Кіріспе

1950 жылы жазылған Рей Брэдбери романы. "Марс хроникасы" – 1950 жылы американдық жазушы Рей Брэдберидің ғылыми-фантастикалық романы. Онда ядролық соғыс салдарынан қираған, мәселелі Жерді қалдырып Марсқа аттанған американдықтардың Марсты зерттеуі және оған қоныстануы, сондай-ақ жергілікті марсиандардың тағдыры баяндалады.

Қысқаша мазмұны

Кітап Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі американдық қоғамды технологиялық тұрғыдан дамыған болашаққа көшіреді, онда адамзаттың құру және жою мүмкіндіктерінің күшеюі керемет және құрылысқа жеткізетін салдарға әкеледі. Хроникадағы оқиғаларға Марс және адамзат өркениетерінің жойылғандығы да кіреді, екеуі де адамдардың іс-әрекетінен туындаған, бірақ апаттардың өзінде оқиғалар орын алмайды. Көптеген әңгімелердің нәтижелері сол кездегі Американың құндылықтары мен бағыты туралы алаңдаушылық тудырады, олар соғысшылдық, ғылым, технология және соғыс кезеңіндегі гүлденуді қамтиды, бұл жаһандық ядролық соғысқа алып келуі мүмкін (мысалы, "Жұмсақ жаңбырлар келеді" және "Миллион жылдық пикник"); геноцидке теңестірілетін халықтың азаюы (мысалы, "Үшінші экспедиция", "Ай әлі де жарқын" және "Музыканттар"); нәсілдік қанау және пайдалану (мысалы, "Ауаның ортасындағы жол"); тарихқа немқұрайлылық, рухани жетілмеушілік және дінге деген жаугершілік (мысалы, "Ай әлі де жарқын"); сондай-ақ цензура мен бірігу (мысалы, "Ушер II") және тағы басқалары. 2007 жылы Брэдбериге Пулитцер сыйлығының арнайы мақтауын берген кезде, кітап оның "оқырман өмір бойы сақтап жүретін шедеврлерінің" бірі деп танылды.

Қалпына келтіру құрылымы

Марс хроникасы – бұрын жарияланған қысқа әңгімелерден және аралық виньеткалар, қосымша тараулар немесе түсіндірмелер түріндегі жаңа, байланыстырып тұратын қысқа әңгімелерден құралған роман. Бұрын жарияланған әңгімелер жалпы сюжеттік желінің дәйіптілігі мен мәнерлілігін арттыру үшін қайта жөнделді. "Марс хроникасы" көрінгенде жоспарланған әңгімелер жинағындай болып көрінуі мүмкін, бірақ Брэдбери оны бастапқыда жеке туынды ретінде жазбаған. Роман ретінде құру идеясын баспа редакторы көптеген әңгімелер түрлі басылымдарда жарық көргеннен кейін жылдар өткен соң Брэдбериге ұсынған (Мазмұндағы Басылым тарихы мен түпнұсқа басылым туралы ескертулерді қараңыз). Осы ұсынысқа жауап ретінде 29 жастағы Брэдбери өзі роман жазғанын естігенде таң қалды. Ол былай деп есіне алады: "О, құдай-ау, мен 24 жасымда Шервуд Андерсонның "Уайнсбург, Огайо" романын оқыдым да, өзім-өзіме: "О, құдай-ау, бір күні осы сияқты керемет кітап жазып, оны Марс планетасына орналастырсам!" – дедім". (Шығарманың құрылымына әсер еткен әдеби ықпалдар туралы бөлімді қараңыз.)

Тарихтық құрылым

Марстық хроникалар хроника түрінде жазылған, әрбір оқиға сюжеттің жалпы хронологиялық ретіндегі бір тарау ретінде берілген. Жалпы алғанда, оны екі апокалиптикалық оқиғамен бөлінген үш кеңейтілген эпизод немесе бөлім деп қарастыруға болады. Кітаптың түпнұсқа басылымындағы оқиғалар 1999 жылдан 2026 жылға дейін өтеді. 1999 жыл шын өмірде жақындаған сайын, 1997 жылғы басылымда күндер 31 жылға ығыстырылды. Төмендегі мазмұнда екі басылымның да күндері көрсетілген. Бірінші бөлім екі жарым жылды қамтиды, қаңтар 1999/2030 жылдан маусым 2001/2032 жылға дейін, АҚШ-тың төрт зерттеу миссиясы туралы жеті тараудан тұрады, оның барысында адамдар мен марсиандар бір-бірін табады. Марсиандардың адам зерттеушілерін кері қайтаруға жасаған тытырыс әрекеті, адамдар Марсқа әкелген қызылшаның салдарынан марсиандардың көбісінің өлімімен аяқталады. Екі тарау – түпнұсқалық жұмыстар. Екінші бөлім 2001/2032 жылдың тамызынан 2005/2036 жылдың желтоқсанына дейінгі төрт жарым жылды қамтиды және бірінші басылымда он алты, ал 1997 жылғы басылымда он жеті тараудан тұрады. Онда Марстың адам отарлаушылары, аман қалған марсиандармен адамдардың байланысы, эмигранттардың Марсты Жердегі Америкаға ұқсатуға тырысуы және Жердегі соғыс қатерінен барлық қоныстанушылардың (жетіден басқа) Жерге қайтуы туралы айтылады. Барлық қоныстанушылар АҚШ-тан, ал қоныстарды АҚШ үкіметі басқарады. Жерде жаһандық соғыс басталып, Марс пен Жер арасындағы байланыс үзіледі. Бірінші басылымдағы тараулардың он бірі, ал 1997 жылғы басылымдағы тараулардың он үші – түпнұсқалық еңбектер. Үшінші бөлім 2026/2057 жылдың сәуірінен 2026/2057 жылдың қазанына дейінгі алты айды қамтиды, онда Марста қалған қоныстанушылар, Жердегі жаһандық ядролық соғыстың тууы мен салдары (ол адамзатты жояды), сондай-ақ Жерден қашып, Марста қоныстанған азақ адамдар туралы үш тарау бар. Тараулардың ешқайсысы түпнұсқалық жұмыс емес.

Жариялану тарихы

Марстық хроникаларды бұрынғы еңбектерді біріктіру арқылы жасауды авторға 1949 жылы Нью-Йорктегі Doubleday & Company өкілдері ұсынды, содан кейін Норман Корвин Брэдбериге қалаға барып "'танылуына" кеңес берді. Бұл жұмыс 1950 жылы Doubleday баспасында АҚШ-та жарық көрді. Кітаптың жарық көруі Брэдберидің "There Will Come Soft Rains" атты қысқа әңгімесінің жарық көрген кезімен бірдей болды, ол Collier's журналында жарияланды. Қысқа әңгіме романның бір бөлімі ретінде келеді, бірақ арасында кейбір айырмашылықтар бар. Роман 1950 жылдан бері көптеген баспагерлер арқылы көп рет қайта басылды. Марстық хроникалардың испан тіліндегі нұсқасы, Crónicas Marcianas, АҚШ-тағы алғашқы басылыммен бір уақытта Аргентинада жарық көрді және АҚШ басылымындағы барлық тарауларды қамтыды. Бұл басылымға Хорхе Луис Борхестің алғы сөзі қосылды. Кітап Ұлыбританияда 1951 жылы "Күміс шегірткелер" деген атпен жарық көрді, ондағы мазмұны сәл өзгеше болды. Кейбір басылымдарда "Отты шарлар" әңгімесі қосылып, оған орын ашу үшін "Ушер II" әңгімесі алынып тасталды. Кітап 1963 жылы Фред Хойлдің кіріспесімен Time Reading Program бағдарламасының бөлігі ретінде жарық көрді. 1979 жылы Bantam Books Иан Миллер салған суреттерімен саудалық қағаз басылымын шығарды. 1999 жыл жақындағанда, алғашқы басылымдағы ойдан туған болашақ қауіп төндірді, сондықтан жұмыс қайта қаралып, 1997 жылғы басылымда барлық даталар 31 жылға жылжытылды (оқиға 1999-2026 жылдардың орнына 2030-2057 жылдар аралығында өрбиді). 1997 жылғы басылымға "1997 жылдың қарашасы: Отты шарлар" және "1997 жылдың мамыры: Дала" әңгімелері қосылды, ал "Ауаның ортасындағы жол" әңгімесі 1950 жылға қарағанда 1997 жылы аз маңызды деп есептелді. 1997 жылғы Crónicas Marcianas басылымында АҚШ-тағы 1997 жылғы басылымдағы түзетулер енгізілді. 2009 жылы Subterranean Press және PS Publishing "Марстың хроникалары: толық жинақ" кітабын жариялады, ол 1997 жылғы басылымды және "Басқа марстық әңгімелер" деген атпен қосымша әңгімелерді қамтыды. (Осы мақаладағы "Басқа марсиандық әңгімелер" бөлімін қараңыз.)

Мазмұны

Брэдбери «Марс хроникасының» «Хронологиясы» мазмұнын әр элементті әңгіменің күнімен, одан кейін қос нүктемен, одан кейін әңгіме атауымен форматтады. Бірінші басылымдағы әр тараудың атауы «Хронологиядағы» сәйкес келетін жол болды. 1997 жылғы басылымда тарау атауларындағы қос нүктелер алынып тасталды, күні мен әңгіме атауы жеке жолдарға жазылды. Келесі тарау атаулары «Хронологияға» сәйкес форматталған. Жақшада көрсетілген жылдар – бірінші басылымдағы, одан кейін 1997 жылғы басылымдағы жылдар. «Марс хроникасында» жарияланғанға дейін жарық көрген қысқа әңгімелер туралы ақпарат Рей Брэдберидің қысқа прозасының библиографиясында бар.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" пайда болды. 1947 жылы жарық көрген, осы аттас қысқа әңгімемен шатастыруға болмайды.

