Кіріспе

"Кеуіндік миномет" деп қате аталатын, одақтас әскерлерде кең таралған Япон граната тастағышы немесе жеңіл минометі, Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы театрда кеңінен қолданылды. Ол "тізе минометі" деген лақап атқа ие болды, себебі одақтастар бұл құралды табағын тізеге тіреп атуға болатыны туралы жаңылыс пікірде болды. Бірақ, осылай атуға тырысқан кез келген адам оның күшті кері соққысынан ауыр көгалды немесе тіпті жамбас сүйегінің сынуын алды.

Өмірбаян

Жапон армиясы гранаталардың аз қашықтықты қару екенін ескеріп, оларды жаяу әскерінің жақын арадағы шайқасына бейімдеу жұмыстарын бастады. Жапон армиясы ұрыс даласында гранаталар мен минометтердің қолданылуын зерттегеннен кейін, қол гранаталары, мылтық гранаталары және граната тастағыштар мен миномет оқ-дәрілерін (кішкентай минометтер) қалалық, траншеялық және ормандағы шайқас сияқты жақын қашықтықтағы шайқас орталарына сәйкес етіп жасады. Осы жұмыстың бір бөлігі ретінде, 1932 жылға қарай Жапон армиясы дерлік кез келген жағдайға бейімделетін сынық гранаталар жиынтығын қабылдады. 91-ші үлгідегі сынық гранатаны қолмен лақтыруға, инелі лақтырғыштан атуға немесе минометке ұқсас граната тастағыш – 89-шы үлгіде қолдануға болады.

Құрылымы мен жұмыс істеуі

89 типті ауыр граната тастағыш 1929 жылы қабылданып, бірақ өндіріс 1932 жылға дейін басталмады. Ол бұрынғы 10 типті граната тастағыштан айырмашылығы – оның ұңғысы бұрылған. 89 типті граната тастағыш екі түрлі граната немесе снарядты атуға қабілетті: 89 типті тастағышқа бейімделген, әдеттегі жаяу әскердің жарғыш гранатасы – 91 типті граната, және жарылыс қуаты жоғарырақ, соққымен жарғыш снаряд – 89 типті 50 мм снаряд. 89 типті тастағыштан атылғанда, 91 типті жарғыш гранатаға жанар май базасы мен уақыттық фитиль орнатылды. Ол тікелей соққыда жарылмайды, бірақ ұшу барысында тұтандыруға арналған. Гранатаны ату механизміндегі әлсіз серпімді серіппе, граната атылғанда оқтың соққысын кері жылға беруге мүмкіндік берді, соның салдарынан 7-8 секундтық кешігуі бар уақыттық фитиль тұтандырылды. Осы жүйе арқасында 91 типті гранаталарды джунглидің арасынан немесе кішкентай тесіктер арқылы нысанаға жеткенше кездейсоқ соқтығысып жарылып кетпес үшін жіберуге болады. 89 типті тастағышты бір адам да басқара алатын болса да, көбінесе 3 адамнан тұратын экипажпен қолданылды, бұл оған минутына шамамен 25 оқтың ату жылдамдығына қол жеткізуге мүмкіндік берді. 89 типті тастағышпен жеңіл минометке шамалас қуатты соққымен жарғыш снарядты да қолдануға болады. Салмағы шамамен 300 кг болатын ол 89 типті 50 мм снаряды ретінде белгілі болды және жоғары жарылғыш (HE), тұтандырғыш және түтіндік түрлерінде жасалды. Снарядты ату үшін (оның алдынан соққыға арналған, соққыда жарылатын фитилі болған) оны тастағыштың түтігіне төңкеріп салды. 89 типті тастағышты 45 градус бұрышта орнатып, тастағыш механизміндегі өзгермелі камера көлемін реттеу арқылы нысанаға дейінгі қашықтықты өзгерте отырып (Granatnik wz. 36-ны да қараңыз), жауынгерлер джунглидің шатырындағы кішкентай ашық жер арқылы 50 мм-лік соққымен жарғыш снарядты атып, әртүрлі қашықтықтағы бірнеше нысананы атуды реттей алады. Бұл әдіс терең орлардан немесе шұңқырлардан, сондай-ақ салынған қала немесе қала ішіндегі шайқаста әртүрлі ғимараттар арасында да тиімді болды. 89 типті тастағыш Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Маньчжуриядағы Халхин-Гол шайқасында қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл қару 1942 жылдың мамыр айында Коррегидор шайқасында одақтас әскерлеріне қарсы тиімді қолданылды. Ол сондай-ақ Бирма және Тынық мұхиты аралдарында да қолданылды. Жапон теңіз әскерінің парашютистері 89 типті тастағышқа арналған арнайы контейнерлерді өз жабдықтарына бекітіп алып, қону аймағында оттық қолдау көрсету үшін пайдаланды. Бұл қарудың көшірмелері Демакиджо, Джокьякартада жасалған. Басқалары Қытайдағы азаматтық соғыста және Корея соғысында коммунистік күштер тарапынан қолданылды. Ал Вьетнам соғысы кезінде Вьетконг жасақтары қолданды.