Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Торнадо қарқындылығын бағалау шкаласы
Scale for rating tornado intensity
TORRO торнадо қарқындылығы шкаласы (немесе T шкаласы) – T0-ден T11-ге дейінгі аралықта торнадо қарқындылығын өлшейтін шкала. Ол Ұлыбританиядағы Торнадо және дауыл зерттеу ұйымы (TORRO) метеорологиялық ұйымының Теренс Миденің Бофорт шкаласын кеңейту ретінде ұсынған.
The TORRO tornado intensity scale (or T Scale) is a scale measuring tornado intensity between T0 and T11. It was proposed by Terence Meaden of the Tornado and Storm Research Organisation (TORRO), a meteorological organisation in the United Kingdom, as an extension of the Beaufort scale.
Рейтингтік процесс және Фудзита шкаласымен салыстыру
TORRO шкаласы Fujita шкаласынан ерекшеленетінін айтады, өйткені ол "тек" жел жылдамдығы шкаласы, ал Fujita шкаласы жіктеу үшін зақымдануға сүйенеді, бірақ іс жүзінде екі жүйеде де қарқындылықты анықтау үшін зақымдану қолданылады. Мұның себебі – қарқындылықтың мұндай көрсеткіші көбінесе қол жетімді болатын жалғыз нәрсе, бірақ екі шкаланың да қолданушылары тікелей, объективті, сандық өлшемдерді қалайды. Шкала негізінен Ұлыбританияда қолданылады, ал Fujita шкаласы Солтүстік Америкада, континенттік Еуропада және әлемнің қалған бөлігінде қолданылатын негізгі шкала болды. 2004 жылғы қатты дауылдар жөніндегі Еуропалық конференцияда доктор Миден TORRO және Fujita шкалаларын біріктіріп, Торнадо күші немесе TF шкаласы деп атады. 2007 жылы АҚШ-та 1971 жылғы түпнұсқа Fujita шкаласының орнына Күшейтілген Fujita шкаласы енгізілді. Ол зақымдану сипаттамаларын стандарттауды кеңейту және зақымдану көрсеткіштерін және зақымдану деңгейлерін жетілдіру арқылы, сондай-ақ зақымдануға сәйкес келетін торнадо жел жылдамдықтарын калибрлеу арқылы маңызды жақсартулар жасады. Дегенмен, EF шкаласы АҚШ-тағы құрылыс тәжірибесіне негізделгендіктен, барлық аймақтарда қолданылуы мүмкін емес. EF шкаласы және оның нұсқалары АҚШ, Канада, Франция және Жапонияда ресми түрде, ал Қытай сияқты басқа елдерде бейресми түрде қолданылады. F шкаласынан айырмашылығы, T шкаласындағы зақымдану сипаттамаларының дұрыстығы мен дәлдігін анықтау үшін ешқандай талдау жасалмаған. Шкала 1970-ші жылдардың басында жазылған және көлік құралдарының салмағының өсуі немесе теміржол локомотивтерінің саны мен түрінің өзгеруі сияқты өзгерістерді ескермейді. Ол F2 немесе одан күшті торнадолар өте сирек болатын жағдайда жазылған, сондықтан шкаланың жоғарғы шегіндегі нақты зақымдануды бірінші рет зерттеу мүмкін болмады. TORRO шкаласы F шкаласына қарағанда көбірек градацияға ие, бұл оны шкаланың төменгі жағындағы торнадолар үшін пайдалы етеді; алайда, мұндай дәлдік пен нақтылық әдетте тәжірибеде қол жеткізілмейді. Брукс және Досвелл «зақымдануды зерттеумен байланысты проблемалар және байқалған зақымданудан жел жылдамдығын бағалаумен байланысты белгісіздіктер жоғары дәлдікті тапсыруды күмәнді етеді» деді. Сауалнамалық есептерде Фудзита рейтингтеріне кейде қосымша біліктіліктер қосылады («минималды F2» немесе «жоғарғы шектегі F3 зақымдануы»), көптеген ұқсас торнадолар тәжірибесі бар тергеушілер жасаған және F шкаласы жел жылдамдығы шкаласы емес, зақымдану шкаласы екендігіне байланысты. Торнадолар олар өткеннен кейін тексерілгеннен кейін бағаланады, ал жүріп жатқанда емес. Торнадоның қарқындылығын бағалауда тікелей өлшемдер де, торнадоның әсерінен алынған эмпирикалық бақылаулардан алынған қорытындылар да қолданылады. Аз ғана анемометрлер торнадоға түседі және одан да азы аман қалады, сондықтан жердегі өлшемдер өте аз. Сондықтан барлық бағалаулар қашықтан зондтау әдістерімен немесе зақымдануды зерттеуден алынған көрсеткіштер ретінде алынады. РЛС қол жетімді болған кезде қолданылады, кейде фотограммаметрия немесе видеограммаметрия тұмандағы трассерлерді өлшеу арқылы жел жылдамдығын бағалайды. Көп жағдайда құрылыстар мен өсімдіктердің әуеден және жерден зақымдануын зерттеу, кейде инженерлік талдау жасалады. Сондай-ақ, кейде торнадодан кейін қалған жердің айналып кету үлгілері (циклоидты белгілер) болады. Егер жердегі талдау мүмкін болмаса, ретроспективті бағалау үшін немесе персоналға жеріне жету мүмкін болмаған жағдайда, фотосуреттер, бейнелер немесе зақымдану сипаттамалары қолданылуы мүмкін.