Сюжет

"Rocket Summer" - Огайо штатындағы суық қыс күні Марсқа алғашқы адам экспедициясының зымыранға ұшырылуын бейнелейтін қысқаша виньетка.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1950 жылдың 1 қаңтарында «Маклин» журналында «Мен шарап сұрамаймын» деген атпен жарияланды.

Сюжет

Илла, бақытсыз некеде тұрған марсиан, барлық марсиандар сияқты телепатия қабілетіне ие, ғарыш саяхатшысы Натханиел Йорк туралы сезім алады. Илла 17 ғасырға жататын "Маған тек көздеріңмен ішіңдер" әнін (Бен Джонсонның "Селияға" поэмасының сөздерімен) түсінбеген ағылшын тілінде орындайды. Ол оны Жерге алып кететін романтикалық арман көреді. Оның қызғанышпен толған күйеуі Йилл Йоркке қастандық жасайды, ал оның естеліктері жойылады.

Жариялану тарихы

"Аркам Сэмплер" жинағында «Көктемгі түн» деген атпен алғаш рет 1949 жылдың қысында жарияланды.

Сюжет

Марстың көркем жазғы түнінде марстық ересектер мен балалар түсінбеген ағылшын тіліндегі өлеңдер мен балалар өлеңдерін, оның ішінде Лорд Байронның "Ол сұлулықпен келеді" және "Ескі ана Хаббард" өлеңдерін кенеттен әндей бастайды. Музыка, өлеңдер мен тақпақтар Марсқа бет алған Екінші экспедицияның ғарыш кемесіндегі ғарышкерлерден шығады. Марстықтар қорқып, ертең қорқынышты оқиға болатынын сезеді.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1948 жылдың тамызында "Қояндыратын керемет оқиғалар" журналында жарияланған.

Сюжет

Екінші экспедиция қону орнынан алыс емес жерде Марс қауымдастығының мүшелерімен кездеседі. Жер саяхатшыларын, санасыз марсиандар деп қателестіріп, психиатриялық ауруханаға қамап қояды.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

Притчард есімді адам үшінші экспедиция экипажында болуға өзінің құқығы бар деп есептейді, себебі ол салық төлеуші. Ол Жерде "атом соғысы болады" деген себеппен қалғысы келмейді.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс - жұмақ!" деген атпен "Планеталық әңгімелер" журналында 1948 жылдың күзінде жарияланды. Алғашқы әңгіме 1960 жылы өрнектелген. "Марстық хроникалар" кітабында қартаю процесін баяулататын медициналық емдер туралы абзац бар, сондықтан кейіпкерлер 2000 жылы Марсқа саяхат жасап, сонымен бірге 1920 жылдарды есінде сақтай алады.

Сюжет

Үшінші экспедиция марсиандардың әсерімен ұжымдық галлюцинацияға түсіп, содан кейін олардың қолынан қаза табады. Соңы марсиандардың бұл жоспары болған-болмағанын нақты айтпайды, немесе галлюцинацияның телепатиялық табиғаты мен олардың күтулері мен тілектеріне қарай қалыптасуын ескеретін болсақ, капитан Джон Блэк галлюцинацияның басқыншыларға арналған тұзақ екеніне сене келіп, оны өзінен бұрынғыдай пайда еткен болуы мүмкін.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1948 жылғы маусымда "Қояндырмалы керемет оқиғалар" журналында жарияланды.

Сюжет

Төртінші экспедиция экипажының мүшесі Джефф Спендер марстың өлі қаласын зерттеу кезінде әріптестерінің жағымсыз американдық көзқарасынан жиреніп, қираған қалаға деген құрметсіздіктері үшін оларды өлтіре бастайды.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

"Көшпендер" – бұл "Жалғыз жандар" туралы шағын сурет, Марстың алғашқы қоныс салушылары, АҚШ-тан келген аза сан салтбасты ерлер.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

Бенджамин Дрисколл туралы аңыз, Джонни Апплсид сияқты, ол эмигрант және Марстың жұқа атмосферасынан тыныс алуы қиын болғандықтан Жерге қайтарылу қаупі бар. Дрисколл Марсты атмосфераға көбірек оттегі қосу үшін ағаштар отырғызу арқылы жайлырақ етуге болатынына сендіреді. Осы оқиғаға сілтеме жасай отырып, "Атаулардың атауы" кітабында Дрисколл Орманы деп аталатын жер бар.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

Марсқа келген 90 мың американдық көшпенділерді бейнелейтін шағын сурет.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

"Түнгі кездесу" – Марста жұмыс істейтін жас латын американдық құрылысшы Томас Гоместің әңгімесі. Ол жүк көлігімен қалалар арасындағы кең даланы кесіп, бір мерекеге барады. Жолда ол ескі бензин станциясының иесімен және оған көшкендей болып көрінетін марсианмен кездеседі. Олар бір-бірін арман сияқты қабылдайды. Батыл Томас Гомес мексикалықтардың өлімге деген көзқарасын бейнелейді, оны Брэдбери жақсы түсінген. 1950 жылы "Марс жылнамалары" жарық көргенге дейін, оның Өлгендер күніне байланысты екі әңгімесі 1947 жылы жарияланған – "El Día de Muerte", ол Мехико қаласындағы Өлгендер күнінде өтеді, және "The Next in Line", ол "Қараңғы карнавал" кітабында жарық көрген, американдық кейіпкерді қорқытатын мексикалық ауылдағы катакомбаларға сапар туралы. Екі әңгіме де, 1945 жылы Мексикаға жасаған сапарында мексикалықтардың өлім рәсімдері туралы білгенінен, әсіресе Гуанахуатода мумияларды көрген қорқынышты тәжірибесінен шабыттанған болуы мүмкін.

Сюжет

Бұл виньетка екі кезекті қоныс аударушылар тобын американдық эмигранттар ретінде сипаттайды, олар "толқындарда" келіп, Марстың "жағалауына" "таралады" – біріншісі "Көктестерде" сипатталған шекарашылар, ал екіншісі – Америка қалаларының "қамыр қабаттары мен метрополитендерінен" келген адамдар.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме алғаш рет 1951 жылғы сәуір айындағы «Тасаввур» журналында «In This Sign» деген атпен жарияланды, бұл «Марс хроникаларының» (1950) бірінші басылымынан кейін болды. Сондықтан ол АҚШ-тағы «The Illustrated Man» және «Күміс шегірткелер» жинақтарына енгізілді. Әңгіме 1997 жылғы «Марс хроникаларының» басылымына қосылды, бірақ одан бұрынғы арнайы басылымдарда да жарияланған – 1974 жылғы «The Heritage Press» басылымында, 1979 жылғы қыркүйектегі Bantam Books-тің иллюстрациялық саудалық басылымында, Doubleday Dell Publishing Group-тің «40 жылдық мерекелік басылымында» және 2001 жылғы «Ай клубының кітабы» басылымында пайда болды.

