай сертификатының мерзімі өткен құрылғыны Еуропалық Одақтың кез келген елінде сатуға немесе орнатуға құқықсыз.