Апокалипсистен кейінгі әлем: Гамма әлемі

Кіріспе

1978 жылғы апокалиптикалық рөлдік ойын

Гамма әлемі – өркениет құлағаннан кейін ғасырлар өткен соң Жерді зерттейтін және "Ұлы дүмпуден" бұрынғы заманның артефактілерін іздейтін ойыншылар кейіпкерлеріне арналған апокалиптикалық ғылыми-фантастикалық рөлдік ойын. Ойынды бастапқыда Джеймс М. Уорд және Гэри Жаке жасаған, ал TSR 1978 жылы алғаш рет жариялаған. Ол Уордтың бұрынғы рөлдік ойыны "Метаморфоз Альфадан" көптеген элементтерді алған.

Орнату

Гамма әлемі 25 ғасырдың ортасында, екінші ядролық соғыс адамзат өркениетін жойғаннан кейін бір ғасырдан астам уақыт өткенде орын алады. Гамма әлеміндегі өркениетті жойған соғыс ойынның көптеген нұсқаларында толыққанды сипатталмайды, ал берілген мәліметтер нұсқадан нұсқаға өзгереді: Алғашқы екі нұсқада материалдық игіліктердің және бос уақыттың артуы радикалды және зорлыққа толы әлеуметтік қозғалыстарға әкелгені, бұл 2309-2322 жылдары соңғы соғысқа ұласты, ал соңғы құлауды "Апокалипсис" деп аталатын террористік ұйым мен аман қалған топтардың оған жасаған жауабына байланыстырды. Кейінгі нұсқалар құлау себебін өзгертті. 2000 жылғы Alternity нұсқасы шетелдіктердің келуіне және ядролық жауапқа байланысты. 2003 жылғы d20 Modern нұсқасы нанотехнология мен жасанды интеллекттің кеңінен қолданылуына байланысты. 2010 жылғы басылымда өркениеттің жойылуы Үлкен адрондық коллайдерді іске қосуға байланысты, бұл "Үлкен қателік" деп аталатын оқиғада бірнеше шындықтардың ерекшеліктерін алмастыруға әкелді. Дегенмен, барлық басылымдар осы апаттың барлық үкімет пен қоғамды құлатқанын, әлемді қараңғы ғасырларға ұрындырғанын айтады. Ойынның көптеген нұсқаларында технология ең жақсы жағдайда квази-ортағасырлық деңгейде (бірінші нұсқада арбалет көптеген Гамма әлемі қоғамдары үшін "соңғы қару" ретінде сипатталған). Кейбір нұсқаларда, мысалы 2003 және, аз дәрежеде 2010 жылғы басылымдарда, жақсы танымал және оңай қол жетімді жаңа технологиялар қолданылады. Керісінше, бұрынғы басылымдардағы супер ғылым артефактілерін пайдалану қауіпті болды, өйткені Гамма әлемінің орташа кейіпкері мұндай құрылғыларды дұрыс пайдалануды білмейді, тіпті бұл құрылғы қандай екенін де білмейді. Жердің апокалипсистен кейінгі тұрғындары өздерінің планетасын "Гамма әлемі" (немесе кейінгі басылымдарда "Гамма Терра") деп атайды. Гамма әлемі – бұл апокалипсиске дейінгі Жерге ұқсамайтын, хаотикалық және қауіпті орта. Соңғы