Сюжет

"От шары" – американдық қалалардан келген діни қызметкерлерден, ең құрметті Джозеф Дэниел Перегрин және оның көмекшісі отец Стоун басқаратын, Марсты күнәдан тазарту үшін жасалған епископтық миссионерлік экспедиция туралы әңгіме. Перегриннің ғарышкерлер жасаған күнәлардың қандай түрлері болуы мүмкін екенін білуге құштарлығы бар, бұл оның "The Problem of Sin on Other Worlds" кітабында көрсетілген. Перегрин мен Стоун миссияның негізгі мақсаты – адамдарды ба тазарту ма, әлде марсиандарды ба тазарту ма, деген мәселеде үнемі дауласады. Сұраққа жауап табылмай, діни қызметкерлер "Крест" ғарыш кемесімен Марсқа сапар шегеді. Ракетаның ұшырылуы Перегриннің бала кезіндегі 4 шілде күні әжесімен бірге болған естеліктерін оятады. Марсқа қонғаннан кейін Перегрин мен Стоун Бірінші қаланың мэрімен кездеседі, ол оларға миссияларын адамдарға бағыттауға кеңес береді. Мэр діни қызметкерлерге марсиандар көк түсті "жарық шары" сияқты көрінеді және олар шалғайдағы жараланған кеншінің өмірін сақтап, оны тас жолға жеткізгенін айтады. Мэрдің марсиандарды сипаттауы Перегриннің тәуелсіздік күнінде әжесімен бірге от шарын ұшырып жүргені туралы естеліктерін оятады. Перегрин марсиандарды іздеп, олармен кездесуді шешеді, ал Стоун екеуі кенші оларды кездестірген төбелерге шығады. Екі діни қызметкерді мыңдаған от шары қарсы алады. Стоун қорқып, Бірінші қалаға қайта оралуды қалайды, ал Перегрин олардың сұлулығына таңғалады, әжесі онымен бірге сонда екендігін елестетеді және олармен сөйлескісі келеді, бірақ от шары жоғалады. Екі діни қызметкер бірден тас құлап түседі, Стоун олардың кездейсоқ құтқарылғанына сенді, ал Перегрин оларды марсиандар құтқарғанын санайды. Екеуі келіспеушіліктерін айтады, ал түнде Стоун ұйықтап жатқанда Перегрин өзінің сезіміне сеніп, биік жардан секіріп сынақтан өткізеді. Құлағанда Перегрин көк жарықпен қоршалып, жерге қауіпсіз қонады. Перегрин Стоунға оқиғаны айтады, бірақ Стоун Перегриннің армандағанына сенді, сондықтан Перегрин өзіне атқан қаруын алады, оқтар оның аяғына түседі, осылайша көмекшісіне сендіреді. Перегрин өз билігін пайдаланып, миссионерлерге марсиандарға арнап таулы жерде шіркеу салуды тапсырады. Шіркеу ашық ауада ғибадат етуге арналған және алты күндік жұмыс барысында салынған. Марсиандарға Исаның бейнесі ретінде көк шыны шар әкелінеді. Жетінші күні, жексенбіде, Перегрин орган ойнап, марсиандарды шақыру үшін ойларын қолданады. Өрт шары өздерін "Ескілер" деп атайды, діни қызметкерлерге салтанатты көрініс ретінде көрінеді және олардың жаратылуы, өлместік, әдеттегі жалғыз өмір сүрулері және таза ізгілік туралы айтады. Олар шіркеуді салған діни қызметкерлерге алғыс айтып, олардың қажеті жоқ екенін айтады және қалаларды тазарту үшін қалаларға көшіруді сұрайды. От шары кетеді, бұл Перегринді қатты қайғыға батып, оны әжесі кішкентай кезінде көтеретіндей көтеретінін қалайды. Діни қызметкерлер сенімді болып, көк шыны шармен бірге І қалаға кетеді. Перегрин мен Стоунның ойынша, бұл шар Исаның өзі. Брэдбери "От шары" романының сюжеті бойынша жұмыс істеген кезде Беверли-Хиллстегі католик діни қызметкерімен кеңескенін айтады. Бір сұхбатында Брэдбери бір күндік әңгімелерін былай деп еске алды: "Егер Марсқа барып, от шары түріндегі ақылды жаратылыстарды тапсаң, не істер едің? Сен оларды құтқаруға тиіспің бе, әлде олар құтқарылды деп ойлайсың ба?" "Уау! Бұл жақсы сұрақ!" - деп айқайлады әкесі. Ол маған не істейтіні туралы айтты. Қысқасы, Перегрин атаны не істетуге мәжбүрлеймін". "От шары" романының түсіндіруі "көпшіл" деп аталады, өйткені оның мағынасы оны қоса жүретін оқиғалардың мән-жайына байланысты күрт өзгеше болуы мүмкін. Оның алғашқы көрінісі АҚШ-та 1951 жылы "In This Sign" және The Illustrated Man сияқты жеке әңгіме ретінде болды, бұл Ұлыбританиядағы The Silver Locusts-те алғашқы көрінісімен қатар болды, онда The Martian Chronicles-тің барлық марсиан кейіпкерлері бар әңгімелері болды. "Күміс шегірткелер" және 1997 жылғы "Марс хроникалары" басылымында марсиандардың "От шары" стратегиясы жасырын түрде айтылған: олар қоныстанушыларды өз тауларынан тыныш ұстауға телепатиялық күштерін қолданады. "Илла" романында марсиандар Перегрин атаның өзінің ата-бабасы туралы жақсы естеліктерін және олар бірге өткізген 4 шілде мерекесін, крест Марсқа қонғанға дейін және кейін от шарымен атап өткенін түсінеді. "Жердегі адамдар" секілді, күрделі, қиял әлемін құрастырады, бірақ "От шары" романында бұл діни қызметкерлерді Бірінші қалада адамдардың күнәларын тазартуға көндіру үшін жасалған. Марсиандардың от шары ретінде пайда болуы осы тараумен аяқталады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды. Оны сол атаумен шыққан қысқа қорқыныш әңгімесімен немесе "Уақыт араласуы" атты туындымен шатастырмау керек.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

Жас ұлдар ата-аналарына бағынбай, бұрынғы жергілікті марсиан қалаларының қираған орындарында, олар өз үйлерінде қаза тапқан жерлерде, әдетте адам тұрмайтын жерлерде ойнайды. Өрт сөндірушілер марсиандық өркениеттің қалдықтарын және марсиандардың сүйектерін жүйелі түрде өртеп жояды. Ұлдар қираған заттардың арасында ойнап, марсиан сүйектерін музыкалық аспаптарға айналдырады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1952 жылдың қараша айында «Фантазия және ғылыми фантастика» журналында жарияланды. Бұл әңгіме 1974 жылғы The Martian Chronicles басылымында, 1979 жылғы Bantam Books суреттелген саудалық басылымында және 1997 жылғы The Martian Chronicles жинағында жарық көрген.

Сюжет

Миссури штатының Индипенденс қаласында Дженис Смит есімді әйел түн ортасында Марстағы құдасы Уиллден телефон қоңырауын күтеді. Ол Марста өзінің Жердегі үйімен бірдей үй сатып алған. Марсқа дейінгі қашықтықтан туындаған үлкен кешігуден кейін, байланыс табиғи кедергілерге тап болғандықтан, оның жауабы толық емес, ол тек "жаным" дегенді естиді. Смит өзінен бұрынғы әйелдер сияқты жаңашыл болуды ойлайды, содан кейін Жерде соңғы рет ұйықтап қалады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет «The Martian Chronicles» атты кітаптың бірінші басылымында жарияланып, 1997 жылғы басылымға енбеген. Бұл туынды кейін 1950 жылғы шілде айында шыққан «Other Worlds Science Stories» журналында жарық көрді, оған дейін 1948 жылы жазылған қолжазбасы бес ірі журналдан қабылданбаған. Брэдбери «Ауаның ортасындағы жол» атты туындыны жазуды сол сәтте оны толғандырған эмоциялық жағдайына сезімталдықпен жауап берудің әдеттегі тәсілі деп түсіндірді. 1962 жылғы сұхбатта ол АҚШ-тағы афроамерикандықтардың жағдайына қатты ренжідігін айтты: «Мен оларды ракетаға мінгізіп, Марсқа жібердім, осылайша өзімді сол кернеуден құтылқым келді». «Ауаның ортасындағы жол» туындысының 1950 жылы жарық көргені ғылыми фантастика үшін жаңалық болды, бірақ ол тек ақ американдықтардың көзқарасын ұсынатын шектеулі туынды саналады. Исаия Лавендер III-нің сөзіне қарағанда, «Брэдбери – [ғылыми фантастика] жанрында нәсілшілдік мәдениетпен қолдау тапқан Америкадағы нәсілдің салдары мен әсерлерін қарастыруға батыл болған сирек авторлардың бірі». Роберт Кроссли бұл туындының шектеулі болғанына қарамастан, оны «ақ автордың ғылыми фантастикадағы ақ және қара нәсілдер арақатынасының ең өткір эпизоды» деп санауға болатынын айтты.

