Кіріспе

Милесимо шайқасы 1796 жылдың 13 және 14 сәуірінде болды. Наполеон Бонапарт Франция армиясы мен Габсбург монархиясы және Сардиния-Пьемонт Корольдігінің біріккен әскерлері арасында Солтүстік Италиядағы Лигурия аймағында болған бірнеше шағын шайқасқа берген атауы осы шайқас еді.

Өмірбаян

1796 жылдың наурыз айының соңында генерал Бонапарт 40 мыңға жуық қарулы адамнан тұратын Италия армиясының басшылығын қабылдады. 10 сәуірде Генуя маңында Габсбург әскерінің сол қанаты, фельдзеггмейстер Иоганн Болиеу басқаруымен шабуыл жасағаннан кейін, Бонапарт Монтенотт жорығын бастады. Француздар 12 сәуірде Монтенотт шайқасында фельдмаршал лейтенант (FML) Эжен Гийом Аргенто басқарған Габсбург әскерінің оқшауланған оң қанатын жеңу үшін Кадибона асуы арқылы ілгері жылды. Француздар одан әрі ішкі аймаққа қарай жылжып, Дегоны басып алып, Габсбург әскері мен оның одақтасы Пьемонт-Сардиния арасындағы қашықтықты арттыруды көздеді.

Шайқас

Монтенот шайқасындағы алғашқы жеңісінен кейін Бонапарт өзінің негізгі шабуылын батысқа қарай, FML Микеланджело Коллидің 21 000 сардиниялық әскеріне қарсы бағыттады. Болидің Габсбург әскерінің араласуын болдырмау үшін француз командирі Андре Массенаның дивизиясын солтүстікке қарай Дегоны басып алуға жіберді. 13 сәуірде дивизия генералы Пьер Аугеро Милесимоның шығысында FML Джованни ди Провераның әлсіз австриялық көмекші корпусына шабуыл жасап, оны жеңді. Өз әскерінің кері шегінуін қамтамасыз ету үшін Провера Габсбург Гюлай фрейкорптарының бір бөлігімен және Страссолдо жаяу әскер полкінің #27 екі гранадерлік ротасымен бірге Коссерия қамалына шегінді. Полковник Филиппо Дель Карреттоның жаңадан келген Сардинияның 3-ші гранадерлік батальоны көп ұзамай Провераға қосылды. Бонапарт төбедегі жартылай қираған қамалды басып алуға бұйрық берді. Аугеро мен генерал-майор Майньердің дивизиялары бірнеше рет шабуыл жасады, бірақ одақтас гарнизон қаһарлы түрде қарсылық көрсетті. Күнінің соңғы шабуылына жетекшілік еткеннен кейін полковник Бартелем Жубер былай деп жазды: «Мен саңылаудан өтіп бара жатқанда жараландым, одан да қорқынышты шабуылды көзге елестете алмаймын; менің карабинерлерім мені ауаға көтеріп, бір қолыммен қабырғаның жоғарғы жағын ұстадым. Мен тастарды қорғап, жауып тастадым, ал менің барлық денеме он қадамдай қашықтықтағы екі бекініс нысана етіп алды». Сол күні кешке Аугеро қамалды қоршады, ал Бонапарт күштерін қайта топтастырды. Келесі күні таңертең Аугеро қамалды берілуге шақырды, содан кейін Провера капитуляциялады. Оның әскерлерінде азық-түлік, оқ-дәрі және су қалмаған еді. Бонапарттың француз үкіметіне жазған «Милесимо шайқасы» деп аталатын есеп, Милесимо маңындағы оқиғалар туралы шатастыратын, тіпті қасақана бұрмаланған баяндама болып көрінеді, өйткені Бонапарт француз әскерінің ауыр шығындарын және жоспарларын күйретуге жақын болғанын жасыруға тырысқан болуы мүмкін. Шындығында, Милесимода нақты шайқас болған жоқ, бірақ 13 сәуірде бірнеше ұсақ жау бөлімдері кері шегінді, содан кейін Провера мен Дель Карретто басшылығындағы мыңға жуық австриялық және пиемонттықтар қорғаған Коссерия қамалының қысқа, бірақ өте қымбат қоршауы болды. Қорғаушылар 14 сәуірде оқ-дәрі, азық-түлік және су жетіспеуіне байланысты қамалды бергеннен кейін ғана француз әскері ішкі аймаққа қауіпсіз түрде ілгерілей алды. Бонапарт кейін Пьемонт штабының бастығы, полковник Жозеф Костаға Коссерияны қоршау қателік болғанын және оның асығушылығынан туындағанын мойындады. Бонапарттың «Милесимо шайқасы» туралы есебінің бұрмаланғанының себебі, ол осы қателігін жасыруға тырысқан болуы мүмкін.

Нәтижелер

13 сәуірде француздар нәтижесіз шабуылдарында 700 сарбазды жоғалтты. Провераның 988 сарбазының арасында 96-ы қаза тауып, жараланды, ал қалғандары соғыс тұтқынына айналды. Француз генерал-адъютанты Жан Кенин, бригада генералы Пьер Банэль, сондай-ақ сардиниялық Дель Карретто қаза тапты. Луи Суше полковнигі шабуыл кезінде қаза болғандықтан шенді көтерді. Күндізгі қысқа шайқастағы шығындар белгісіз. Қаланың тапсырылуы француздардың шабуылын жалғастыруына жағдай жасады. 14 сәуірде Массена Дего шайқасының екінші кезеңінде жеңіске жетті. Ұзақ өтпей, Бонапарт әскерін Коллидің австро-сардиниялық әскерлеріне қарсы батысқа қарай үздіріспей жылжытты.

Баспа материалдары

Бираго, К., Генерал. «Коссерияның қорғанысы». Antologia italiana, Giornale di scienze lettere ed arti, 2 (1847): 632–46.
Бойкотт Браун, Мартин. Риволиге апаратын жол. Лондон: Касселл және компания, 2001.
Чендлер, Дэвид. Наполеонның науқандары. Нью-Йорк: Макмиллан, 1966.
Коста де Бургард, К. А. Ескі замандағы адам: оның шөбересінің естеліктері. Париж, 1879.
Наполеон. Наполеон I-нің хат алмасы, император Наполеон III-нің бұйрығымен жарияланды. Париж, 1858–69.
Шелс, Й. Б. «Апенниндегі шайқастар, Волтри, Монтенотте, Миллессимо, Коссария және Дего маңында, 1796 жылғы сәуір айы». Oesterreichische Militärische Zeitschrift, 2-том (1822): 123–217.
Смит, Дигби. Наполеон соғыстарының анықтамалығы. Лондон: Гринхилл, 1998.