соғыста қолданылған қарулар жағалауларды өзгертуге, қалаларды қиратуға және үлкен аумақтарды өлімге әкелетін радиацияға толуға жеткілікті болды. Бұл болашақ қарулар Жердегі аман қалған тіршілікті белгісіз түрдегі сәулелену мен биохимиялық агенттерге ұрындырып, адамдар, жануарлар мен өсімдіктер арасында кең таралған, тұрақты мутациялар тудырды. Нәтижесінде, қосымша аяқ-қолдар, супер күш және телепатия сияқты керемет мутациялар жиі кездеседі. (Мұндай ықпалсыз мутациялардың кездейсоқ кестелері Gamma World-тің әрбір басылымының ерекшелігі болып табылады.) Көптеген жануарлар мен өсімдіктер – саналы, жартылай өркениетті түрлер, олар аман қалған адамдармен бәсекелеседі. Адамдар да, адам емес тіршілік иелері де соғыстан бұрынғы адамдар туралы білімдерін жоғалтты, оларды Гамма әлемінің тұрғындары "Ежелгілер" деп атайды. Ежелгілер туралы білімі бар жалғыз топ – соғыс кезінде аман қалған роботтар мен басқа да жасанды интеллекттер. Алайда, бұл машиналар зақымдалған, нашар жөндеуде немесе тірі организмдерге қарсы болады. Гамма әлемінің ойыншы кейіпкерлері арасында мутацияланбаған адамдар (көбінесе "Таза тұқым адамдары" деп аталады), мутацияланған адамдар, саналы жануарлар немесе өсімдіктер және андроидтер бар. Кейіпкерлер Ежелгілердің қираған жерлерін және ғажайып апокалиптикалық қоғамдарды зерттеу арқылы Ежелгілер туралы білім мен әлеуметтік мәртебеге ие болады. Әдеттегі оқиғалар тақырыптары – әлсіз апокалипсистен кейінгі қоғамдарды қорғау, Ежелгілердің "артефакттерін" (энергиялық броня, лазерлік тапаншалар және антигравитациялық шлейфтер сияқты ғылыми-фантастикалық құрал-жабдықтар) алу немесе болашақтың түрлі қауіп-қатерлеріне қарсы тіршілік ету (мысалы, қарулы мутант қояндар, ашулы Ежелгі өлім машиналары немесе басқа да Гамма әлемдері). Гамма әлеміндегі қайшылықтардың қайталанатын көзі – "Сырлы одақтар" арасындағы бәсекелестік, жартылай құпия қоғамдар, олардың идеологиялық мақсаттары – көбінесе мономанияға жақын – оларды Гамма әлемінің қалған бөлігімен жиі қақтығысқа әкеледі. Мысалы, таза тұқымның адамдары "Генетикалық тазалық рыцарлары" барлық мутанттарды жоюға тырысады, ал барлық мутантты "Темір қоғамы" мутант емес адамдарды жоюды қалайды. Басқа бәсекелестікке Ежелгі технологияға деген көзқарастар жатады, кейбір одақтар (мысалы, "Қайта құрушылар") Ежелгі қоғамды қайта құруға тырысады, ал басқалары (мысалы, "Ізденушілер") қалған артефакттерді жоюды қалайды.