Сюжет

"Ауаның ортасындағы жол" – 2003 жылы Джим Кроу дәуіріндегі Америка Оңтүстігіндегі белгісіз қаладағы ақ нәсілшіл аппараттық дүкеннің иесі Сэмюэл Тистің және оның айналасындағы афроамерикандықтарды Марсқа көшіп кетуден қайтармаққа жасаған тырашасы туралы әңгіме. Тис және бір топ ақ нәсілді ер адамдар оның дүкенінің алдында отырып, қолдарындағы мүліктерімен қалаға келіп жатқан қара нәсілді отбасылардың шеруін көреді. Бір ер адам Тиске қаланың барлық халқы Марсқа кетуге шешім қабылдағанын айтады. Тис ашуланып, губернатор мен әскерге хабарласу керектігін мәлімдейді, себебі көшіп кетер алдында олар бәріне ескерту беруі керек еді. Көшіп келушілер дүкеннің жанынан өтіп бара жатқанда, Тистің әйелі, дүкен алдындағы ер адамдардың әйелдерімен бірге, күйеуінен үйге қайтуын сұрайды. Миссис Тис Лусинданы айлық ақысын арттырып, аптасына екі күн демалыс бергеніне қарамастан, көндіре алмағанын айтады және оның шешімін түсінбейтінін, себебі ол Лусинда оны жақсы көреді деп ойлағанын жеткізеді. Тис әйеліне ұрып соқпауға тырысып, үйге қайтуын бұйырады. Ол бағынышты болып, ол кеткеннен кейін, Тистің қолынан қаруын алып, күлген кез келген көшіп келушіні өлтіремін деп қорқытады. Шеру қала арқылы ракета ұшыру алаңына қарай үнсіз жалғасады. Тис қара шашты Белтерді көріп, оған белбеумен ұрумен қорқытады, себебі Белтер оған елу доллар қарыз. Белтер Тистің қарызын ұмытып қалғанын айтады, ал Тис Белтерге кетпеу керектігін, оның ракетасы жарылатынын айтады, бірақ Белтер оған мән бермейді. Тис Белтерді "Ауаның ортасындағы мырза" деп атайды, бұл сөздер "Езекиел дөңгелекті көрді" атты қара рухты әннен алынған, онда пайғамбар Езекиелдің аспанда көрген аяны туралы айтылады. Белтер Тистен Марсқа кетуге рұқсат беруді өтінгеннен кейін, көшіп келушілердің арасындағы қарт кісі шапанын айналдырып, басқа көшіп келушілерден елу доллар жинап, оны Белтерге береді, ол ақшаны Тиске тапсырып, кетеді. Тис ашуланып, көшіп келушілерге қаруын сілтеп, олардың ракеталарын бірінен соң бірі атып түсірумен қорқытады. Тистің дүкенінің алдындағы ер адамдар жаппай көші-қонның себебін ойлап, азаматтық құқықтардағы жаңалықтарды, мысалы, сайлау салығының жойылуын, кейбір штаттардағы линчелеуге қарсы заңдарды, "барлық тең құқықтарды" және қара шаштылардың жалақысы ақ нәсілділермен шамалас екенін айтады. Көшіп келушілердің көбісі қаладан өткеннен кейін, Тистің он жеті жасар қара жұмысшысы Силли, Тистің велосипедін қайтару үшін дүкен алдына келеді. Тис Силлиді велосипедтен итеріп түсіріп, дүкенге кіріп жұмыс істеуін бұйырады. Силли қимылдамайды, ал Тис Силлинің "X" белгісімен қол қойған келісімшартты шығарады, онда жігіт "төрт апта бұрын хабарлап, оның орны толтырылғанға дейін жұмыс істеуге міндетті". Силли келісімшартқа қол қоймағанын айтады, ал Тис оған жақсы қарайтынын жауап береді. Силли дүкен алдындағы ақ нәсілділердің бірінен оның орнына жұмыс істеуге келісе ме деп сұрайды, сонда Квартермен ағасы ерікті болып, Силли кетіп бара жатыр. Тис Силлині өзіне қарайды және оны кешке дейін артқы бөлмеге қамап қоятынын айтады. Силли жылай бастайды, содан кейін дүкен алдындағы тағы үш ер адам Тиске Силлиді босатуды бұйырады. Тис қалтасындағы қаруын сезініп, кейін ойынан қайтады. Силли Тистің бұйрығымен дүкендегі сарайын тазалап, ескі көлікпен дүкеннен кетеді. Силли кетіп бара жатқанда, Тистен қара адамдар кеткеннен кейін түнде не істейтінін сұрайды. Көлік кеткеннен кейін, Тис Силлинің оның қатысқан линчелеулер туралы сұрағанын түсінеді және ашық шатырлы көлігін алып, Силлиді қуып, өлтіруге шығады. Квартермен көлік айдауға ерікті болып, оларды қуып жететін кезінде, мигранттар тастап кеткен заттардың үстінен өтіп келіп, дөңгелек жарылады. Тис дүкеніне оралады, онда адамдар ракеталардың көкке ұшып жатқанын тамашалап отырады. Тис көруден бас тартады және Силли оны соңғы сәттерге дейін "мырза" деп атағанын мақтанышпен айтады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" пайда болды. (Бұл әңгімені 1949 жылғы тамызда "Триллинг Вундер Сториз" журналында алғаш жарияланған, кейіннен "Олар қара және алтын көзді болды" деп аталған "Атаудың аталуы" атты қысқа әңгімемен шатастыруға болмайды.)

Сюжет

"Атаулардың берілуі" - Марстағы жерлерге американдық атаулар қойылғаны туралы қысқаша суреттеме, бұл атаулар төрт зерттеу экспедициясының экипаждарын мәңгі есте сақтау үшін берілген, немесе географиялық ерекшеліктер мен табиғат нысандарына арналған марсиандық атауларды ығыстырып шығаратын "механикалық" немесе "металл" атаулар. Суреттемеде сондай-ақ Марсқа саяхаттап, сауда жасайтын туристер де сипатталған, ал эмигранттардың келесі толқыны "әдемі әдет-ғұрып иелері" ретінде, сондай-ақ басқаларды "нұсқаулыққа салуға", "басқаруға" және "әрекет етуге" тырысатын адамдар ретінде бейнеленген.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Карнавал безумия" деген атпен "Триллинг вундерстоури" журналында, 1950 жылдың сәуір айында жарияланды. 2010 жылы Лос-Анджелес суретшісі Аллоис, Брэдберимен бірлесіп, "Ушер" және "Ушер II" шығармаларының суреттелген нұсқаларын шығарды. Бұл әңгіме сондай-ақ 2008 жылы Harper Collins/Voyager баспасынан шыққан "The Illustrated Man" жинағында да жарық көрді.

Сюжет

"Ушер II" – Эдгар Аллан Поға құрмет ретінде жазылған қорқынышты әңгіме, ол Уильям Стендал және оның жауларын өлтіру үшін салған үйі туралы. Оқиға Стендалдың сәулетшісі Бигелоупен кездесуімен басталады, ол жаңа салынған үйінің аяқталуын соңғы рет тексеру үшін шақырылған. Стендал Бигелоуға Поның "Ушер үйінің құлауы" повесінен тікелей алынған Ашер үйінің архитектуралық сипаттамаларын оқып береді. Стендал қанағаттанғандықтан үйді "Ушер үйі" деп атайды. Бигелоудың По туралы ештеңе білмейтініне наразы болған Стендал оны қайтарып жібереді. Бигелоудың білмеуі кінәсіз, өйткені ондаған жылдар бойы "қиялдың кез келген туындысын" білдіретін нәрсе заңсыз болды, соның ішінде кітаптар. Олардың көп бөлігі отыз бес жыл бұрын болған Ұлы өртте тәркіленіп, өртелді, тіпті Стендалдың өзінің елу мың кітабынан тұратын кітапханасы да солардың қатарында болды. Стендалға Моральдық ахуалды зерттеуші Гаррет мырза келіп, сол күні үйін бөлшектеп, өртейтінін хабарлайды. Стендал Гарретке үйге көп ақша жұмсағанын айтып, тергеу есебі үшін ішкі ақпарат беру үшін шақырады. Саяхат барысында Гаррет автоматтандырылған қорқынышты әлемді бастан кешіреді және бұл жерді "қорқынышты" әрі гениальды туынды деп санайды. Гарретке Стендалдың робот екенін көрсеткен робот маймыл келеді, содан кейін Гарретті өлтіруге бұйырады. Стендал өзінің көмекшісі Пайксті, ол бұрынғы фильмдердегі ең ұлы қорқынышты актер деп санайды, Гарреттің робот көшірмесін жасап, үйге қатысты кез келген әрекетті қырық сегіз сағатқа тоқтата тұру үшін Моральдық ахуалға жіберуді тапсырады. Стендал мен Пайкс қарсыластарына кешкі тойға шақыру жібереді. Стендалдың үйіне отыздан астам қонақ келеді. Оларды қарсы алып, үй жақын арада қиратылатынын айтып, көңіл көтерулерін тілейді, бірақ Пайкс Стендалға Гарреттің қалдықтарын көрсетеді, олар роботтың бөліктері екенін анықтайды. Олар алдымен қорқып, кейін Стендалдың нағыз Гарретті жібергенін түсінеді, өйткені олар роботты қайтарған еді. Көп ұзамай Гаррет пайда болып, Демонтаж тобы бір сағаттан кейін келетінін хабарлайды. Стендал Гарретке тойды ұнатуын тілеп, оған сыра ұсынады, бірақ Гаррет әдепті түрде бас тартады. Гаррет пен Мисс Поуп Мисс Бланттың маймылмен тұншықтырылып, мәйітінің түтін шығаратын қуысқа тығылып жатқанын көреді. Тағы бір күліп тұрған Мисс Блант Мисс Поупты тыныштандырып, ол көрген өлтірілген адамның өзінің робот көшірмесі екенін айтады. Стендал Гарретке шарап ұсынады, ол оны ішеді. Гаррет Поның "Ерте жерлеу", "Құдық пен маятник" және "Ру Моргтағы кісі өлтірулер" шығармаларынан есте қалғандай, ұқсас өлтірулерді бақылайды. Стендал Гарретке тағы да шарап ұсынады, ол ішіп, тергеушіден оған не жоспарланғанын көргісі келетінін сұрайды. Гаррет келіседі және оны Поның "Амонтилладоның ботасы" романындағы Фортунато кейіпкері сияқты қабылдайды. Стендал мен Пайкс барлық қонақтарды жойғаннан кейін тікұшаққа мініп, үйдің По әңгімесіндегідей қирап жатқанын жоғарыдан қарайды.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

"Ескілер" – Марсқа эмиграциялаған ең соңғы толқынды, қарт американдықтарды суреттейтін қысқаша очерк. Атауы "От шары" повесіндегі марсиандар туралы емес.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1949 жылдың қараша айында «Супер ғылыми әңгімелер» журналында жарияланды.

Сюжет

"Марс" - бұл егде жастағы ерлі-зайыптылар, ЛаФардж пен Анна туралы әңгіме, олар он төрт жасар ұлы Том ретінде олармен бірге өмір сүргісі келетін марсшыны кездестіреді, тіпті Том көп жыл бұрын өкпе ауруынан қайтыс болған. Жаңбырлы түнде Лафарж Аннаға Том үшін күйзелісін айтады, ол одан "оны және Жердегі барлық нәрсені ұмытуды" сұрайды. Олар ұйықтап жатқанда есікті біреу қағып, Томға ұқсаған баланы табады. Анна қорқады, бірақ ЛаФардж баланы Том деп санайды. Анна жігітке кетуге бұйырады және күйеуінен есікті құлыптап қоюын сұрайды, бірақ ЛаФардж жігітке қаласа, үйге кіре алатынын айтады және есікті құлыптамай жабады. Келесі күні таңертең ЛаФардж баласын үйінің жанындағы каналдан суға түсіп жатқанын көреді, ал әйелі балаға алаңдаушылық пен күмәннің белгісінсіз өз ұлындай қарайды. ЛаФардж баладан өзінің шынайы жеке басын беруін сұрайды және ол марсиан екенін болжайды. Бала өзін қабылдап, күмәндануды сұраған соң, қашады. Анна жігіттің қашып кетіп жатқанын көргенде, қатты уайымдайды, ал ЛаФардж әйелінен Томның өлімі туралы ештеңе есіне түсіре ме деп сұрайды. Анна оның не айтып тұрғанын білмейтінін айтады. Бала түстен кейін қайтып келеді және ЛаФарджмен басқа сұрақтар қоймайтынына келісім жасайды. Бала қашып кеткеннен кейін, каналдың жанында қола үйде тұратын адам оны "қамауға" алып қалмақ болғанын айтады. Бала ЛаФаргеден кешкі асқа дайындалу үшін кеткеннен кейін, Саул канал қайығында ЛаФарге Жер бетіндегі Гиллингс есімді адамды өлтіргенін білетін қалайы үйде тұратын Номландтың сол түстен кейін Гиллингсті көргенін және өзін түрмеге кіргізуге тырысқанын, ал ол мүмкін болмаған кезде үйге барып, өзін 20 минут бұрын өлтіргенін айтты. ЛаФардж баладан түстен кейін не істегенін сұрайды, бала "Ешнәрсе" деп жауап береді, ал ЛаФардж сұрақ қоюды тоқтатады. ЛаФардж, Анна және бала қорқынышты балалардың қарсылығына қарамастан, канал қайығында үйден кетеді. Бала қайықта ұйықтап кетеді және ұйқыда "өзгеріс" және "қапшық" туралы сөйлеседі, бірақ жұп түсінбейді. Олар қалаға келіп, көптеген адамдармен таныса бастағаннан кейін, бала қашады. Анна қатты уайымдайды, ал Том оны бала олар кетер алдында қайтып кетеді деп сендіреді. Олар кешке қарай театрға билет сатып алып, ойын-сауық аяқталған соң қайыққа мініп, қайта оралады, бірақ бала осында болмайды. ЛаФардж баланы іздеп қалаға барады және Майкпен кездеседі, ол Джо Сполдинг пен оның әйелі өздерінің қызы Лавинияны Театр билеттерін сатып алу кезінде Main Street-те тапқандығын айтады. ЛаФардж Сполдингтердің үйіне барып, Лавинияны табады, бірақ ол оны Том деп атайды және Лавиниядан өзіне және Аннаға қайтуын сұрайды. ЛаФардж әкелік міндет алады және Лавиния ЛаФарджбен бірге кетеді, бірақ кету байқалғаннан кейін әкесі оларға атқылайды және қателеседі. Олар қашып бара жатқанда, ЛаФардж баланы басқа бағытта Анна күтіп тұрған канал қайығында кездесуге жібереді. Бала қалада жүгіріп жүргенде, оның сыртқы келбеті өзгеріп, оны көрген әркімге таныс болады. Бала Лафарж мен Анна күтіп тұрған қайыққа жетеді, бірақ Джо Сполдингтің қаруы бар және олардың кетуін тоқтатады. Бала қайықтан түсіп, Сполдинг оның билегін ұстап алады, ал айналасындағы адамдар бала өздерідікін айтады. Жиналғандар айтысып жатқанда, бала сырқаттанып, айқайлайды, өйткені оның сыртқы түрі тез және бақылаусыз түрде бір танымал тұлғадан басқа бір адамға айналады, содан кейін өледі. Жаңбыр қайта жауа бастады. Лафардж пен Анна үйге оралып, ұйықтап жатыр. Түн ортасында ЛаФардж есіктен бірдеңе естіп, жаңбырлы түнде есікті ашады және есікті жауып тастамас бұрын бес минут бойы бос ауланы бақылайды.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды.

Сюжет

"Багаж дүкені" - Перегрин әке мен багаж дүкенінің қарт иесі арасындағы қысқа диалог. Дүкен иесі Перегринге радиодан Жерде соғыс болатынын естігенін айтады, түнгі аспандағы Жерге қарап, дін қызметкеріне бұл жаңалықты сенуге қиын екенін жеткізеді. Перегрин оның пікірін өзгертеді, Жер тым алыс болғандықтан соғыс жайлы жаңалықтарға сенудің қажеті жоқ екенін түсіндіреді. Дүкен иесі дін қызметкеріне алдағы айларда жүз мыңға жуық жаңа эмигрант күтіліп отырғанын айтады, ал Перегрин саяхатшылардың Жерге қажет болатынын және олар қайта оралуы мүмкін екенін атап өтеді. Дүкен иесі дін қызметкеріне жүктерін жылдам сатуға дайындауға кеңес береді, содан кейін дін қызметкері иесінен Марстағы барлық эмигранттар Жерге қайта оралады деп ойлай ма деп сұрайды. Иесі олардың көп уақыттан бері Марста болмағанын, өзінің ғана өте қарт екенін еске алып, солай деп санайды. Перегрин дүкен иесіне Марста қалу туралы ойдың дұрыс емес екенін айтады. Дін қызметкері оны тағы да бір рет сендіреді, ал Перегрин ескісінің орнына жаңа чемодан сатып алады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1948 жылдың желтоқсан айында "Қояндырмалы керемет оқиғалар" журналында жарық көрді.

Сюжет

"Отсезон" - бұрынғы Төртінші экспедиция экипажының мүшесі Сэм Паркхилл және оның әйелі Эльма, сондай-ақ марсиандармен кездесулері туралы әңгіме. Бұл "—Ай әлі де жарқырағандай жарқырай берсін" повесіндегі кейіпкер Сэм Паркхиллдің баяны. Олар Марста алғашқы хот-дог стендін ашуға дайындалып жатыр, стендтің әшекейі – Сэм бұрынғы марсиан ғимараттарынан сындырған шыныстар. Паркхиллдер жақын маңдағы Жер қонысы 101 құру үшін жүз мың жаңа эмигранттың келуін күтіп, байып кетуді армандайды, бірақ Эльма жаңа қоныстанғандардың мексикалық және қытай азаматтары болатынын еске салады. Олардың радиосы бұзылғандықтан, Жердің жаһандық соғысқа қадам басқанын білмейді. Кешке Паркхиллдерге сол күні сөйлескен марсиан келеді. Марсиан Паркхиллдердің Жердегі жағдайды білмейтінін анықтайды және Саманға қолында пайда болған қола түтікті көрсетуді қалайды. Сэм түтікті қару деп ойлап, марсианды атып өлтіреді. Бірақ Эльма түтіктің ішінде олардың ешқайсысы түсінбеген марсиандық иероглифтермен жазылған құжат бар екенін табады. Сэм Эльмаға Жер қонысы оны марсиандардан қорғайтынын айтқанда, Эльма он екі марсиандық құм кемесінің жақындап келе жатқанын көреді және Сэм марсиандар оны өлтіруге келгенін ойлайды. Сэм Эльманы аукционда сатып алған және басқаруын үйренген марсиандық құм кемесіне отырғызып, қорғаныш іздеп қалаға бет алады. Құм кемесі жүзіп бара жатқанда, кеменің рульдік тақтасында жас әйел пайда болады. Әйел, көрініс, Сэмге хот-дог стендіне қайтуды бұйырады. Сэм оған кемесінен түсіп кетуді бұйырады. Көрініс кеменің оның емес екенін және ол Марс әлемінің бір бөлігі екенін мәлімдейді. Сэм көрініске оқ атып, ол кристалдарға айналып, буланып кетеді. Эльма Сэмге көңілі қалды және оны кемені тоқтатуды сұрайды, бірақ Сэм бас тартады. Ашуланып, күшін көрсету үшін Сэм құм кемесі өтіп бара жатқанда марсиан қаласының кристалдық қираған жерлерін атып жояды, бірақ Эльма әсерленбейді және есінен айрылады. Сэм тағы бір марсиан қаласын атуға дайындалғанда, үш құм кемесі оны қуып жетеді. Сэм оларға оқ атып, біреуі экипажымен бірге ыдырап, буланып кетеді. Қалған екі кеме Сэмдікіне жақындағанда, ол кемесін тоқтатып, беріледі. Марсиан оны шақырады, Сэм өзін түсіндіреді және қаруын лақтырып, бағынып береді. Марсиан оған қаруын алып, зиян келтірмей түсіндіру үшін хот-дог стендіне қайтуды бұйырады. Эльма кері жолда оянады. Хот-дог стендісіне келген соң, Марс көшбасшысы Паркхиллдерге стендті жұмыс істеуге дайындауды және той жасауды бұйырады. Көшбасшы Сэмге бүкіл планетаның жартысына тең болатын сыйлықтарды жазылған кітаптарды ұсынады. Сэм көшбасшыдан сыйлықтың себебін сұрайды, бірақ марсиандар кететінін жариялайды және оған "дайын болуды" және жердің олардікі екенін қайталап айтады. Сэм марсиандардың жаңа эмигранттарды әкелген зымырандар келді деп ойлайды, сондықтан Сэм мен Эльма хот-дог дайындауға кіріседі. Олар тамақ дайындап жатқанда, Сэм ашарған эмигранттарды ойлап, Нью-Йорк қаласындағы туған жеріндегі Еркіндік мүсініне орнатылған Эмма Лазарестің "Жаңа Колосс" өлеңін дұрыс айта алмай қиналады. Эльма түнгі аспанда Жерге қарап, планетада болған жарылысты көріп, Сэмнің назарын аударады. Эльма Сэмге хот-дог стендісіне миллион жыл бойы ешкім келмейтінін айтады. "—Ай әлі де жарқырағандай жарқырай берсін" романында марсиандардың денелері мәйіттер болып сипатталған. Сэм Паркхиллдің хот-дог стендісінде және құм кемесінде марсиандарды атып өлтіруі – басқа жердегі бір немесе бірнеше марсиандар жасаған иллюзия.

