1801 жылғы Лүнэвиль шарты немесе Екінші коалиция соғысының аяқталуы
Treaty of Lunéville
Лүневиль шарты (1801) – Франция мен Аустрия арасындағы соғыс аяқталды. Екінші коалиция соғысы, Француз революциялық соғыстары мен Италия Корольдігі тоқтатылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1801 жылғы екінші коалиция соғысы кезінде жасалған келісім
1801 Treaty during the War of the Second Coalition
Луневиль келісімшарты (немесе Луневиль бейбітшілігі) 1801 жылдың 9 ақпанында Луневиль келісім үйінде қол қойылды. Келісімге қол қойған тараптар – Франция Республикасы және император Франциск II, ол Австрия үйінің мұрагерлік иеліктерінің билеушісі ретінде жеке өзінен және Киелі Рим империясының атынан қол қойды. Келісімге қол қойғандар – Жозеф Бонапарт және Австрияның сыртқы істер министрі граф Людвиг фон Кобенцль болды. Бұл келісім Австрияның және Империяның екінші коалиция соғысына және француз революциялық соғыстарына, сондай-ақ Италия Корольдігінің Империялық мәртебесіне қатысуын ресми түрде аяқтады. Австрия армиясы 1800 жылдың 14 маусымында Маренго шайқасында Наполеон Бонапарттан, ал 3 желтоқсанда Хоэнлинден шайқасында Жан Виктор Мородан жеңіліс тапты. Бейбітшілік сұрауға мәжбүр болған австриялықтар Луневиль келісімшартына қол қойды, ол негізінен 17 қазан 1797 жылғы Кампо-Формио келісімшартын, ал ол өз кезегінде 1797 жылғы сәуірдегі Леобен келісімшартын бекітті. Ұлыбритания Франциямен бір жылға жуық соғысып жатқан жалғыз ел болды. Австрия 1805 жылы Францияға қарсы соғысты қайта бастады.
The Treaty of Lunéville (or Peace of Lunéville) was signed in the Treaty House of Lunéville on 9 February 1801. The signatory parties were the French Republic and Emperor Francis II, who signed on his own behalf as ruler of the hereditary domains of the House of Austria and on behalf of the Holy Roman Empire. The signatories were Joseph Bonaparte and Count Ludwig von Cobenzl, the Austrian foreign minister. The treaty formally ended Austrian and Imperial participation in the War of the Second Coalition and the French Revolutionary Wars, as well as the Imperial Kingdom of Italy. The Austrian army had been defeated by Napoleon Bonaparte at the Battle of Marengo on 14 June 1800 and then by Jean Victor Moreau at the Battle of Hohenlinden on 3 December. Forced to sue for peace, the Austrians signed the Treaty of Lunéville, which largely confirmed the Treaty of Campo Formio (17 October 1797), which itself had confirmed the Treaty of Leoben (April 1797). The United Kingdom was the sole nation still at war with France for another year. The Austrians resumed war against France in 1805.
Келіссөздер
1799 жылы 25 желтоқсанда Бонапарт Франциск II-ге хат жазып, бейбітшілік шарттарын ұсынды. Империяның жауабы кешікті. 1800 жылы 20 қаңтарда Австрия мен Ұлыбритания Францияға қарсы одақтастық туралы келісімге қол қойды. 25 қаңтарда Австрия Бонапарттың ұсынысын қабылдамады. Бірақ, Бонапарт Маренго шайқасынан кейін ұсынысын қайта жасағанда, Австрия жағынан оң жауап келді. Содан кейін үш келіссөз өтті. Келіссөздердің басталуына дейін екі уақытша келісімге қол қойылды: Италиядағы Александрия келісімі (1800 жылғы 15 маусым) және Германиядағы Парсдорф келісімі (1800 жылғы 15 шілде).
On 25 December 1799, Bonaparte wrote to Francis II to propose peace. The imperial response was delayed. On 20 January 1800, Austria and Britain signed a convention of alliance against France. On 25 January, Austria responded negatively to Bonaparte's offer. When Bonaparte renewed his offer after Marengo, however, the Austrian response was positive. A series of three negotiations followed. Two armistices preceded the opening of negotiations: the Convention of Alessandria (15 June 1800) in Italy and the Armistice of Parsdorf (15 July) in Germany.