Gamma World takes place in the mid 25th century, more than a century after a second nuclear war had destroyed human civilization. The war that destroyed civilization in Gamma World is only vaguely described in most editions of the game, and what details are provided change from version to version:
The first two editions explained that ever increasing material prosperity and leisure had led to ever more radical and violent social movements, culminating in a final war in the years AD 2309–2322, and ascribe the final annihilation to a terrorist group called "The Apocalypse" and the ensuing retaliation by surviving factions. Later versions altered the reason for the collapse. The 2000 Alternity version is due to alien arrival and nuclear response. The 2003 d20 Modern iteration is due to rampant use of nanotechnology and AI. The 2010 edition attributes the destruction of civilization to the activation of the Large Hadron Collider, which caused multiple realities to exchange features in an event known as "The Big Mistake". All editions, however, agree that the cataclysm destroyed all government and society beyond a village scale, plunging the world into a Dark Age. In many editions of the game, technology is at best quasi medieval (in the first edition, the crossbow is described as "the ultimate weapon" for most Gamma World societies). Some, such as the 2003 and, to a lesser degree the 2010 edition, feature advanced technology that is well known and often easily available. In contrast, super science artifacts in earlier editions were risky to use due to the average Gamma World character not knowing how to properly operate such devices, or possibly even what the device is at all. The post apocalyptic inhabitants of Earth now refer to their planet as "Gamma World" (or "Gamma Terra" in later editions). Gamma World is a chaotic, dangerous environment that little resembles pre apocalyptic Earth. The weapons unleashed during the final war were strong enough to alter coastlines, level cities, and leave large areas of land lethally radioactive. These future weapons bathed the surviving life of Earth in unspecified forms of radiation and biochemical agents, producing widespread, permanent mutations among humans, animals, and plants. As a result, fantastic mutations such as extra limbs, super strength, and psychic powers are relatively common. (Random tables of such improbable mutations are a hallmark of every edition of Gamma World.) Many animals and plants are sentient, semi civilized species competing with surviving humans. Both humans and non humans have lost most knowledge of the pre war humans, whom Gamma World's inhabitants refer to as "the Ancients". The only group with significant knowledge of the Ancients are isolated robots and other artificial intelligences that survived the war—though these machines tend to be damaged, in ill repair, or hostile to organic beings. Gamma World player characters include unmutated humans (referred to as "Pure Strain Humans" in most editions), mutated humans, sentient animals or plants, and androids. Characters explore Ancient ruins and strange post apocalyptic societies to gain knowledge of the Ancients and social status for themselves. Common adventure themes involve protecting fragile post apocalypse societies, retrieving Ancient "artifacts" (science fiction gadgetry such as power armor, laser pistols, and anti grav sleds), or mere survival against the multifarious dangers of the future (such as gun toting mutant rabbits, rampaging ancient death machines, or other Gamma Worlders bent on mayhem). A recurrent source of conflict on Gamma World is the rivalry among the "Cryptic Alliances", semi secret societies whose ideological agendas—usually verging on monomania—often bring them into conflict with the rest of the Gamma World. For example, the Pure Strain Human "Knights of Genetic Purity" seek to exterminate all mutants, while the all mutant "Iron Society" wants to eliminate unmutated humans. Other rivalries involve attitudes towards Ancient technology, with some Alliances (such as "The Restorationists") seeking to rebuild Ancient society, while others (such as "The Seekers") want to destroy remaining artifacts.