Жариялану тарихы

Алғаш рет "Марс жылнамаларында" жарияланды. 1945 жылғы осы аттас қысқа әңгімемен шатастырмаңыз.

Сюжет

"Күзетшілер" – Марстағы барлық американдықтардан тұратын колонистердің Жерде соғыс болды деген хабарларға қатысты алаңдаушылығы туралы қысқаша очерк. Түннің тоғызыншы сағатында олар Жердің түсін өзгертетін жарылысты көреді, бірақ үш сағаттан кейін түсі бұрынғы қалпына келеді. Таңғы екіде колонистерге соғыс басталғаны, ядролық қару қоры "күтпеген жерден" жарылып, Австралия құрлығын жойғаны және Лос-Анджелес пен Лондон бомбаға түскені туралы хабар келеді. Хабарда түсіндірмесіз "үйге оралыңдар" деген сөз қайта-қайта айтылады. "Багаж дүкені" повесінің кейіпкері – багаж дүкенінің иесі таңертең ерте барлық тауарын сатады, себебі колонистер Жерге қайтуға дайындалады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1949 жылдың наурыз айында «Charm» журналында жарияланды.

Сюжет

"Сайқын қалалар" - бұл 30 жастағы Уолтер Грипп туралы әңгіме, ол алыс тау шаңырағында тұратын және әйел іздеп екі апта сайын Марлин ауылына баратын шахтер. Желтоқсан айында Грипп ауылға келгенде, ол құмсай болып жатыр. Ол ақша, тағам, киім, кино және басқа да жақсы заттарды қуанышпен пайдаланады, бірақ көп ұзамай жалғыздыққа ұшырайды. Грипп шаңырағына қайтып бара жатқанда, тастап кетілген үйден телефонның қоңырауын естиді, бірақ шалушымен байланысуға үлкермейді. Ол тағы бір үйде телефонның қоңырауын естиді, қоңырауды жіберіп алады және шалушының әйел болатынын түсінеді. Тастап кетілген үйде ол колониялық телефон анықтамалығын табады және тізімдегі нөмірлерге әліпби ретімен қоңырау шала бастайды, бірақ әйелдің автоматты жауап беру қызметіне қоңырау шалғаннан кейін тоқтайды. Грипп телефон станцияларына, мемлекеттік және қоғамдық мекемелерге, сондай-ақ әйелдер баратын жерлерге барып, бақытын сынап көреді. Грипп Жаңа Техас қаласындағы ең үлкен сұлулық салонына қоңырау шалып, Женевьева Селсорға жетеді, бірақ байланыс үзіліп қалады. Ол көлік тауып, мың шақырымдай сапар шегіп "Deluxe" сұлулық салонына жетеді, жол бойы Селсор туралы армандап. Грипп Селсорды таба алмайды және оның оны іздеп Марлин ауылына келгенін ойлайды, сондықтан ол қайта оралып, Селсорды сұлулық салонында кремді шоколад қорабын ұстап отырғанын көреді. Грипп жиырма жеті жасар әйелді дене бітімінен тартымсыз деп санайды және олар Кларк Гейблдің фильмін бірге көреді, содан кейін ол шашына парфюм шашады. Олар сұлулық салонына оралады және Селсор өзін "Марстағы соңғы әйел" деп жариялайды, ал Гриппті соңғы ер адам деп атап, оған үйлену көйлегі бар қорапты сыйлайды. Грипп Марстан басқа шағын қалаға қашып кетеді, жалғыз өмір сүру үшін бақытты болады және телефонның қоңырауын естігенде оған назар аудармайды.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1948 жылдың 15 қыркүйегінде «Маклин» журналында жарияланды.

Сюжет

"Ұзақ жылдар" – Төртінші экспедицияның "Ай әлі де жарқырағандай" әңгімесіндегі дәрігер-геолог Хатауэйдің өмірінің соңғы күндерінің хикаясы. Түнде, дауыл кезінде, Хатауэй отбасының үйінен алыс төбедегі төрт қабірге барады, жалғыздықтан туған істері үшін марқұмдардан кешірім сұрайды. Үйге қайтар жолда ол жақындап келе жатқан зымыранды көреді. Таңертең зымыран келетінін отбасына хабарлайды. Жақын маңдағы Нью-Нью-Йорк қаласының қираған орындарына барып, зымыран қонуы үшін оны өртеп жібереді. Хатауэй үйге қайтып, отбасына шарап құяды. Ұлы соғыс басталғанда Марстан колонистерді эвакуациялаған зымырандардың бәрін жіберіп алғанын еске алады, себебі ол және оның барлық отбасы тауларда археологиялық жұмыс істеген. Әйелі мен үш баласы шарап ішкенде, ол олардың барлығының сақалынан тамшылап төгіледі. Таңертең отбасы зымыран кемесінен кім келеді екен деп күтіп отыруға дайындалады, соның ішінде бай дастархан дайындайды. Зымыран қонғанда, Хатауэй оған қарай жүгіріп бара жатып кеуде қысылысынан (стенокардия) зардап шегеді. Ол қалпына келіп, жолын жалғастырады. Төртінші экспедицияның капитаны Уайлдер шыға келіп, Хатауэйді көріп амандасады. Уайлдер өзінің жиырма жылдық миссиямен Сыртқы Күн жүйесінде болғанын, жерге қонбас бұрын Марсты зерттегенін және Марста қалуды шешкен Уолтер Грипп деген жалғыз адамды тапқанын айтады. Уайлдер Хатауэймен бірге Жердің тағдыры туралы ойға келеді және оның отбасын Жерге қайтқанда алып кетуге келіседі. Хатауэй Уайлдерді жиырма жылдық миссияны басқарғаны үшін құттықтап, осылайша Марстың дамуын тежемейтінін айтады. Уайлдер экипажына ғарыш кемесінен шығып, Хатауэйдің отбасына қосылуға бұйырады. Отбасылық үйге бара жатқанда Хатауэй Уайлдерге Төртінші экспедиция экипажы туралы айтады. Хатауэй Уайлдерге Джефф Спендердің қабіріне жыл сайын барып құрмет көрсеткенін және Сэм Паркхиллдің хот-дог стендісін, ол ашылғаннан кейін бір аптадан соң Жерге қайту үшін тасталып кеткенін айтады. Уайлдер Хатауэйдің денсаулығының нашарлағанын байқап, оның дәрігеріне Хатауэйді тексеруді тапсырады. Хатауэй Уайлдерге құтқаруды күтіп тірі қалғанын, ал енді Уайлдер келген соң өле алатынын айтады. Дәрігер оған таблетка береді де, ол айтқандарының "сасқазулық" екенін айтады. Хатауэй қалпына келіп, отбасылық үйге барады. Үйде Хатауэй отбасын экипажбен таныстырады. Уайлдер Хатауэйдің әйелінің жас көрінуіне таңғалады, өйткені ол оны ондаған жыл бұрын кездестірген, және оның жастығына риза болады. Уайлдер Хатауэйдің ұлы Джоннан жасын сұрайды, ал Джон жиырма үш деп жауап береді. Экипаж мүшесі Уильямсон Уайлдерге Джонның жасының қырық екіде болуы керек екенін айтады. Уайлдер Уильямсонды зымыранын тексеру сылтауымен тексеруге жібереді. Уильямсон Хатауэйдің әйелі мен балаларының қабірлерін тапқанын және қабір тастарында олардың 2007/2038 жылдың шілдесінде белгісіз аурудан қайтыс болғаны жазылғанын хабарлайды. Тамақ ішу аяқталғанда Хатауэй тұрып, экипаж мен отбасына тост айтады, бірақ ол бітірген соң, бірден құлап түседі және өлімі жақын екенін сезінеді. Уайлдер Хатауэйді көру үшін отбасын шақырмақ болады, бірақ Хатауэй оны тоқтатады. Олардың түсінбейтінін және түсінулерін қаламағанын айтады, содан кейін көз жұмады. Уайлдер Хатауэйдің әйелімен сөйлесіп, оның және балаларының Хатауэйдің қайтыс болған әйелі мен балаларынан кейін оған серік болу үшін жасаған андроидтар екенін түсінеді. Экипаж Хатауэйді оның отбасы зиратына жерлейді. Уайлдер кетуге дайындалғанда, Уильямсон Уайлдерден андроидтар отбасымен не істеу керектігін сұрайды және оларды өшіру керек пе деп сұрайды. Уайлдер оларды Жерге алып кетуден бас тартады және деактивация оның ойына келмегенін айтады. Уайлдер Уильямсонға қару ұстатады және экипаж мүшесіне егер ол бірдеңе істей алса, ол оның істей алатынынан жақсырақ екенін айтады. Уильямсон үйге кіріп, Уайлдерге қаруды андроид қызына бағыттағанын, ол күлімсіреп жауап бергенін және оларды ату "кісі өлтіру" боларлық сезімге келгенін айтып қайтады. Уайлдердің болжамы бойынша, андроидтар тағы екі ғасырға дейін жұмыс істей алады. Зымыран ұшып кетеді, ал андроидтар отбасы өздерінің аяқсыз күнделікті іс-әрекеттерін жалғастырады, оның ішінде, ешқандай себепсіз, андроид әйелі түнде аспандағы Жерге қарап, отты күтіп отырады.

