Кіріспе

Даниялық балет бишісі және хореографы (1946 жылы туған)

Питер Мартинс (1946 жылдың 27 қазанында туған) – Данияның бұрынғы балет бишісі және хореографы. Мартинс Корольдік Дания балеті мен Нью-Йорк Сити балетінде жетекші биші болды, ол 1981 жылы Джордж Баланчин, Джером Роббинс және Джон Тараспен бірге балетмейстер болып жұмыс істеді. 1983 жылы биден зейнеткерлікке шығып, «дансёр нобль» дәрежесіне жетіп, Роббинспен бірге Балеттің бас шебері болды. 1990 жылдан 2018 жылдың қаңтарына дейін ол Сити Балетінің көркемдік жетекшілігіне толық жауапты болды.

Ерте өмір

Мартинс Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келіп өскен. Оның ата-анасы – инженер Бёрге Мартинс және пианист Тове Кристи Орнберг. Мартинс 1970 жылы Даниядан кетіп, Нью-Йорк Сити Балетінің (NYCB) жетекші бишісі болды, бірақ ол 1967 жылдан бері қонақ артист ретінде өнер көрсетіп жүрген. Мартинс түрлі рөлдерде биледі, бірақ ең танымал рөлдері – «Аполлон» және Баланчиннің «Жақсы ұлпаның жарылқауындағы» (Nutcracker) Кавалер рөлі. 1978 жылы ол «Питер Мартинс: Биші» атты деректі фильмнің басты кейіпкері болды. Ол Сюзанна Фарреллмен жиі бірге биледі. Алайда, ол 1993 жылы Фарреллдің NYCB-дегі жұмысын тоқтатты; ол 2017 жылы таратылған жеке компаниясын құрды. Мартинс 1983 жылы биден зейнеткерлікке шығып, Джером Роббинспен бірге Балетмейстерлердің Бас директоры болып тағайындалды, ал 1990 жылы Балетмейстерлердің Бас директоры қызметін толығымен өз мойнына алды. Мартинс – Баланчиннің өзі таңдаған мұрагері болды. Дегенмен, балетмейстерлік мансабының басында Мартинс Баланчин стилінен ауытқулар жасады деген сындарға ұшырады. Мартинс Американдық балет мектебінің көркемдік директоры және факультет төрағасы болып та қызмет етті, бұл мектеп NYCB-нің оқу бөлімі және балетшілерді қабылдау орталығы еді. Ол 1991 жылы «Питер Мартинс: Биші» атты деректі фильмнің тақырыбы болды. 2005 жылы оның жалақысы 619 000 АҚШ доллары болды, ал 2008 жылы ол 699 000 АҚШ долларын жалақы және әлеуметтік жәрдемақы ретінде алды. Мартинс екі компания үшін де жаңа қойылымдарды жүйелі түрде хореографиялады. Оның алғашқы туындысы – Чарльз Айвздің музыкасына жазған «Calcium Light Night», ол 1977 жылы премьера болып, жағымды пікірлер алды. Оның соңғы туындыларына «Октат», «Фриандиз», «Стабат Матер» және толық көлемді балеттер «Ұйқыдағы сұлу», «Аққу көлі» және «Ромео мен Джульетта» жатады. 2000 жылы Мартинс талантты іздеуші Айрин Даймондпен бірге Нью-Йорк хореографиялық институтын құрды.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар

2017 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк Сити Балеті Мартинстің компаниядағы бишілердің физикалық және сексуалдық шабуыл жасағаны, сондай-ақ оның өкіметін 1983 жылдан бастап сексуалдық қызметтер алу үшін пайдаланғаны туралы айыптаулар бойынша тергеу жариялады. Оның айыптаушыларының бірі, бұрынғы Нью-Йорк Сити Балеті балеринасы және кейін би педагогы болған Вильгельмина Франкфурт: «Мен Мартиннің зорлық-зомбылығының құрбаны болдым ба? Иә. Сексуалдық сипатта ма? Иә. Келісіммен болды ма? Жоқ. [ ] Қорқынышты болды. Бір оқиғада ол [ ] мені киім ауыстыратын бөлмесіне тартып алып, өзін көрсетті. [Тағы бір оқиға] соншалықты ауыр, мен оның туралы сөйлей алмаймын деп ойлаймын». Айыптаулар жарияланғаннан кейін Мартинс сол айда Нью-Йорк Сити Балетінен және Американдық Балет мектебінен уақытша кетті, ал 2018 жылдың қаңтарында зейнетке шықты. Мартинс кез келген құқықбұзушылықты жоққа шығарды. Нью-Йорк Сити Балеті мен оның Американдық Балет мектебінің екі айлық тергеуі «Мартинсқа қатысты анонимді хатта және БАҚ-та жарияланған қорлау және зорлық-зомбылық туралы айыптауларды растамады». Бұл қылмыстық тергеу емес, оны NYCB, Inc. өкілдерінің адвокаттары жүргізді.