Жүйе

Ойынның көптеген басылымдары барысында Гамма әлемі Dungeons & Dragons (D&D) қазіргі басылымымен әрдайым өте үйлесімді болды. Мысалы, атрибуттарды құру да ұқсас – 3-тен 18-ге дейінгі диапазон, кездейсоқ түрде алты жақты үш текше тастау арқылы анықталады. Атрибуттардың өзі бірдей, бірақ кейде атаулары өзгереді, мысалы, Күш орнына Физикалық Күш, Даналық орнына Ақыл-ой Күші. Бұл Gamma World және D&D кейіпкерлеріне жанрларды кесіп өтуге мүмкіндік береді. Кейіпкерлерді құру басымдықпен кездейсоқ болады және ойынның ең ерекше механикасы – мутация кестелері. Мутанттарды таңдаған ойыншылар өз кейіпкерлерінің мутацияларын кездейсоқ анықтау үшін текшелерді тастайды. Gamma World-тің барлық нұсқалары генетикалық мутацияны нақты бейнелеуден әлдебір дәрежеде бас тартады, керісінше кейіпкерлерге психикалық күштер, лазер сәулелері, күш өрістері, өмірді құрту және басқа да фантастикалық қабілеттер береді. Басқа мутациялар – электр энергиясын өндіру, инфравизия, қылыштар, қосымша мүшелер, қос ми, қабықшалар, желбезектер сияқты түрлі түрлерден алынған табиғи ерекшеліктердің кеңейтілуі немесе шектен шығуы. Бұлардың орнына фантастикалық кемшіліктер – суда еріп кететін тері, немесе жыртқыштарды тартатын иіс сияқты – құрылыстар, ақылсыздық, фобиялар сияқты қарапайым нәрселер кездеседі. Gamma World-тің көптеген нұсқаларындағы кейіпкерлер оқиғалары барысында тәжірибе ұпайларын жинап, осы арқылы кейіпкердің дәрежесін (кейбір басылымдарда – деңгейін) арттырады. Алайда, D&D-ден айырмашылығы, Gamma World-тің алғашқы екі басылымында нақты деңгей немесе кейіпкер класы туралы түсінік жоқ, ал дәрежесінің өсуі кейіпкердің дағдыларына немесе жауынгерлік қабілеттеріне әсер етпейді. Шындығында, ойынның алғашқы үш нұсқасында кейіпкердің дәрежесі, ең алдымен, кейіпкердің әлеуметтік беделінің көрсеткіші болып табылады. Ал кейіпкердің әрекеттерін шешуге қолданылатын ойын механикасы Gamma World басылымдары арасында айтарлықтай өзгерді. D&D-дің алғашқы екі басылымы сияқты, екі фактор (бірі актерді немесе шабуылшыны, екіншісі қарсыласты бейнелейтін) кестеде айқасқан матрицалық механикаға қатты тәуелді. Кейбір әрекеттер үшін, мысалы шабуылдар, матрицадағы сан актерлік ойыншының тастауы керек санды көрсетеді. Басқа әрекеттер үшін (мысалы, сәулеленудің әсерін анықтау) матрицалық нәтиже келісімге келмейтін нәтижені көрсетеді. Gamma World-тің алғашқы екі басылымында әртүрлі жағдайлар үшін әртүрлі мамандандырылған матрицалар болды (қайтадан, D&D-ге ұқсас). Үшінші нұсқа ережелері арнайы матрицаларды Action Control Table (ACT) арқылы ауыстырады, бұл ойыншыларға кейіпкердің әрекеті сәтті болғанын және сәттілік дәрежесін бір ғана тастау арқылы анықтауға мүмкіндік беретін бір түсті кодталған кесте. (ACT тұжырымдамасы Gamma World үшінші басылымы әзірленер алдында TSR шығарған Marvel Super Heroes ойынынан алынған.) ACT төреші кейіпкердің қимылының қиындығын сол әрекетті орындау үшін қолданылатын қабілет көрсеткішімен салыстыруды талап етеді, бұл әрекет үшін ACT-нің қай бағаны қолданылатынын анықтайды. Кейін кейіпкердің ойыншысы пайыздық текшелерді тастайды; нәтиже тиісті бағанмен салыстырылады, табыстылық немесе сәтсіздік дәрежесін анықтайды және екінші нәтижелік тастаудың қажеттілігін жояды (мысалы, көптеген ойындарда сәтті жауынгерлік әрекеттен кейін талап етілетін зақым тастауы). Төртінші басылым механикада кейбір кішігірім айырмашылықтармен AD&D 2-ші басылымымен тікелей үйлесімді болды. Бесінші және алтыншы басылымдар Gamma World-ті кампаниялық ортаға айналдырып, негізгі кітаптарды ойнауды талап етеді. 5-ші нұсқада көбінесе кітапта көрсетілген, бірақ кейбір факторларды шешу үшін негізгі ережелерді қажет ететін Alternity жүйесі қолданылады. 6-шы басылым өздігінен толық емес еді және ойынды ойнау үшін d20 Modern ереже кітабын қажет етті. Жетінші нұсқа D&D 4-ші басылымының механикасының жеңілдетілген нұсқасын қолданады. Алайда кейіпкерлерді құру мүмкіндігі толықтай жойылды. Кейіпкер класын таңдаудың орнына ойыншы жиырма жақты текшелерді екі рет тастап, оған қоса берілген кейіпкердің шығу тегі кестесін қарауы керек. Мысалы, ойыншы "Радиоактивті Йети" нәтижесін алып, "Радиоактивті" және "Йети" шығу тегімен байланысты күштерге ие болуы мүмкін. Атрибуттар, мутациялар және дағдылар да кездейсоқ тағайындалды. Ойынға жинақталатын карта ойынының негізгі құрамына кіретін екі карталар жинағы қосылды. Бір жинақ кездейсоқ Альфа мутацияларын ұсынады, оларды уақытша күштер алу үшін тартуға болады, ал екіншісі – қуатты технологиялық құрылғылар, олар қолданушыларға кері соққы беруі мүмкін. 4-ші басылымның осы ортаға енгізген жаңа толықтыруларына – "Радиация" сияқты жаңа зақым түрлері, Gamma World-ке тән дағдылар және өлімнің жоғарылауы жатады. Бұл айырмашылықтарға қарамастан, D&D ойынынан кейіпкерлер мен монстрларды Gamma World-те де, керісінше де пайдалануға болады.

