IQ: Ғалымның көмегімен махаббат оқиғасы

Кіріспе

1994 жылы Фред Шепсинің түсірген фильмі

I.Q. – 1994 жылы түсірілген американдық романтикалық комедия, режиссері Фред Шепси, басты рөлдерде Тим Роббинс, Мег Райан және Уолтер Маттау. Музыкалық қосымшаны Джерри Голдсмит жазған. 1950 жылдардың ортасындағы оқиғаларға арналған фильмде механик пен Принстон университетінің докторанты, Альберт Эйнштейннің туысының көмегімен ғашық болады.

Сюжет

Принстон университетінің математика докторы кандидаты Кэтрин Бойд және оның ағылшындық күйеу баласы, эксперименталды психология профессоры Джеймс Морленд, көліктері бұзылғаннан кейін жақын маңдағы гаражға кіреді. Эд Уолтерс, ғылыми фантастиканың хоббиі механик, Кэтринге бір көргеннен ғашық болады және оған қатты қызығады, ол мұны мүлдем елемеді. Гараж ішінде Эд қуаныштан механиктер әріптестеріне олардың болашағын, некелерін және балаларын елестететінін айтады. Кэтрин кіріп келеді, Эдтің назарынан ұшып, сөздерін шатастырады, бірақ ол оны жақсы түсінеді. Кэтриннің кездейсоқ тастап кеткен сағатын тауып, Эд оның мекенжайына барады, Кэтриннің ағасы Альберт Эйнштейнмен бетпе-бет келеді. Альберт пен оның сұмдық достары, ғалымдар Натан Либкнехт, Курт Гёдель және Борис Подольский, философиялық сұраққа уақытында жауап бергеннен кейін және ағаштан бадминтон ракеткаларының біреуін алғаннан кейін, Эдди досы ретінде қабылдайды. Эд оларға Кэтринмен кездескенде уақыт баяулап, ол бір сәтке түсінікті болды дейді. Ғалымдар оны әйелге жақсырақ сай келетін адам деп санайды. Эд Эйнштейнді мотоциклмен Кэтринді табу үшін университетке алып барады. Ол қызды таныстыруға тырыспаса да, қызды күлдіреді. Университет кешкі ас кезінде Джеймс пен Кэтрин әр түрлі көзқарастарын талқылайды. Ол өзінің академиялық және интеллектуалды өмірін бал айларында сипаттап берді. Ал Гавайидегі бір қыздың сезімтал екенін айтады. Ол оны сүймейтінін айтып, жамандап қояды. Кейін Кэтрин үйге келіп, Альбертке Джеймстің олар үшін жасаған жоспары туралы айтады: ол Стэнфордта профессор болады, ал ол үй шаруасына және толық уақытты ана болуына келіседі. Төрт ғалым Эдтің гаражынан өздерінің машинасын кабриолетке айналдырады, Эд Кэтриннің қызығушылығын қалай оятатынын ойлайды. Жоғары мектепті бітірген Эд әзілмен "олардың миын қарыз алуды" сұрайды, оны макияж жасауға және жасырын дарын ретінде суретке түсіруге шабыттандырады. Олар Альберт 1925 жылы жазған, бірақ математикалық есептер жасалмай қалғандықтан жарияланбаған суық термоядролық синтез туралы мақаласын алып, оны Эдтің тұжырымдамасы ретінде қарастырады. Кэтрин Эдтің ядролық синтездік ғарыш кемесінің қозғалтқышы туралы идеясын талқылап жатқанын байқайды. Ол оны Принстонның Жоғары оқу орнында өткен симпозиумда өз жұмысын ұсынуға көндіреді. Эд өз бетінше баяндама жасап, олар содан қашып кетеді. Кейінгі қонақ үйде ғалымдар Кэтрин мен Эдди жұлдыздар астында жалғыз қалдырады. Джеймс келгенде, Альберт жүрек соғысы болып көрінеді, Кэтрин мен Эдтен оны дәрі-дәрмектерін алуға үйіне апаруларын сұрайды, содан кейін ол оларды қалтасынан 'табат'. Үшеуі жаңбырдан құтылу үшін кафеге кіреді. Кэтрин Эдтің өзіне деген сезімін сезінеді және кетуге тырысады, бірақ Альберт оны алаңдатып қояды. Жүкбоста вальс ойнап, кейін Эдті қосып алады. Олар қысқаша билейді, бірақ Джеймстің өзін күтіп тұрғанын еске түсіргенде кенеттен кетеді. Джеймс Эдке баспасөз алдында ақыл-ой сынақтарын өткізуге қарсы шығады. Қолмен ойластырылған жұмбақтарды тез шешкеннен кейін, Эдке физиканың жоғары деңгейіне қатысты 50 сұрақ қойылады. Аудиториядағы төрт ғалым сұрақтарды оңай шешеді және оны күлкілі бір-біріне жауаптармен таңдайды. Нәтижесінде оның IQ-ы 186-ға жетті. Еділдің табысы газеттер мен кино жаңалықтарында жарияланып, Кэтринге қатты ұнады. Алайда, "Эдтің" (әдетте Альберттің) қағазындағы есептеулерді қарап, ол бірдеңе көріп, ағасына жақындайды. Альберт оның күдіктерін қорғап, оның арамзалығын күмәнге салады. Кэтрин қатты күйзеледі, бірақ кетер алдында Эд оның өзі ойлағаннан да ақылды екенін айтады. Альберт аға Джеймс, Кэтрин, Эд және өзімен бірге шағын желкеншік экскурсия ұйымдастырады, бірақ ғалымдар Джеймсті ұстап, ол келмеді. Алберт қайықты айдап бара жатқанда, оны тыныш ұстап, теңгерімінен айырады да, ол Эдтің қолына түседі. Кэтрин өзінің сезімдерін жеңу үшін күресіп, ақыры оны сүйетініне сендіреді және олар сүйіседі. Гаражда Эд әріптестеріне әлі күнге дейін Кэтринге шындықты айтпағанын мойындайды. Сол кезде ол бәрін өтірік деп біледі. Президент Эйзенхауэр келіп, орыстардың осындай жобасына қол жеткізетін ядролық синтез қозғалтқышына қуанады. Эд мотоциклмен президент кортежымен бірге барады да, Екатеринамен далада кездеседі. Ол онымен келіспейді, бірақ президент пен оның қызметкерлері оның ұсыныс жасағанына сенетінін біледі. Ол қызға үндемейтін болып, онымен құшақтасып, сүйісуін сұрайды. Ол солай істейді...