TORRO claims it differs from the Fujita scale in that it is "purely" a wind speed scale, whereas the Fujita scale relies on damage for classification, but in practice, damage is utilised almost exclusively in both systems to infer intensity. That is because such a proxy for intensity is usually all that is available, although users of both scales would prefer direct, objective, quantitative measurements. The scale is primarily used in the United Kingdom whereas the Fujita scale has been the primary scale used in North America, continental Europe, and the rest of the world. At the 2004 European Conference on Severe Storms, Dr. Meaden proposed a unification of the TORRO and Fujita scales as the Tornado Force or TF Scale. In 2007 in the United States, the Enhanced Fujita Scale replaced the original Fujita Scale from 1971. It made substantial improvements in standardizing damage descriptors through expanding and refining damage indicators and associated degrees of damage, as well as calibrated tornado wind speeds to better match the associated damage. However, the EF Scale, having been designed based on construction practices in the United States, is not necessarily applicable across all regions. The EF scale and variants thereof are officially used by the United States, Canada, France, and Japan, as well as unofficially in other countries, such as China. Unlike with the F scale, no analyses have been undertaken at all to establish the veracity and accuracy of the T scale damage descriptors. The scale was written in the early 1970s, and does not take into account changes such as the growth in weight of vehicles or the great reduction in numbers and change of type of railway locomotives, and was written in an environment where tornadoes of F2 or stronger are extremely rare, so little or no first hand investigation of actual damage at the upper end of the scale was possible. The TORRO scale has more graduations than the F scale which makes it arguably more useful for tornadoes on the lower end of the scale; however, such accuracy and precision are not typically attainable in practice. Brooks and Doswell stated that "the problems associated with damage surveys and uncertainties associated with estimating wind speed from observed damage make highly precise assignments dubious". In survey reports, Fujita ratings sometimes also have extra qualifications added ("minimal F2" or "upper end F3 damage"), made by investigators who have experience of many similar tornadoes and relating to the fact that the F scale is a damage scale, not a wind speed scale. Tornadoes are rated after they have passed and have been examined, not whilst in progress. In rating the intensity of a tornado, both direct measurements and inferences from empirical observations of the effects of a tornado are used. Few anemometers are struck by a tornado, and even fewer survive, so there are very few in situ measurements. Therefore, almost all ratings are obtained from remote sensing techniques or as proxies from damage surveys. Weather radar is used when available, and sometimes photogrammetry or videogrammetry estimates wind speed by measuring tracers in the vortex. In most cases, aerial and ground damage surveys of structures and vegetation are utilised, sometimes with engineering analysis. Also sometimes available are ground swirl patterns (cycloidal marks) left in the wake of a tornado. If an on site analysis is not possible, either for retrospective ratings or when personnel cannot reach a site, photographs, videos, or descriptions of damage may be utilised.