Throughout the game's many editions, Gamma World has almost always remained strongly compatible with the then current edition of Dungeons & Dragons (D&D). Attribute generation is much the same for instance with a range of 3 to 18, randomly generated by rolling three six sided dice. The attributes themselves are the same, but with occasional name changes such as Physical Strength instead of Strength and Mental Strength instead of Wisdom. This allows Gamma World and D&D characters to potentially cross over genres. Character generation is mostly random, and features one of the game's most distinctive mechanics, the mutation tables. Players who choose to play mutants roll dice to randomly determine their characters' mutations. All versions of Gamma World eschew a realistic portrayal of genetic mutation to one degree or another, instead giving characters fantastic abilities like psychic powers, laser beams, force fields, life draining and others. Other mutations are extensions or extremes of naturally existing features transposed from different species, such as electrical generation, infravision, quills, extra limbs, dual brains, carapaces, gills, etc. These were offset with defects that also ranged from the fantastical—such as skin that dissolves in water, or a scent that attracts monsters—to the mundane, such as seizures, madness and phobias. Characters in most versions of Gamma World earn experience points during their adventures, which cause the character's Rank (in some editions, Level) to increase. Unlike D&D, however, the first two editions of Gamma World do not use a concept of true level or character class, and increases in Rank do not affect the character's skills or combat abilities. In fact, in the first three editions of the game, character rank is primarily a measure of the character's social prestige. The game mechanics used for resolving character actions, on the other hand, greatly varied between Gamma World editions. The first two editions, like the early editions of D&D, depend heavily on matrix based mechanics, where two factors (one representing the actor or attacker, and one representing the opponent) are cross referenced on a chart. For some actions, such as attacks, the number located on the matrix represents a number the acting player must roll. For other actions (such as determining the result of radiation exposure), the matrix result indicates a non negotiable result. Gamma World's first two editions had a variety of specialized matrices for different situations (again, closely resembling D&D). The third edition rules replace specialized matrices with the Action Control Table (ACT), a single, color coded chart that allowed players to determine whether a character action succeeded, and the degree of success, with a single roll. (The ACT concept is drawn from the Marvel Super Heroes game published by TSR shortly before development of Gamma World's third edition.) The ACT requires the referee to cross reference the difficulty of a character action with the ability score used to complete that action, determining which column of the ACT is used for that action. The character's player then rolls percentile dice; the result is compared to appropriate column, determining a degree of success or failure and eliminating the need for second result roll (e. g. the damage roll that many games require after a successful combat action). The fourth edition was directly compatible with 2nd Edition AD&D with some minor differences in mechanics. The fifth and sixth editions though would relegate Gamma World to that of a Campaign Setting and require the core books to play. 5th uses the Alternity system which is mostly represented in the book but required the core rules in order to resolve some factors. 6th Edition though was fully incomplete on its own and required the d20 Modern rulebook in order to play the game. The seventh version uses a streamlined version of D&D 4th edition mechanics. Character generation choice though was nearly fully removed. Instead of choosing a character class, a player had to roll a twenty sided die two times and consult an accompanying character origin table. For example, a player might obtain the result "Radioactive Yeti" and gain the powers associated with the "Radioactive" and "Yeti" origins. Attributes, mutations, and skills were also randomly assigned. Two decks of cards comprising the core of a Collectible Card Game are included with the game. One deck represented random Alpha Mutations, which could be drawn to gain temporary powers, and the other contained various Omega Tech, powerful technological devices that could possibly backfire on those that used them. Some 4th edition rules enhancements for the setting include new damage types such as "Radiation", Gamma World specific skills, and increased lethality. Despite these differences, it is possible to use characters and monsters from a D&D game in Gamma World and vice versa.

Жоюы тоқтатылған видео ойындар

2011 жылы E3 көрмесінде Xbox 360, PlayStation 3 және PC платформалары үшін Gamma World: Alpha Mutation атты бейнеойының нұсқасы жарияланды. Оны Bedlam Games жасауға, ал Atari басып шығаруға жоспарлаған еді. Алайда, себептері белгісіз, жоба тоқтатылды.

Мұра

1984 жылы Äventyrsspel шығарған шведтік ролдік ойын Mutant алғаш рет болашақ авторына "Гамма әлемі, Швецияда өткен" деп ұсынылған. 1997 жылғы Fallout компьютерлік ойынының соңғы заманнан кейінгі сюжеті Гамма әлемінен шабыт алған. Ойын жасаушы Тим Кейн бұл ең теңгерімді RPG емес екенін, бірақ оның жақсы рухы болғанын айтты. Гамма әлемі Caves of Qud үңгірлеріндегі процедуралық түрде жасалған әлем құруға шабыт берген.