Жариялану тарихы

Алғаш рет 1950 жылғы 6 мамырда «Collier's» журналында жарияланып, кейін «Марс жылнамалары» жинағына енгізу үшін өңделген.

Сюжет

Ядролық бомбадан құрылысы қиратылған Калифорния қаласында тұрып, жұмыс істей беретін Макклеллан отбасының бос, жоғары автоматтандырылған үйі. Оқиға АҚШ-тың мемлекет ретінде аяқталуын көрсетеді. Бұл оқиға сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1945 жылғы 5 тамызда (АҚШ уақыты бойынша) АҚШ-тың Хиросимаға тастаған атом бомбасын еске түсіреді. Хикаяның атауы Сара Тисдейлдің 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1918 жылғы тұмау пандемиясы кезінде жарық көрген "Жұмсақ жаңбырлар келеді" атты соғысқа қарсы өлеңінен алынған.

Жариялану тарихы

Алғаш рет Planet Stories журналында 1946 жылдың жазында жарияланды.

Сюжет

"Миллион жылдық пикник" - Миннесота штатының бұрынғы губернаторы Уильям Томас пен оның әйелі Элис және үш ұлының әңгімесі. Олар соғыстан қашу үшін Марсқа сапар шегеді, ата-аналарының балық аулауға бара жатыр деген сылтаумен. Элис жүкті екені айқын байқалмайды. Отбасы жылы Марс жазғы күнін суға толы каналдарда, лагерьге дайындалған моторлы қайықта саяхаттап, ләззат алады. Уильям Жердегі соғысқа алаңдайды және балалардың көңілін көтеруге тырысады, бірақ алаңдаушылықтарын балалары толық түсінбейтін ойлар ретінде айтады. Уильям балалардың назарын балықтарға, өткен ежелгі марсиан қалаларына аударады және марсиандарды табуға уәде береді. Бір күні Уильям мен оның әйелі қайықпен келе жатқанда атомдық радиодағы хабарды естіп, қатты ойға келеді. Уильям отбасының ракетасын қашықтан жарытып, қатты дауыс шығарады, шуды басу үшін қайықты жылдамдатады, кеме жағасына соқтығысып тоқтайды. Зақым келмейді, ал Уильям күліп, ракетасын жарылтып жібергенін айтады. Балалар бірден бұл ойынның бөлігі деп ойлайды. Уильям олардың орналасқан жерін құпия сақтау үшін солай істегенін айтады, ал балалар бұл әлі де ойын деп санайды. Уильям атомдық радионы тағы да тыңдап, бірнеше минут ештеңе естімейді. Ол отбасына: "Бәрі аяқталды" дейді, балалар үндемей қалады. Уильям алты марсиан қаласынан өтетін каналмен қайықпен жүзеді және отбасынан ең жақсысын таңдауын сұрайды. Олар соңғысын таңдайды, ал Уильям бұл олардың жаңа үйі болатынын жариялайды. Балалар Миннесотаны сағынып, көздерінен жас шығарады, бірақ әкесі Марс қаласы енді олардың екенін айтады, сонда балалар оқиғаға толы сезімге бөленеді. Отбасы жаңа қаладан өтеді, Уильям Берт Эдвардтың отбасының, төрт қызымен бірге оларға қосылатынын айтады. Ол ұлы Тимотиге ракетаның жарылу себебін, олардың Жерге қайтып оралуына жол бермеу және Жерден келген "жаман адамдарға" із қалдырмау үшін жойғанын айтады. Отбасы лагерь отының айналасында жиналады, Уильям Ұлы соғыс басталғанда ракетаны қалай сатып алғанын және Эдвардс сияқты, қашу қажет болған жағдайда оны қалай жасырғанын түсіндіреді. Әкесі "өткен өмір салтын" өртеп жіберу үшін Марсқа әкелген түрлі құжаттарды, соның ішінде мемлекеттік облигацияларды лагерьде өртейді. Ол қағаздарын өртеп жатқанда, ұлдарына Жердің жойылғанын, планетааралық сапарлардың тоқтағанын, адамдардың технологияға тым тәуелді болғанын және соғыс уақытында оны тиімді пайдалана алмағанын, ал Жердегі өмір салты "өз жолымен қате екенін" өздігінен жойылған арқылы дәлелдегенін айтады. Ол ұлдарына соңғы ойды олар оны түсінгенше күнде айтып отыратынын ескертеді. Уильям қағаздарды өртеп, соңғы рет Жер картасын сақтап алады. Уильям отбасын каналға алып келеді және балаларға оларға қажетті білімді үйрететінін және марсиандарды көретінін айтады. Уильям каналдың жанында тоқтап, отбасының судағы бейнесіне назар аудартады.

Марсқа деген қызығушылық, Эдгар Райс Берроуздың шығармалары және комикстер

Брэдберидің Марсқа деген қызығушылығы бала кезінен басталып, Эдгар Райс Берроуздың "Марстың құдайлары" және "Джон Картер, Марстың жауынгері" сияқты туындыларындағы Марс бейнелерімен қатар өсті. Берроуздың авторға тигізген әсері зор болды, тіпті Брэдбери "Берроуз, мүмкін, әлем тарихындағы ең ықпалды жазушы" деп сенді. Брэдбери бала кезінде Джон Картер мен Тарзанның барлық кітаптарын жаттап, әңгімелерін тыңдайтын әркімге қайталап айтатын. Харольд Фостердің 1931 жылғы Тарзан жексенбілік комикстер сериясы оның өміріне соншалықты әсер етті, олай болмағанда "Марс хроникалары" жарыққа шықпайтын еді.

Әдебиетке әсері

Рей Брэдбери «Марс хроникасы» атты кітабын «роман болып көрінген әңгімелер жинағы» деп атады. Ол «Марс хроникасының» құрылымы мен әдеби стиліне әсер еткен әртүрлі әдеби ықпалдарды атап өтті, олардың ішінде Шервуд Андерсон, Уильям Шекспир, Сент-Джон Перс және Джон Стейнбек, сондай-ақ Эдгар Райс Берроуз, әсіресе Барсум әңгімелері мен Джон Картердің Марстағы кітаптары бар. Брэдбериге Шервуд Андерсонның «Уайнсбург, Огайо» романындағы сюжеттік желі мен кейіпкерлердің дамуы ерекше әсер етті, бұл оған бұрынғы «өмірсіз, механикалық және қозғалмайтын» жазбаларын жетілдірген «жанды және шынайы» әңгімелер жазуға көмектесті. Автордың айтуынша, әңгімелер «Марс ойларының» құрамдас бөліктерінің үйлесімі ретінде қалыптасты, олар «Шекспирдің «жанама сөздері», шатасқан ойлар, ұзақ түнгі көріністер, таңертеңгі жартылай ұйқылар» сияқты болды. «Марс хроникасын» «романның жартылай туысы» ретінде құру идеясын Doubleday редакторы Уолтер Брэдбери (автормен туыстық байланысы жоқ) ұсынды, ол Рей Брэдбериге кітаптың жоспары үшін 750 доллар төледі. Автор сол кезде ғана мұндай кітапты өзінің «Уайнсбург, Огайо» туралы ойымен салыстыра алатынын түсінді. Бұрынғы туындыларын романға біріктірудегі тәсілі үшін Брэдбери Шервуд Андерсонның «Уайнсбург, Огайо» және Джон Стейнбектің «Жүзімдердің ашуы» романын шығарманың құрылымына ықпал еткен деп есептеді. «Уайнсбург, Огайо» – әңгімелер циклы, ал «Жүзімдердің ашуы» повесть тарауларын келесі тарауларға кіріспе ретінде қызмет ететін повестьтік экспозициялармен бөліп көрсетеді. Брэдбери қысқа виньеткаларды, аралық тарауларды және толық хроникалық әңгімелерді байланыстыру үшін, олардың жалпы жұмыстағы рөлі мен оларды жазу үшін қолданылатын әдеби стильді қосу үшін түсіндірме баяндамаларды пайдалану идеясын «Жүзімдердің ашуы» романынан «іштей қарыз алғанын» айтты. Ол бұл романды он тоғыз жасында, оның жарық көрген жылы алғаш рет оқыған.

Қабылдау

Жарияланғаннан кейін The Paris Review журналы "Марс хроникалары" ғылыми-фантастика қауымдыстығы мен сыншылар тарапынан зор қолдауға ие болды, бұл жанр үшін сирек кездесетін жетістік. Кристофер Ишервуд Брэдбериді «шын мәнінде жаңаша ойлайтын» және «өте ұлы және ерекше талант иесі» деп атады. Ишервуд Брэдберидің туындыларын «гротеск пен арабеск әңгімелері» деп сипаттап, оларды Эдгар Аллан Поның шығармаларымен салыстырып, Брэдберидің «өзінің жанрындағы ең ұлы шебермен теңесуге лайық» екенін жазды. Жазушы және сыншы Энтони Бухер мен сыншы Дж. Фрэнсис Маккомас «Марс хроникаларын» «болашақ тарихты ақындық тұрғыдан, кез келген көркемдік форманың шегінен тыс түсіндіру» деп жоғары бағалады. Алайда, жазушы Л. Спраг де Камп Брэдбери «Хемингуэй мен Сароянның ықпалынан арылғанда» жақсаратынын айтты, оны «машина дәуірінде жақсылықты көре алмайтын ғылыми-фантастикаға қарсы жазушылар дәстүріне» жатқызды. Дегенмен, де Камп «Брэдберидің әңгімелерінің эмоционалдық күші зор екенін, көптеген оқырмандар оларды жақсы көреді» деп мойындады. Басылғаннан кейін он жыл өткен соң, Деймон Найт F&SF журналының «Кітаптар» рубрикасында «Марс хроникаларын» 1950 жылдардың ең үздік он ғылыми-фантастикалық кітабының тізіміне қосты. 1979 жылдың қыркүйегіне дейін «Марс хроникалары» кітабының үш миллионнан астам данасы сатылды.