Сыйлықтар, ынтымақтастық және жазба еңбектер

1977 жылы Dance Magazine сыйлығы мен Cue's Golden Apple сыйлығын алды. Нью-Йорк қаласының Өнер және мәдениет сыйлығы, 1981 жыл. 1983 жылы Даннеброг орденінің рыцарі атағы берілді. 1984 жылы Primetime Emmy сыйлығына ұсынылды, "Ұлы орындау: Америкадағы би" бағдарламасы бойынша "Peter Martins: Stravinsky Piano Ballets" эпизоды үшін хореографиядағы ең үлкен жетістіктері үшін. Филадельфия өнер альянсының 1985 жылғы "Еңбегі үшін" сыйлығы. 1986 жылы "Еркіндік" сыйлығы. Ол 1986 жылы "Song & Dance" музыкалық қойылымы үшін "үздік хореограф" номинациясында Tony сыйлығына ұсынылды. Мартинс заманауи музыканы қолдайды және композитор Джон Адамспен жиі жұмыс істейді. Оның "Даниядан шалқары" атты автобиографиясы 1982 жылы жарық көрді. Мартинс 1980 жылы Даниялық-американдық қоғамының "Жыл адамы" атанды. Оның NYCB Workout деп аталатын және New York Sports Club клубымен бірлесе жасалған жаттығулар жинағы алғаш рет 1997 жылы кітап түрінде жарық көрді, содан кейін DVD және оның жалғасы шықты. Мартинс 2008 жылы Ұлттық би мұражайының Корнелиус Вандербильт Уитни атындағы Даңқ залына енгізілді.

Жеке өмір

Мартинс Нью-Йорк Сити Балетінің бас бишісі болған кезінде Хизер Уоттспен ұзақ мерзімді романтикалық қарым-қатынаста болды. Джордж Баланчиннің бас бишісі және хореографы Джон Клиффорд: "Мен оның оны көтеріп, цемент қабырғаға қатыстырып тастағанын көрдім", - деп еске алды. Ол алғаш рет Дания Корольдік балетінің балеринасы Лиз Ла Курға үйленді. Олардың Нилас есімді ұлы бар. Олар екеуі Корольдік Дания балетінде жұмыс істеген кезде танысты, ал ажырасқаннан кейін ол Нью-Йорк Сити Балетімен қонақ биші ретінде өнер көрсетті және ақырында Америкаға көшіп, толық уақыт осы труппада биледі. Нилас кейін әкесімен бірге Америкаға, Нью-Йоркке және Нью-Йорк Сити Балетіне келді. 1992 жылдың шілдесінде Мартинс 28 жастағы әйелі, Нью-Йорк Сити Балетінің бас балеринасы Дарси Кистлер полицияға шақырып, бес сағатқа ұсталды. Оның әйелі оны шабуыл жасады, итеріп, шапалақ соқты, қолы мен аяғын кесіп, көгалдырды және шабуылданғаннан кейін де соққы берді деп айыптады. Бірнеше күннен кейін Кистлер айыптаудан бас тартып, сотқа жүгінбей мәселені шешкенін мәлімдеді. Екі күннен кейін балетте өнер көрсеткенде, ол көк іздерін жасыру үшін ауыр макияж жасады. Мектеп директорлар кеңесінің мүшесі Питер Вольф бұл шабуыл айыбының "жеке мәселе" екенін, Мартинстің мансабына әсер етпейтінін және оның "балет қоғамдастығындағы біліктілігіне немесе қолдауына қатысы жоқ" деді. Ол мас күйде көлік жүргізгені үшін кінәлі деп танылды. Оның Нилас Мартинс есімді ұлы бар, ол да зейнеткерлікке шыққанға дейін NYCB мүшесі болған.