Бірінші раунд
Граф Иосиф фон Сент-Жулиен 1800 жылғы 21 шілдеде Парижке келді және оны зор қуанышпен қарсы алды. Ол 22-24 және 27 шілдеде Франция сыртқы істер министрі Шарль Морис де Тальеран Перигормен кездесті. 28 шілдеде екі жақ алдын ала бейбітшілік шартына қол қойды, ол негізінен Кампо Формио шартының көшірмесі болды. Басты айырмашылық – Австрия үйі Германияда емес, Италиядағы территорияның есебінен шығындарын өтеуге тиіс болды. 30 шілдеде Сент-Жулиен француз толық өкілеттісі Герауд Дюрокпен бірге Венаға кетті, бірақ француздар соңғы шартқа Парижде қол қоюды жоспарлаған еді. Дюрокқа австриялық шекарадан өтуге рұқсат берілмеді. Сент-Жулиен 5 тамызда Венаға келді, бірақ император оның алдын ала келісімін қабылдамады. 13 тамызда Дюрокқа паспорт берілмеді және Тальеранға австриялық сыртқы істер министрі Иоганн Амадей фон Тугуттың, ағылшын-австриялық одақтың негізін қалаушысының хаты тапсырылды. Дюрок 20 тамызда Парижке оралды. Генерал Пол Крей штабында болған кездегі австриялық әскерлердің жағдайы туралы есебі Наполеонның қыркүйекте жаңа шабуылға түсу шешіміне ықпал еткен деп саналады. Дюрок австриялық жауапты жеткізгеннен кейін көп ұзамай Сент-Жулиен тұтқынға алынып, рұқсатсыз шартқа қол қойғаны үшін айыпталды.
Count Joseph von Saint Julien arrived in Paris on 21 July 1800 and was received with enthusiasm. He met with French Foreign Minister Charles Maurice de Talleyrand Périgord on 22–24 and 27 July. On 28 July, both signed a preliminary peace, which was mostly a copy of the Treaty of Campo Formio. The main difference was that the House of Austria was to be indemnified for its losses with territory in Italy, rather than in Germany. On 30 July, Saint Julien left for Vienna accompanied by a French plenipotentiary, Géraud Duroc, although the French had intended for the final treaty to be signed in Paris. Duroc was not allowed to cross the Austrian lines. Saint Julian arrived in Vienna on 5 August, but his preliminary peace was rejected by the emperor. On 13 August, Duroc was denied a passport and given a letter from Austrian Foreign Minister Johann Amadeus von Thugut, the architect of the Anglo Austrian alliance, to Talleyrand. Duroc returned to Paris on 20 August. It is thought that his report on the state of the Austrian forces, based on his stay at General Paul Kray's headquarters, influenced Napoleon's decision to launch a new offensive in September. Shortly after Duroc had delivered the Austrian response, Saint Julien was imprisoned and accused of signing a treaty without authorisation.
Екінші раунд
Сен-Жулиан фиаскосынан кейін Тугут Австрия мен Ұлыбританияның бірлесіп келіссөздер жүргізуіне ниет білдірді, бірақ Наполеон бейбітшілік конференциясын өткізу туралы идеяны қабылдамады. Ұлыбритания, өз кезегінде, француз тарапының жеке бейбітшілік туралы ұсыныстарын қабылдамады. 7 қыркүйекте Ұлыбританияның сыртқы істер министрі лорд Гренвилл Парижге қарсы жоба жіберді, онда теңіз күштерінің қаруын тоқтату туралы ұсыныс қамтылған еді. Ұсыныс 10 қыркүйекте келіп түсті, ал Наполеон ұсынысты қарастыру үшін қару тоқтату мерзімін бір аптаға ұзартты, бірақ ол қабылданбады. Соның салдарынан, 1800 жылдың 20 қыркүйегінде Хогенлинден келісімі бойынша Австрия Ульм, Филиппсбург және Ингольштадт бекіністерін Францияға берді, ал қару тоқтату мерзімі бір айға ұзартылды. 25 қыркүйекте Тугут Австрияның сыртқы істер министрі қызметінен қанағаттанды.
After the Saint Julien fiasco, Thugut expressed a desire for Austria and Britain to negotiate together, but Napoleon rejected the idea of a peace conference. Britain, in turn, rejected French proposals for a separate peace. On 7 September, British Foreign Minister, Lord Grenville dispatched a counterproject to Paris, which contained a proposed naval armistice. The offer was received on 10 September, and Napoleon extended the armistice one week to consider the proposal, which was rejected. As a result, by the Convention of Hohenlinden of 20 September 1800, Austria ceded the fortresses of Ulm, Philippsburg and Ingolstadt to France in exchange for a one month extension to the armistice. On 25 September, Thugut resigned as Austrian foreign minister.
