Кіріспе

Американдық экономист (1936–2023)

Стэнли Льюис Энгерман (14 наурыз 1936 – 11 мамыр 2023) – американдық экономист және экономикалық тарихшы. Ол Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Фогельмен бірге сандық тарихи зерттемелерімен танымал болды. Оның алғашқы маңызды кітабы, 1974 жылы Роберт Фогельмен бірге жазылған «Хресттегі уақыт: Американдық негр құлдығының экономикасы» еді. Америка тарихы бойынша Банкрофт сыйлығын жеңіп алған бұл маңызды еңбек, оқырмандарды құлдықтың экономикасы туралы сыни тұрғыдан ойлауға шақырды. Энгерман 100-ден астам мақала жариялаған, сондай-ақ 16 кітап өлшемді зерттеулердің авторы, авторларының бірі немесе редакторы болды. Энгерман Әлеуметтік ғылымдар тарихы қауымдастығының және Экономикалық тарих қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Ол Рочестер университетінде экономика және тарих профессоры болды, онда экономикалық тарих және спорт пен ойын-сауық экономикасы пәндерін оқытты. 2009 жылдан 2012 жылға дейін Гарвард университетінің экономика факультетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, онда спорт пен ойын-сауық экономикасын оқытты. Энгерманның студенттерінің арасында Эвелин Брукс Хиггинботам, Гэри Гортон, Арт Лаффер, Джереми Лин және Роберт Л. Пакеттер болды.

Ерте өмір және білім

Энгерман 1936 жылы Бруклинде дүниеге келген. Оның әкесі Ирвинг Энгерман көтерме саудамен айналысқан жиһаз сатушы болса, анасы Эдит (Каплан) Энгерман үй шаруасын жүргізген. Чарльз Кроу осы еңбектің мазмұнын былай баяндады: "Клиометристер оңтүстіктегі мүлдем өзгеше, сенімді және тиімді құл иелері басқаратын, дамып келе жатқан экономикадан мол табыс көретін, жан басына шаққандағы табысы жоғары және еркін солтүстік шаруашылығынан 35 пайызға артық өнімділікке ие болған ғылыми жаңалықты жариялады. Жаңа жағдайда тиімді, көбінесе жоғары білікті және өнімді құлдар протестанттық еңбек этикасын және қатал викториялық моральдық қағидаларын қабылдады, егіншілердің жыныстық зорлық-зомбылығынан аулақ болды, әкесі бар, тұрақты отбасыларда өмір сүрді, еңбектерінің 90 пайызын өзінде сақтап, жұмысшы табы үшін әлемдегі ең жақсы материалдық жағдайлардың бірін иеленді." Кітаптың сыншылары оның құлдықты "шамалы мейірімді" етіп көрсеткенін айтты. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, Рочестерде Энгерман мен Фогель ұйымдастырған кітапқа арналған панельге шамамен 100 ғалым қатысты, ал жергілікті баспасөз оны "ғылыми соғыс" деп атады. Олардың үш ұлы болды. Энгерман 2023 жылдың 11 мамырында 87 жасында Массачусетс штатының Уотертаун қаласындағы үйінде миелодиспластикалық синдромнан көз жұмды.