"Марс жылнамалары"ның танымалдылығы

1964 жылғы 28 қарашада НАСА-ның «Маринер-4» ғарыш кемесі Марс планетасынан өтіп, Рей Брэдбери сипаттағаннан мүлдем өзгеше Марс бетінің алғашқы жақыннан түсірілген суреттерін алды. Сол кезде бері Марс планетасы Брэдберидің «Марс хроникалары» кітабындағы сипаттамаларына мүлдем ұқсамайтынын көрсететін тікелей визуалды және ғылыми мәліметтер болғанына қарамастан, роман «классикалық әңгімелер», «ғылыми фантастика» және «классикалық фантастика антологиялары мен жинақтары» тізіміндегі танымал туынды болып қала береді, бұл туралы Amazon кітап дүкенінің бестселлер тізімі көрсетіп тұр. 2015 жылғы басылымға жазған кіріспесінде канадалық астронавт және Халықаралық ғарыш станциясының бұрынғы командирі Крис Хэдфилд осы туындының танымалдығына қатысты ой бөлісіп, оны Марс ландшафтының әдемі сипаттамаларымен, оқырманды «шабыттандырып, ойға жетелейтін» қабілетімен, адамзат тарихындағы қателіктер мен сәтсіздіктер туралы толғануға ынталандыратынымен және Марстың кейде адамдар үшін мәңгілік мекен болатындығы туралы кең таралған идеямен байланыстырды. Брэдбери кітабына оқырмандардың қызығушылығын оның аңыз немесе ертегі болғандықтан, ғылыми фантастика емес деп түсіндірді. Ол: «Тіпті Калтех институтындағы ең терең білімді физиктер де Марстағы жалған оттегі атмосферасын тыныс алуға қабылдайды. Ғылым мен машиналар бір-бірін жоюы немесе алмастыруы мүмкін. Аңыз, айнада көрінетін, қолға тигізе алмайтын, мәңгілік болады. Егер ол өлмейтін болса, солай көрінеді» деді.

Брэдбери Марсқа қону

2012 жылдың 6 тамызында Curiosity, NASA-ның Марс ровері қонған жер, 2012 жылдың 22 тамызында, автордың 92 жылдығында Рей Брэдберидің құрметіне Брэдбери қону алаңы деп аталды. Оған ат қойғанда, NASA-ның Curiosity бағдарламасының ғалымы Майкл Мейер: "Бұл ғылыми топ үшін оңай шешім болды. Біздің көптегеніміз және миллиондаған оқырмандар Рей Брэдбери жазған әңгімелер арқылы Марста өмір болу мүмкіндігі туралы армандауға шабыттандық" деді.

Театр

"Ауаның ортасында жол" атты қойылым 1962 жылы Калифорния штаты, Голливудтағы Desilu Studios Gower Studios-та сахналадырылды. "Марстық хроникалардың" театрға бейімделуінің тұңғыш көрсетілісі 1976 жылы Солтүстік-шығыс Миннеаполистегі Крикет театрында (Ритц) өтті.

Фильм

1960 жылы MGM киноқұқығын сатып алды, бірақ фильм түсірілмеді. 1988 жылы Арменияның «Арменфильм» студиясы «Марс хроникасы» кітабы негізінде Юозас Будрайтис, Донатас Банионис, Армен Джигарханян қатысқан «13-ші елші» көркем фильмін түсірді. Фильмді армян актер және сценарист Сурен Бабаян режиссерлік етті. Өзбекстандық режиссер Нозим Толахожаев кітаптың бөлімдеріне негізделген екі фильм жасады: 1984 жылғы анимациялық қысқа фильм «Жұмсақ жаңбыр» (орыс тілінде: Будет ласковый дождь) және 1987 жылғы толық метражды «Вельд» (орыс тілінде: Вельд) фильмі, оның бір сюжеттік желісі «Марсқа» арналған. 2011 жылы Paramount Pictures фильм құқықтарын сатып алып, Джон Дэвис «Davis Entertainment» арқылы фильм франшизасын жасауды жоспарлады.

Музыка

Марстық хроникалар композитор Дэниел Леви мен либреттошы Элизабет Маргидтің толық көлемді заманауи операсы ретінде бейімделді. Бұл Брэдберидің өзі рұқсат берген жалғыз музыкалық бейімдеу. 1960 жылдары Лернер мен Лоуи одан роман негізінде музыкалық туынды жасауға рұқсат сұрағанда, ол бас тартқан. Бұл туынды 2006 жылы Орландодағы Шекспир театрында өткен «Харриет Лейк» жаңа пьесалар фестивалінде алғаш рет оқылды, ал 2008 жылы Фордхэм университетінің Линкольн орталығы түлектерінің тұңғыш маусымында семинар ретінде көрсетілді. «Түнгі кездесу» эпизоды 2013 жылдың 9 маусымында Корнелия көшесіндегі кафедегі «Қызықты ғылым» сериясында ұсынылды. Толық туынды 2015 жылдың 11 ақпанында Нью-Йорк қаласындағы Ars Nova-да Бродвей актерлерінің қатысуымен сахналық оқу түрінде көрсетілді. Үш көрініс 2015 жылдың 17-19 қыркүйегінде Оксфорд штатының Майами университетінде Театр С-тің режиссері Карлос Арместо қойған және Бенджамин Смоулдер дирижерлік еткен иммерсивті сахналық қойылым ретінде ұсынылды. 2001 жылы Royal Hunt атты даниялық мелодикалық металл тобы «The Mission» атты концептуалды альбомын жарыққа шығарды, ол «Марстық хроникалар» негізінде құрылған.

Радио

Марстық хроникалар ғылыми фантастикалық радиосерия Dimension X үшін радиоға бейімделді. Бұл қысқартылған нұсқада "Ракеталық жаз", "Илла", "–Ай да әлі жарқырайды", "Жатақтар", "Шыбындар", "Жағалау", "Желтоқсан маусымы", "Жылы жаңбырлар" және "Миллион жылдық пикник" әңгімелерінен элементтер қамтылған. "–Ай да әлі жарқырайды" және "Жылы жаңбырлар" да осы серияның жеке эпизодтары ретінде бейімделді. "Марс – жұмақ" және "Тыныштықтағы тұрғындар" әңгімелері де Dimension X эпизодтары ретінде пайда болды. Соңғысы Марстық хроникалардағы нұсқасынан мүлдем өзгеше. 1975 жылы Леонард Нимойдың баяндауымен "Жылы жаңбырлар" және "Ушер II" әңгімелерінің өте қысқартылған аудиооқуы жасалды. Эндрю Марк Сеуэлл өндірген, бір сағаттық бағдарлама және Дерек Джейкобидің капитан Уайлдер рөлінде ойнаған BBC Radio 4 адаптациясы 2014 жылғы 21 маусымда "Қауіпті көріністер" сериясының бөлігі ретінде эфирге шықты.

Теледидар мини-сериалдары

1979 жылы NBC, BBC-мен бірлесіп, "Марс жылнамалары" атты үш бөлімді, төрт сағаттан асатын мини-сериалға тапсырыс берді. Оның сценарийін Ричард Мэтисон жазды, ал режиссерлік жұмысын Майкл Андерсон жүзеге асырды. Рок Хадсон Уайлдер, Даррен МакГэвин Паркхилл, Бернадетт Петерс Женевьева Селсор, Берни Кейси Джефф Спендер, Родди Макдаулл Әке Стоун, Барри Морс Хатэуэй және Фриц Уивер рөлдерін ойнады. Брэдбери мини-сериалды "жалықтыратын" деп бағалады.

Жеке оқиғалардың теледидарлық бейімделуі

Кейблдік телесериал «The Ray Bradbury Theater» Марс хроникаларынан алынған жеке қысқа әңгімелерді бейімдеді, оның ішінде «Марс – жұмақ», «Жерден келгендер», «Ай да әлі жарқырап тұр», «Ушер II», «Марсиан», «Тыныш қалалар» және «Ұзақ жылдар» кірді. Сериалдың видеожазбаларының арасында «Ray Bradbury's Chronicles: The Martian Episodes» атты VHS таспасы бар, кейбір нұсқалары үш эпизодтан, ал басқалары бес эпизодтан тұрады.

Комикстер

"Марс хроникаларындағы" бірнеше қысқа әңгімелер EC Comics журналдарында комикс стилінде бейімделді, оның ішінде "There Will Come Soft Rains" – Weird Fantasy #17, "The Long Years" – Weird Science #17, "Mars Is Heaven" – Weird Science #18, "The Million Year Picnic" – Weird Fantasy #21 және "The Silent Towns" – Weird Fantasy #22. 2011 жылы Hill & Wang компаниясы Рей Брэдберидің "Марс хроникалары: Рұқсат етілген бейімдеуі" романын Dennis Calero салған суреттерімен комикс ретінде жариялады.

Бейне ойындар

Марс хроникаларының оқиғалық ойыны 1996 жылы жарық көрді.