Princeton University mathematics doctoral candidate Catherine Boyd and her hyper critical English fiancé, experimental psychology professor James Moreland, enter a nearby garage after their car breaks down. Ed Walters, a science fiction hobbyist mechanic, falls in love with Catherine at first sight and is blatantly enthralled by her, which she pointedly ignores. Inside the garage, Ed excitedly tells his fellow mechanics that he envisions their future together, their marriage and kids. Catherine comes in, and rattled by Ed's attention, jumbles up her words, but he understands her perfectly. Finding a watch Catherine accidentally left, Ed goes to her address, coming face to face with Albert Einstein, Catherine's uncle. Albert and his mischievous friends, scientists Nathan Liebknecht, Kurt Gödel, and Boris Podolsky, accept Ed as a friend after he answers a philosophical question on time and retrieves one of their badminton rackets from a tree. Ed tells them that when he and Catherine met, time slowed down and he had a moment of clarity. The scientists see him as someone better suited for her. Ed takes Einstein to the university on his motorcycle to find Catherine. Although unsuccessful in getting a date with her, he makes her laugh. At a university dinner, James and Catherine discuss their differing views. He describes an academic, and intellectual experience for their honeymoon. In contrast, she describes a sensual one in Hawaii. James pulls her aside, berating her, so she accuses him of not loving her. Then Catherine gets home and tells Albert about James' plan for them: He'll be a full professor at Stanford, while she is resigned to being a homemaker and full time mother. The four scientists get Ed's garage to transform their car into a convertible, brainstorming about how Ed can pique Catherine's interest. Ed, who barely got through high school, jokingly asks to "borrow their brains", inspiring them to give him a makeover and portray him as a hidden genius. They take a paper on cold fusion that Albert wrote in 1925, but never published because he couldn't get the math to work out, and pose it as a concept developed by Ed. Catherine finds Ed apparently discussing his idea of a nuclear fusion space shuttle engine with them. She talks him into presenting its paper at a symposium at Princeton's Institute for Advanced Study. Ed stumbles through his memorized presentation and they get away with it. At a reception afterwards, the scientists get Catherine and Ed together alone under the stars. When James arrives, Albert feigns a heart attack, asking Catherine and Ed to drive him home for his pills, then he 'finds them' in his pocket. The three stop at a café to get out of the rain. Catherine senses Ed's feelings for her and tries to leave, but Albert distracts her. Playing a waltz on the jukebox, he then has Ed cut in. They dance briefly but suddenly leave when she remembers James is expecting her. James challenges Ed in front of the press to do a very public set of intelligence tests. After solving the manual puzzles quickly, Ed is subjected to 50 questions on advanced physics. The four scientists in the audience solve the questions easily and prompt him with the answers in a hilarious exchange. As a result, he's rated with an IQ of 186. The remarkable discovery of unknown genius Ed is published in the newspapers and cinema newsreels, pleasing Catherine. However, going over calculations in "Ed's paper" (actually Albert's), she sees something off and approaches her uncle. Albert causes her to doubt her suspicions to protect the ruse. Catherine becomes distraught, but before she leaves, Ed insists that she's more intelligent than she believes. Uncle Albert arranges a small sailing excursion with James, Catherine, Ed, and himself, but the scientists detain James so he doesn't show up. Albert, steering the boat, sneakily knocks her off balance so she falls into Ed's lap. Catherine, struggling to come to grips with her feelings, finally says she loves him, and they kiss. Back at the garage, Ed admits to his co workers he still hasn't told Catherine the truth. At the same time, she realizes it was all a lie. President Eisenhower arrives, pleased with the supposed nuclear fusion engine which will overtake a rumored similar project of the Russians. On his motorcycle, Ed catches up with the presidential motorcade and meets Catherine in a field. She chews him out, but realizes the president and his staff believe he's proposing. Flustered, she tells him to kiss her. He does so and tells her she'd also fallen in love with him at first sight but they had to devise the ruse to convince her. At that, Catherine openly slaps him and returns to the motorcade. Realizing she's found out, Albert admits to Catherine that she has finally seen through the "intellectual Ed" ruse. He congratulates her on mathematically disproving his theory of 30 years ago, something he couldn't do as he's terrible at math. This further reinforces Catherine's self confidence. At the symposium, James blatantly accuses Albert Einstein and Ed Walters of fraud, but Albert turns the tables on him. He says 'Operation Red Cabbage' was their plan to prove the Russians were lying about nuclear fusion advances in space, and Ms. Catherine Boyd and Mr. Ed Walters were key in it. Albert is rushed to the hospital for a real emergency, and asks Catherine at his bedside to listen to her heart and not let her head keep her from love. Ed arrives, sincerely apologizes to Catherine, and then leaves telling her he hopes one day she'll realize how extraordinary she is. A comet is due on the night of 1 April. Catherine goes to Stargazers' Field to view it and discovers Ed already there. They view the comet together and Catherine admits she's fallen for Ed.