Соңғы тур
Император бастапқыда Людвиг Конрад фон Лехрбахты Луневильдегі бейбіт келіссөздері үшін толық өкілеттігі бар өкілі ретінде тағайындады. Лехрбах Хогенлинден конвенциясына қол қойып, Тхугуттың құлауына себеп болғандықтан, британдықтар үшін қабылданбас еді. Оның орнына Людвиг фон Кобенцль тағайындалды, ол бастапқыда британдықтардан бөлек келіссөздер жүргізуге уәкілетті емес еді. Осылайша келіссөздердің соңғы кезеңі басталды, ол Франция мен Австрияның келіссөз шарттарын ұзақ келісіп, қараша айының соңында қарулы күштердің күші тоқтатылды. Бейбітшілік конференциясы 7 қазан күні Луневильде ашылуы тиіс еді, бірақ Кобенцль екі аптадан астам уақыт келмеді, ал лорд Гренвилл мүлде пайда болмады. 25 қазанда Кобенцль нұсқаусыз Луневильден Парижге кетті. Ол бір аптадан кейін француздардың британдық одақтастарынан ажыратуға тырысқанына қарамастан, Парижді тастап кетті. Кобенцль 9 қарашада Луневильде Жозеф Бонапартпен алғашқы келіссөздерінен бұрын Наполеонмен кездесуге оралды. Кобенцльге жеке бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуге рұқсат берілмегендіктен, ал Жозефке тек Австриямен келіссөздер жүргізуге рұқсат болғандықтан, келіссөздер дағдарысқа ұшырады. Жозеф құпия шарт жасасу мүмкіндігін ұсынды, британдықтар келіссөздер тиімді аяқталғаннан және шартқа қол қойылғаннан кейін, сондай-ақ барлық бұрынғы көшірмелер жойылғаннан кейін ғана 1801 жылғы наурызда, ағылшын-австриялық одақтың мерзімі аяқталғаннан кейін ғана, формалды конференцияға шақырылатынын айтты. Осыған байланысты, 23 қарашада британдықтар 20 маусымда Австрияға төлеуге келіскен жәрдемақының екінші бөлігін төлеуді тоқтатты. Луневильдегі келіссөздер кезінде француздар Ресеймен одақтасуға ұмтылды. Жақындасудан кейін Наполеон 7 желтоқсанда британдық өкілді кез келген жағдайда қабылдаудан бас тартты. 3 желтоқсанда француздар Хоэнлинденде жеңіске жетті. 26 желтоқсанда Кобенцльге жаңа нұсқаулар келді. Ол жалпы қарулы тыныштыққа қол қою үшін алдын ала жеке келісімге қол қоюға уәкілетті болды. Шындығында, 25 желтоқсанда Германияны қамтитын қарулы тыныштыққа қол қойылды. 26 желтоқсанда Қарулы бейтараптық екінші лигасы құрылды. 27 желтоқсанда Франциск II Ұлыбритания королі Георг III-ке одақтас ретінде өз міндеттемелерін орындай алмайтынын хабарлады. 31 желтоқсанда Кобенцль француздарға Британиясыз келіссөздер жүргізетінін мәлімдеді. Соңғы келіссөздер негізінен Италиядағы шекаралар мен өтемақыларға қатысты болды. Тоскана Ұлы Герцогтығы маңызды мәселе болды. Кампо Формио шарты Австрия тарапынан Германия үшін қабылданды, тек империялық княздардың аумақтарын жоғалтуына байланысты өтемақының сипаты мен әдістері ғана шешілуі керек еді. 30 желтоқсанда император Италиядағы өзінің территориясының шекарасы ретінде Оглио (Адданың орнына) қабылдауға дайын екенін ұсынды, егер ол Легацияларды сақтап қалса, ал Модена герцогы Италиядағы шығындары үшін, Германиядағы емес, өтемақы алды. Италиядағы әрекеттер Луневильдегі келіссөздер кезінде жалғасқандықтан, Кобенцль француздар Италияда алға жылжыған сайын өз талаптарын шығысқа қарай өзгертуге мәжбүр болды. 5 қаңтарда ол Чизе, 9 қаңтарда Минчо, ал 15 қаңтарда Адидже және Италияны қабылдауға дайын болды. 16 қаңтарда Италиядағы австриялық және француз командирлері Тревизо қарулы тыныштық шартына қол қойды, бұл Мантуя бекінісін австриялықтардың қолында қалдырды. Кобенцль 25 қаңтарда Жозефпен өткен алтыншы ресми кездесуі кезінде бұл туралы білмеді. Франция Италиядағы қарулы тыныштыққа қол қою үшін Мантуя, Пескьера, Легнано, Феррара және Анкона бекіністерін беруді және Тоскана Ұлы Герцогін Италиядан қууды талап етті. Стейрдегі қарулы тыныштық мерзімі аяқталып жатқандықтан, екі тарап оны да ұзартуға келісті. Нәтижесінде Мантуя Австриядан шықты. 1 ақпанда Франция Австрияның Неаполь және Сицилия өкілінің келіссөздерге қатысуына рұқсат беру туралы өтінішін қабылдады, бірақ бұл орындалмады. Соңғы апта Рейннің сол жағалауы және империя мәселесіне арналды. Австрия империя үшін бейбітшілік орнату үшін Раштатт конгресі сияқты тағы бір конгресс өткізуді қалады. Наполеон Францискке өзінің, өзінің территорияларының және Киелі Рим империясының атынан қол қоюын талап етті. 1801 жылдың 9 ақпанында кешкі сағат 5:00-де шартқа қол қойылды.
