Кіріспе

1978 жылғы Гор Видалдың романы "Калки" – американдық автор Гор Видалдың 1978 жылғы соңғы және алдын-ала апокалиптикалық романы. Романды Оңтүстік Калифорниялық ұшқыш ("мәтінде "авиатрикс" деп аталады") және автор Теодора (Тедди) Оттингер баяндайды. "Аналықтан асып түсу" атты кітабы жарық көргеннен кейін ол Катмандудағы діни сектаның басшысы Калкинің назарына ілігеді. Секта есірткі сату арқылы құпия түрде ақша табады, содан кейін оны лотос лотереялары арқылы таратады. Калки өзін Құдай және Вишнудың соңғы Аватары деп жариялайды, ол 3 сәуірде адамзатты жояды деп уағдалайды. Осыдан кейін планета зұлымдықтан тазаланып, жаңа, таза дәуір басталады. Оттингер Калки бүкіл әлемді қамтитын ядролық тізбекті реакцияны тудырып, барлық тірі жанды жойып, планетаны өмірге жарамсыз етеді деп күдіктенеді. Дегенмен, болжаған апат орын алғанда, ол Оттингердің қорқатын түріне ұқсамайды, тек адамзат ғана жойылады. Роман халық санының өсуі, тууды реттеу, екіұрыстылық және феминизм сияқты көптеген мәдени және саяси мәселелерді қамтиды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Джеймс Келли, американ әскерінде бұрынғы сарбаз, Америка және Кеңес үкіметтерінің жаңа типтегі нейтронды бомбаны сынақтан өткізуге дайын екенін біледі. Бұл модель b немесе nC деп аталады, ол планетадағы барлық тірі нәрсені өлтіріп, оны ғасырлар бойына өмірге жарамсыз етеді. Америкалық генералдар осы сынақтардың апатты салдарынан хабардар, бірақ олар сынақтарға келіседі, Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне ұсынған, егер алты немесе одан көп nC бір уақытта жарылса, әлемнің аяқталуын болжайтын есепке немқұрайдылық танытады. Кеңес жағынан қарсы шаралар күтілмейді деп жаңылысқан генералдар, еңсесін тіреп, бүкіл әлемді жояды. Келли адамзатты құтқару үшін күрделі діни алдау жолына барып, өзін Калки деп жариялап, әлемнің аяқталуын хабарлайды. Оның құпия жоспары – өзі мен әйелі Лакшмиден басқа әлемдегі барлық адамды өлтіру. Олар жаңа адамзаттың Адам мен Хауасына айналып, келесі он екі жылда үш ұл мен алты қыз тудырып, олардың араласуы арқылы жаңа ұрпақ құрады. Шамамен екі ғасырдан кейін әлем қайтадан халыққа толады. Калки өзімен бірге әйелінен өзге тағы үш адамды алып кетеді – білімдерімен және баласыздығымен таңдалған Кемел ұстаздар. Бұл үш адам жаңа ұрпаққа ғылымның түрлі салаларын үйретеді: Тедди Оттингер – инженерияны, Джеральдин О’Коннор – биология мен генетиканы, ал доктор Джайлс Лоуэлл – медицинаны. Калкидің әйелі Лакшми физик, ал Калки химиялық инженер. Калки жоспарын орындайды және бүкіл әлем қырылады, тек Калки, оның әйелі Лакшми және үш Кемел ұстаз ғана тірі қалады. Бірақ, Лакшми алғашқы қызды түсік тастағаннан кейін, оның Калкимен бала көтере алмайтыны белгілі болады, Калкидің жоспары бұзылады. Осы сәтте топтағы жалғыз еркек доктор Лоуэлл, өзінің вазектомия жасалмағанын және қазір Лакшмидің баласы болуға болатын жалғыз адам екенін мәлімдейді. Оның жоспары – сүйіктісі Лакшмимен бірге жаңа адамзаттың әкесі болу еді. Доктор Лоуэллдің сатқындығын мойындағаннан кейін Калки оны өлтіреді. Әңгіме Келли/Калкидің апокалипсис эпидемиясынан кейін 43 жыл өткеннен кейінгі постскриптумымен аяқталады. Осы аралықта Тедди эпидемиядан кейін 27 жылдан кейін қайтыс болды, ал Джеральдин (Теддидің сүйіктісі және Калкидің екінші әйелі) Лакшми сияқты көз жұмды. Калки соңғы тірі адамға айналды, ал оның өлімімен адамзат түрі жойылады. Апокалиптикалық әлемге маймылдар мұрагер болады деген ой ұсынылады.

Қабылдау

Калки 1978 жылы «Набула» сыйлығының үздік роман номинациясының финалисі болды. Кристофер Леман Хаупт «Калки» романына қарама-қайшы пікір білдірді, әңгіме бастапқыда қызықты болғанына қарамастан, «роман бойында суық жел соғып тұрады, ал соңында ол жел «Калки» романының кейіпкерлері мен сюжетін көптеген пікірге айналдырып жіберді. Ақырында, оқып отырғанымыз ойдан шығарылған туынды емес, Гор Видальдің тағы бір шеберлікпен жазылған диссертациясы сияқты көрінеді». Time журналының сыншысы Р.З. Шеппард романды «Видаль сатиралайтын журналистік дереккөздерден алынған шындықтардың әдемі, нәзік тоқуы» деп бағалап, оған жағымды баға берді. Ол «Калки» романын «феминизм, гомосексуализм, мистика, ғылыми фантастика, ғылыми-фантастикалық әдебиет, термодинамиканың екінші заңы, тіршілік үшін күрестің бірінші заңы, жоғары сән және төменгі жануарлардың айлакерлігін» шебер үйлестіретін «апокалиптикалық той» деп сипаттады, ал сюжетін «шайтандықпен ақылды» деп атады. Орсон Скотт Кард жанрлық тұрғыдан қарап, Видальдің баяндаушысын «өте жалықтыратын» деп сынады, бірақ апокалиптикалық соңын жоғары бағалады: «Калки мені төрт миллиард адам өмірден кенеттен, қорқынышсыз, өкінішпен немесе ашкөздікпен соңғы сәттерін ластау мүмкіндігі болмай, кетіп қалғандағы қайғылы сезіммен қалдырды».