Кіріспе

1941 жылы жазылған Роберт А. Хайнлайнның ғылыми-фантастикалық романы. "Алтыншы бағана", сонымен қатар "Ертеңгі күн" деген атпен де белгілі, американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның сол кезде жарияланбаған редактор Джон У. Кэмпбеллдің әңгімесіне негізделген. Роман, Паназиялықтар басып алған Америка Құрама Штаттарында өтеді, олардың жапон немесе қытай екені нақты айтылмайды. Алғашында 1941 жылдың қаңтар, ақпан, наурыз айларында Astounding Science Fiction журналында Ансон Макдональд атты қалам атымен серия ретінде жарияланған, ал 1949 жылы кітап түрінде басылды. Бұл роман ең көп танымал болуының себебі – нәсілге негізделген сюжеті.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Колорадо тауларында жасырылған құпия зерттеу орталығы – Паназиялықтарға жеңілгеннен кейін Америка Құрама Штаттары армиясының соңғы бекінісі. Басқыншылар Кеңес Одағын өздеріне қосып алған, оларға шабуыл жасағаннан кейін, содан соң Үндістанды да өздеріне қабылдады. Шабуылшыларның мінез-құлқы қатыгез және аяусыз. Мысалы, олар 150 мың америкалық азаматты сәтсіз көтеріліс үшін жаза ретінде өлтірді. Басқыншылар дінге еркін сенуге мүмкіндік бергенін (құлдарын бағындыру үшін) байқаған америкалықтар қарсылық қозғалысын құру үшін өз шіркеуін құрды – сатқын бесінші бағанға қарсы «алтыншы баған». Роман басталғанда зертханада алабұрлы жағдай орын алады. Жеті адамнан басқа барлық қызметкерлер жаңадан ашылған магниттік-гравитациялық немесе электр-гравитациялық спектрдегі эксперимент нәтижесінде пайда болған белгісіз күштерден кенеттен қайтыс болады. Тірі қалған ғалымдар жасушалық мембраналарының ішкі қысымын босату арқылы, басқа да әдістермен адамдарды таңдап өлтіре алатынын біледі. Осы жаңалықты пайдаланып, олар тек азиялықтарды ғана есіртпейтін немесе өлтіретін қару жасап шығарады.

Өмірбаян

"Алтыншы колонна" әңгімесінің идеясын Джон У. Кэмпбелл ұсынды, ол "Барлығы" деп аталатын осыған ұқсас, бірақ жарияланбаған әңгіме жазған болатын. Кейіннен Хайнлайн, "бастапқы сюжеттегі нәсілшілдік көзқарастарды жою үшін оны қайта жазғанын" және бұл "көркемдік жетістік емес екенін" айтты. Хайнлайнның Кэмпбелдің "Барлығы" бойынша жұмысы, жай ғана түзетуден гөрі әлдеқайда көп болды; Кэмпбелдің әңгімесі түпкілікті нұсқасында жариялануға жарамсыз деп танылды, өйткені ол псевдоархаикалық диалектте (кейде дәйіпсіз) жазылған және американдық супер қарулардың керемет күштеріне ғылыми түсіндірме бермеген. PanAsians қарудың күші құдайдан келгендігіне сенді, себебі басқа түсіндірмелері болмады. Ғылыми фантастика жазушысы және сыншы Джордж Зебровски, Хайнлайнтың романның Калхун бейнесін, ақыл-есінен айырылғаннан кейін американдықтар құрған жалған дінге сене бастаған, Кэмпбеллдің өзін пародиялау ретінде жасағанын болжады. Хайнлайнның роман бойынша жасаған жұмысының көп бөлігі, мысалы қарулардың тиімділігін түсіндіру және американдықтардың көтерілісі стратегиясы "Барлығы" әңгімесінде жоқ.

Қабылдау

Бухер мен Маккомас романды "нағыз ғылыми фантастиканың көрнекті үлгісі" деп тапты. П. Шейлер Миллер "Алтыншы колоннаны" "Ескі Э. Филлипс Оппенхайм немесе қазіргі Эрик Амблердің құпия-сырлы, қарқынды әрекеттерімен, өркениеттің тағдыры шешілудегі тартысына" теңеді.

Расизмнің суреті

Кітап 1941 жылдың басында сериялы түрде жарық көрді, осы кезде Екінші Қытай-Жапон соғысы төртінші жылына енген еді және Қытайдың үлкен бөліктері жапондықтар тарапынан қатыгездікпен басып алынған болатын. Кітап екі тараптан да расизмді ашық бейнелеуімен ерекшеленеді. Жеңімпаздар өздерін жоғары тұрған нәсілдерге үстемдік етуге тағайындалған таңдалған халық деп санайды, ал ақ адамдарды құлдар деп атайды. "Құлдарға үш нәрсе ғана қажет: жұмыс, тамақ және дін." Олар сыртқы құрмет белгілерін талап етеді, мысалы, таңдалған нәсілдің өкілі өтіп бара жатқанда, дереу жол шетіне секіріп түсу керек, ал қажетті әдептілік көрсетуде ең кішкентай да тартыншақтық жазалау таяғымен бетке соққыға алып келеді. Бір кейіпкер – Франк Мицуи, оның отбасын жаңа Паназиялық нәсілдік тәртіпке сай келмегендігі үшін басқыншылар өлтірген. Романның американдықтары жаулап алушылардың нәсілшілдігіне "жазық бет" және "қисайған көзді" сияқты жағымсыз атаулармен жауап береді. "Алтылық бағана" және Хайнлайнның тағы бір романы "Фарнхэмнің еркін иелігі" екеуі де нәсіл мәселесіне арналған.