Үлкен өзгерістер

Драмалық себептермен, I.Q. белгілі бір нақты адамдардың өмірін көркемдеп суреттейді. Альберт Эйнштейннің Кэтрин Бойд есімді қызы болған жоқ. Курт Гёдель осы фильмдегі көркем образынан айырмашылығы, өте ұялшақ және жалғызға жанып жүретін адам болған. Фильмде Эйнштейн мен оның достары шамамен бір жастай көрінеді, бірақ шындығында олар Эйнштейннен 17-30 жас кіші болған. Нақты өмірде Луис Бамбергер 1944 жылы, фильм оқиғасының өтетін кезеңінен бұрын қайтыс болды. Фильмдегі кейіпкерлер 1955 жылдың қараша айында жарық көрген Кіші Ричардтың "Tutti Frutti" әнін тыңдайды, ал Альберт Эйнштейн сол жылдың сәуір айында дүниеден озды. Кейбір көрермендер Роббинстің кейіпкері 1972 жылы шыққан "Құда әкесі" фильміндегі Марлон Брандоның сомдаған Дон Вито Корлеоне рөлін еліктейтінін айтады, бірақ ол шындығында 1953 жылы түсірілген "Жабайы" американдық нуар фильміндегі Джонни Страблер рөлін (оны да Марлон Брандо ойнаған) еліктеген, ал оның бейнесі 1950-ші жылдардың мәдени символына айналған.

Шығару және қабылдау

I.Q. Рождество күні кинотеатрларда көрсетілді. Алғашқы көрсетілім аптасында 3 131 201 доллар тапты, бұл АҚШ кинопрокатында сегізінші орынға шығуына мүмкіндік берді. Фильм көрсетілімнен алынып тасталған кезде, ол АҚШ және Канадада 26 381 221 доллар, ал әлем бойынша 47 миллион доллар тапқан болатын. Роджер Эберт фильмге 3,5 жұлдыз беріп, Уолтер Маттаудың ойынына жоғары баға берді: "Маттау Эйнштейн рөлінде – актерлік шеберліктің керемет үлгісі. Ол осы ұлы математикке керемет ұқсайды. Оның осы рөлдегі мінез-құлқы нақты Эйнштейнге ұқсаса, мен айта алмаймын, бірақ ол әдеттегі Маттау сияқты емес: ол өзінің барлық ерекшеліктерін ұмытып, осы рөлді бастапқыдан құрады, және бұл жылдың нағыз қызықты комедиялық туындыларының бірі. Ол «Оскар» номинациясына лайық."