The emperor originally nominated Ludwig Conrad von Lehrbach as his plenipotentiary for the peace talks in Lunéville. As Lehrbach had signed the Convention of Hohenlinden and caused Thugut's fall, he was unacceptable to the British. He was replaced by Ludwig von Cobenzl, who was not initially authorised to negotiate apart from the British. The final round of negotiations thus began with a long period during which France and Austria haggled over the terms of negotiating while the armistices lapsed in late November. The peace conference was supposed to open in Lunéville on 7 October, but Cobenzl did not arrive for over two weeks, and Lord Grenville never appeared. By 25 October, Cobenzl, without instructions, had gone from Lunéville to Paris. He left a week later, the French having failed to separate him from his British allies. Cobenzl returned for a meeting with Napoleon before his first negotiation at Lunéville on 9 November with Joseph Bonaparte. Since Cobenzl was not authorised to treat for a separate peace, and Joseph was authorised only to treat with Austria, the negotiations began at a deadlock. Joseph proposed that a secret treaty could be negotiated, with the British being invited to a public conference for appearance's sake only after negotiations had been effectively complete and the treaty publicly signed and all earlier copies burnt, only in March 1801, after the expiration of the Anglo Austrian alliance. The British, meanwhile, had by 23 November suspended payment of the second installment of the subsidy that they had agreed to pay Austria on 20 June. During the negotiations at Lunéville, the French actively sought the alliance of Russia. After a rapprochement had been made, Napoleon withdrew the offer to admit a British representative under any circumstances on 7 December. On 3 December, the French had won their victory at Hohenlinden. New instructions reached Cobenzl on 26 December. He was authorised to sign a preliminary separate peace to obtain a general armistice. In fact, an armistice covering Germany had already been signed by the commanders in the field on 25 December. On 26 December, the Second League of Armed Neutrality was formed. On 27 December, Francis II informed King George III of the United Kingdom of being unable to meet his obligations as an ally. On 31 December, Cobenzl informed the French that he would negotiate without Britain. The final negotiations concerned mainly boundaries and indemnities in Italy. The Grand Duchy of Tuscany was a major issue. The terms of Campo Formio were accepted by Austria for Germany, and only the nature and the methods of compensation for imperial princes losing territory had to be decided. As of 30 December, the emperor was offering to accept the Oglio (rather than the Adda) as the boundary of his territory in Italy if he held onto the Legations, and the Duke of Modena was indemnified for his losses in Italy, not Germany. Since the fighting continued in Italy while negotiations were underway at Lunéville, Cobenzl was forced to adjust his demands successively eastward as the French advanced in Italy. By 5 January, he was willing to accept the Chiese, by 9 January the Mincio and by 15 January the Adige and the it. On 16 January, the Austrian and French commanders in Italy concluded the Armistice of Treviso, which left the fortress of Mantua in Austrian hands. Cobenzl was not aware of that at the time of his sixth official conference with Joseph on 25 January. France demanded the cession of the fortresses of Mantua, Peschiera, Legnano, Ferrara and Ancona and the expulsion of the Grand Duke of Tuscany from Italy in return for an armistice in Italy. Since the Armistice of Steyr was expiring, both sides agreed to extend it as well. As a result, Mantua was lost to Austria. On 1 February, France accepted an Austrian request to allow a representative of Naples and Sicily to take part in the negotiations although that did not happen. The final week was taken up by the issue of the Left Bank of the Rhine and the Empire. Austria wanted another congress like the Congress of Rastatt to make peace for the Empire. Napoleon demanded that Francis sign on behalf of himself, his own territories and the Holy Roman Empire. The treaty was finally signed at 5:00 in the evening on 9 February 1801.
Шарттары
Луневиль шартында тараптар арасында "бұл кезден бастап және мәңгілікке дейін бейбітшілік, достық және өзара түсіністік орнатылады" деп жарияланды. Шарт Австрияны бұрынғы Кампо-Формио шартының шарттарын орындауға міндеттеді. Цизальпин, Лигурия, Батавия және Хельветия республикаларының тәуелсіздігі мен егемендігі мойындалды. Рейннің бүкіл сол жағалауы, Австрияның Нидерландтарын қоса, