Кіріспе

2006 жылғы бейне ойын

Black – Criterion Games компаниясы жасаған және Electronic Arts баспасынан шыққан 2006 жылғы бірінші тұлғадан ату ойыны. Ол 2006 жылдың ақпан айында PlayStation 2 және Xbox платформалары үшін жарық көрді. Ойыншы Джек Келлар кейіпінде ойнайды, ол террористік операцияға қатысты өткен тапсырмалары туралы сұраққа қанағаттандыру үшін тергеуден өтетін құпия агент. Ойын барысында ойыншылар атыс қаруы мен гранаталарды қолданып, қарсыластарымен күреседі. Бұл ойын өте стильді, кинодан шабыттанған әрекеттерімен, жоғары сапалы дыбысымен және ойын кезіндегі бұзушылық эффектілеріне назар аударуымен ерекшеленеді. Black ойыны шыққаннан кейін көбінесе жағымды пікірлер алды. Сыншылар ойынды, дыбыс дизайнын және ұсынылысын жоғары бағалады, бірақ ойынның қысқа ұзақтығы мен көп ойыншылы режимнің болмауына сын тақты. Criterion компаниясы жалғасын жасауға ниет білдіргенімен, Electronic Arts компаниясымен болған шығармашылық даулар осы жоспарды тоқтатып қойды. Оның рухани жалғасы ретінде Codemasters компаниясындағы сол жетекшілер Bodycount ойынын жасап, 2011 жылы шығарды.

Әңгіме

"Қара" Ингушетия мен Чечняда, Ресейде орын алады. Басты кейіпкер – бірінші сыныпты сержант Джек Келлар (Марти Папазиан), ЦРУ-дың қара операциялар бөлімінің жеткіліксіз тәртіпті мүшесі. Белгісіз тергеуші (Пол Пейп) Келлардан қару-жарақ контрабандасымен айналысатын террористік ұйым және "Жетінші толқын" деп аталатын топ туралы сұрақ қояды. Олардың террористік шабуылдары мен кісі өлтірулеріне жауапты екені белгілі. Тергеуші Келлар серіктес болмаса, оның өзінің және оның іс-әрекеттерінің құпиясы ашылатынын, яғни әскери сотта айыпталып, арсыздықпен босатылып, өмір бойына түрмеге қамалатынын түсіндіреді. Бастапқыда қарсылық көрсеткенімен, Келлар өзінің оқиғасын айтуға келіседі. Төрт күн бұрын Келлар мен оның әскери бөлімі Вебленск қаласындағы "Жетінші толқынның" бекінісіне шабуыл жасаған. Келлар ұялы топтың үш жоғары лауазымды мүшесін өлтіреді, бірақ террористер бақылайтын ғимаратқа асығыс кіріп, бұйрыққа бағынбайды, сол кезде оны кенеттен мерген шабады. Бірақ мерген Келларды өлтірмейді, ол кісінің америкалық екенін, Уильям Леннокс, бұрынғы ЦРУ-дың жасырын операциялар жасаушысы екенін біледі. Каирде өлімін сахналағаннан кейін, Леннокс "Жетінші толқынның" жетекшісіне айналады. Келлардың келесі міндеті – шекарадан өтіп, Тренескаға бару және Влодник каналы арқылы база мен қару-жарақ қоймасын жою. Содан кейін ол фермадағы террористердің толқынымен күрескеннен кейін, MacCarver (Cree Summer) атты әйел, қара операциялар жасағының командирімен кездеседі. Келлар мен Маккарвер Насзран қаласындағы қару-жарақ фабрикасын жою үшін кетеді. Міндетті орындау үшін олар ескі зират пен қаладан өтуі керек, екеуі де қатты қорғалған. Олар қаладағы темір қорыту зауытына шабуыл жасап, оның өндірістік қуатын жояды. Олар команданың үшінші мүшесі Соломонмен танысады. Олар "Жетінші толқынның" төрт басшысының бірі Валенсио Тивлис психиатриялық ауруханасында жасырынып отырғанын біледі. Команда аурухана ауласына шабуыл жасауға шешім қабылдайды, Келлар ауруханаға асығыс кіреді, ал Соломон олардың ұсталуға тиіс екенін айтады. Келлар Валенсионы бетонды пулемет ұясын жарылтып, оны Леннокс қайда жасырынып отырғаны туралы сұраққа алып жауап алады. Міндеттен алынған ақпарат негізінде, Браво тобы жақсы қорғалған кемежайға барады, аумақты тазартады және Альфа тобымен байланысуға көшеді. Бірақ Альфа тобы Леннокс қашып кеткен кезде шабуылда жойылды. Апатты нәтижеге байланысты операция тоқтатылды. Осыған қарамастан, Келлар командасын Леннокске тиесілі кешеннің қақпасында қалдырып, Спетринев ГУЛАГының және оның айналасындағы қорғанысын бұзу үшін Гразней көпіріне қарсы шабуыл жасайды. Шабуыл кезінде Келлар екі бетонды бекіністі жоюдан туындаған жарылысты тудырады, содан кейін жер асты бункерінің соңғы бөлмесіндегі жарылыстар болады, бұл Леннокс өлді деген болжамға негізделді. Тергеуші Келларға билік Леннокс "Жетінші толқынға" қатысқанын әрқашан білгенін айтады. Келлар болжамды әрекет жасады, оның профиліне сәйкес әрекет етті, Леннокспен күресуі күтілген және құпталады, бірақ Леннокс шындығында өлген жоқ. Келларға оның іздеуін жалғастыру үшін, ол үшін көлік апатында жалған "өлім" сахналанып, жасырынып отырғаны айтылады. Ойын Келларға келесі тапсырмаға дайындалуды еске түсірумен аяқталады.

Ойын процесі

Ойынның геймплеі бірінші тұлғадан ату ойыны болып табылады. Ойыншылар бір уақытта тек екі қаруды ғана алып жүре алады; сондықтан қару таңдауда стратегиялық ойлау қажет, себебі қарулардың сипаттамалары әртүрлі. Ойыншы қаруды ауыстырмай лақтыра алатын гранаталарды да алып жүреді. Жер миналары мен гранаталарды оқтап, мерзімінен бұрын жарылуын қамтамасыз етуге болады. Ойын миссияларға негізделген, әр миссия кескіндемелік роликпен бөлінеді. Қиындық деңгейі жоғарырақ болғанда, ойыншы алға жылжу үшін орындалуы тиіс қосымша міндеттер пайда болады. Бұл қосымша міндеттерге түрлі барлау құжаттарын, сызбаларды жинау немесе қоршаған ортаның бөліктерін жою кіруі мүмкін. Ойыншы тиісті нысанға бағытталғанда, HUD көлденең сызығының түсі өзгереді, соның арқасында нысанды табу оңай болады. Барлық қиындық деңгейлерінде, "Оңай" деңгейінен жоғары, барлық миссияларды сәтті аяқтаған жағдайда күміс қарулар (шексіз оқтар) сыйға тартылады және М16 А2 (40 мм астыңғы граната тартқышы бар) бастапқы әдепкі қару ретінде, шексіз 40 мм гранаталармен бірге ашылады. Ашылғаннан кейін, бұл мүмкіндіктер тұрақты болып қалады және жаңа ойынды бастамайынша алып тастауға болмайды.

Даму

Критерий ойыны "Burnout жарыс ойындарына қандай әсер еткен болса, ату ойындарына да сондай әсер етуді" мақсат тұтты, яғни ойынды жаңаша құруға баса назар аударды. Осы мақсатта, бұзылатын орта мен нақты қару-жарақтардың қолданылуы мен мінез-құлқына екі есе көңіл бөлінді. Оқтар ғимараттарға, жерге және басқа да нысандарға тигенде көзге көрінетін зақымдар қалдырады. Сонымен қатар, қарулардың бәрі егжей-тегжейлі және дәл бейнеленген, бірақ кейбір қарулардың ерекшеліктері стильденген немесе шамадан тыс көрсетілген. Ойынның сыртқы түріне, функцияларына және дыбысталуына жасалған баса назар, ойынды жасаушыларды оны "Қару порнографиясы" деп атауға итермеледі. Ауыр қарулы шайқас кезіндегі дыбыстар мен музыканың үйлеспеуінен туындайтын қақтығысты болдырмау үшін дыбыс дизайнерлері "қарулар хоры" концепциясын жасады. Әдетте, ату ойындарында әр қару үлгісіне жеке дыбыс тағайындалады, бірақ Black ойынында әр жауға жеке "дауыс" берілді, бұл хор мүшелерінің әрқайсысының ерекше дауысына ұқсас. Мысалы, үш жау атыс жасаса, біреуі төменгі, біреуі орташа, ал үшіншісі жоғары дауыспен дыбысталады. Бұл кез келген сахнада атылатын барлық қарулардың үйлесімділікке ие болуына және ойынға ерекше дыбыс беруіне мүмкіндік береді. Black ойынының дыбыстық дизайны 2006 жылғы BAFTA Video Games Awards жүлдесіне "Үздік аудио" номинациясында ұсынылып, 2006 жылғы Develop Industry Excellence Awards жүлдесінде Criterion компаниясының тағы бір ойыны – Burnout Revenge ойынымен бірлесіп "Үздік өнер және дыбыс" сыйлығын жеңіп алды. Black ойынының музыкасын Крис Тилтон жазды, ал музыканың тақырыбын Оскар жүлдесінің иегері Майкл Джаккиномен бірлесіп жасады. Музыка Ньюман студиясында жазылды.

Қабылдау

Black PlayStation 2 нұсқасы Ұлыбританияда кем дегенде 200 000 дана сатылғаны үшін Entertainment and Leisure Software Publishers Association (ELSPA) ұйымынан "Алтын" сату сыйлығын алды. Видео ойындарды шолу жинақтаушы Metacritic бойынша Black екі платформада да "жағымды" бағалар алды. Detroit Free Press Xbox нұсқасына төрт жұлдыздың үшеуін берді және былай деді: "Әрекеттері қарқынды әрі эффектілер керемет, бірақ нағыз емес сезім сіз шайқасатын әлемдерге де қатысты". 10-шы жылдық Interactive Achievement Awards марапаттау кезінде Interactive Arts & Sciences академиясы Black ойынын "Жылдың бірінші тұлға экшн ойыны" және "Оригиналды музыкалық композициядағы ең үздік жетістік" номинацияларына ұсынды. 2013 жылы IGN ойынды "Ең жақсы 100 атыс ойыны" тізімінде 99-шы орынға қойды.

Болашақ

Бір сұхбатында, ойынның авторы және дизайнері Стюарт Блэк, жалғастыру жоспарлары қарастырылып жатқанын, бірақ Electronic Arts компаниясымен туған келіспеушіліктерге байланысты қазір олардан бас тартылғанын мәлімдеді. Стюарт Блэк және Black ойынының көптеген әзірлеушілері енді шығарылған Bodycount ойыны үстінде жұмыс істеді; Codemasters компаниясы жасаған бұл ойын, Black ойынының рухани жалғасы болып саналады және 2011 жылдың үшінші тоқсанында PlayStation 3 және Xbox 360 платформаларында жарық көрді.