Кіріспе

Banco Intercontinental (немесе BANINTER) Доминикан Республикасындағы екінші ірі жеке меншік коммерциялық банк болды, саяси жемқорлыққа байланысты алаяқтық салдарынан 2003 жылы банкротқа ұшырады.

Рамон Баез Фигероа және BANINTER кеңейтілуі

Banco Intercontinental компаниясы 1986 жылы бизнесмен және бұрынғы өнеркәсіп министрі Рамон Баез Романо құрды. Кейін Рамон Баез Фигероа банк басқаруын қабылдады. BANINTER тобына «Listín Diario» газеті, төрт телеарна, кабельдік телекомпания және 70-тен астам радиостанция қарасты.

Банктік дағдарыс

2003 жылдың 7 сәуірінде үкімет BANINTER банкін бақылауға алды. Баез Фигероа 2003 жылдың 15 мамырында BANINTER вице-президенттері Маркос Баез Кокко мен Вивиан Лубрано де Кастильо, директорлар кеңесінің хатшысы Хесус М. Тронкосо және Луис Альварес Рентамен бірге 55 миллиардтан астам RD$ (2,23 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі алаяқтық схеманың бір бөлігі ретінде банктік алаяқтық, ақша жылысу, үкіметтен ақпаратты жасыру айыптарымен тұтқындалды. Бұл сома сол кездегі Доминикан Республикасының ұлттық бюджетінің үштен екі бөлігіне тең еді. Орталық банк жүргізген құтқару операциясы жылына 30%-ға дейін инфляцияны және кедейліктің күрт өсуін тудырды. Үкімет песоның құнын төмендетуге мәжбүр болды, бұл тағы екі банктың құлауына әкеп соқты және Халықаралық валюта қорынан 600 миллион АҚШ доллары (420 миллион евро) көлемінде несие алуға себеп болды. Елдің ақша-кредит заңнамасына сәйкес, ел ішінде сақталған 500 000 доминикан песосына дейінгі жеке салымдарға кепілдік беру міндетті болғанмен, Доминикан Орталық банкі (Banco Central Dominicano) қолдаусыз барлық 2,2 миллиард долларлық BANINTER салымдарына, сомасына қарамастан, доминикан песосымен немесе американ долларымен сақталғандығына және салымдар Доминикан Республикасында немесе BANINTER филиалдарында сақталғандығына қарамастан кепілдік беруді жөн көрді. Бұл бюджеттік тапшылықтың нәтижесінде үлкен инфляция (42%) және DOP-тың 100%-дан астам құнсыздануына әкелді. Бұрынғы президент Мехиа және Орталық банк (Banco Central) депозиторларға шексіз төлемдердің мақсаты – Доминикан банктік жүйесін сенімсіздік дағдарысынан және тізбекті реакциядан қорғау екенін мәлімдеді. Алайда, құтқару операциясының жалпы салдары Доминикан салымшыларының ең байларын өтеуге бағытталды, олардың кейбіреулері жылына 27%-ға дейін жеңілдікпен пайыздық ставка алды, ал бұл Доминикан халқының көпшілігінің есебінен жасалды – олар инфляция, валютаның құнсыздануы, үкіметтік үнемдеу шаралары және алдағы жылдары салықтарды төлеу арқылы құтқару операциясының құнын өтеуге міндетті болды.

Соңынан және сот

Банктік дағдарыс БанИНТЕР тобының БАҚ-тары, соның ішінде банк құлдырауынан кейін Мехиа әкімшілігі уақытша басып алып, басқаратын танымал Listín Diario газеті үшін қатал күреске себеп болды. 2005 жылдың қарашасында Альварес Рента Майамидегі федералды қазылар алдында азаматтық рэкет және заңсыз ақша аударымдары жасады деген айып тағылды, ол BANINTER тобын жоюға қатысты құрылған қылмыстық сұлбаның бір бөлігі болды. Альварес Рентаға Доминикан мемлекетіне 177 миллион доллар төлеуге бұйрық берілді. Ол осы соманы бүгінгі күнге дейін төлемеді. BANINTER-дің басшылары Баез Фигероа, оның туысы Маркос Баез Кокко, Вивиан Лубрано, Хесус Тронкосо Ферруа, сондай-ақ жоғарыда аталған Альварес Рента, Доминикан мемлекеті тарапынан алаяқтық, ақша жылыну және басқа да қылмыстық құқық бұзушылықтар жасады деген айыппен қудаланды. Баез Фигероаның бас адвокаты - Марино Винисио Кастильо, ол қазіргі уақытта президент Фернандестің есірткі құралдары жөніндегі кеңесшісі лауазымын атқарады. 2006 жылдың 2 сәуірінде Баез Фигероаға қарсы қылмыстық іс қозғалды. Алайда, сот қорғау тарапынан келіп түскен өтінішті қабылдап, алғашқы отырысты 2006 жылдың 19 мамырына шегерді. Бұл сотта кеңінен талқыланғандай, қарызды өтеуден бас тарту, артықшылықты несиелер немесе жоғары саяси шенділерге және басқаларға пайда келтірген күдікті қаржылық мәмілелерге байланысты дауға байланысты болды. Ең қызығы, бұл алаяқтық 14 жыл бойы елдің қаржы жүйесін қадағалауға тиіс болған Орталық банк, Банктерді қадағалау және реттеу агенттігі және АҚШ-тың PricewaterhouseCoopers есептік компаниясы тарапынан анықталмады. Баез Фигероа мен оның серіктерінің қалай айыпталып, кейбіреулерінің сотталғаны Доминикан Республикасындағы жеке бизнес пен жоғары мемлекеттік лауазымды тұлғалар арасындағы сыйлық беру мен қызмет көрсетудің кең таралған тәжірибесіне көз жеткізді. Алғашқы сот процесі 2007 жылдың қыркүйегінде аяқталды.

Үкім және сын

2007 жылдың 21 қазанында Баез Фигероа үш судьядан тұратын алқамен 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Оған қоса, ол жалпы сомасы 63 миллиард RD долларын құрайтын өтемақы мен залап төлеуге міндеттелді. Ақша жылысу (ақшаны адалдандыру) айыптары алынып тасталды, бірақ алаяқтықтың тағы бір күдікті бас шебері Луис Альварес Рента кінәлі деп танылып, ақша жылысу қылмысы үшін 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Банктің бұрынғы вице-президенті Маркос Баез Коко да кінәлі деп танылып, 8 жылға сотталды. Тағы екі айыпталушы – бұрынғы BANINTER атқарушы директоры Вивиан Лубрано және BANINTER директорлар кеңесінің хатшысы Хесус М. Тронкосоға қатысты айыптар дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қарастырылмады. Бұл үкімнің күрт қайшылықтарына көп сын айтылды, бірақ ең бастысы судьяларға "әкімшілдік билік" тарапынан қысым көрсетілген деген күдік туды. Танымал журналист Мигель Герреро "El Caribe" газетінде жариялаған мақаласында BANINTER алаяқтығына қатысушылар "саяси, экономикалық, медиалық және діни күштердің қараңғы одағымен" қорғалғанын және бұл үкімнің ауыр, әрі қиын түсіндірілетін (мамотрето) екенін жазды. Шындығында, Герреро бәрінің алдын ала келісілгенін, айыпталушылар мен олардың адвокаттарының, сондай-ақ Орталық банк өкілдерінің де бұл туралы білгенін айтты.

Апелляциялық сот және Жоғарғы Сот шешімдері

2008 жылдың ақпан айында іс Санто-Доминго апелляциялық сотына жіберілді және сот Баез Фигероа, Баез Кокко және Альварес Рентаға қатысты үкімді күшінде қалдырды. Вивиан Лубраноға қатысты бұрынғы шешім өзгертіліп, ол бес жылға бас бостандығынан айырылды және 18 миллиард RD$ көлемінде өтемақы төлеуге міндеттелді. Тронкозо Ферруаға тағылған айыптар толығымен алынып тасталды. 2008 жылдың шілдесінде Доминикан Республикасының Жоғарғы соты сотталушыларға қатысты шешімді растады. Алайда, Лубраноның "күшті депрессияға" ұшырағаны және "нашарлық ұстамаларынан" зардап шеккені хабарланды, бірақ ол ешқашан түрмеге қамалмады. Ұзақ пікір-таластардан кейін президент Леонель Фернандес 2008 жылдың 22 желтоқсанында оған толық кешірім берді.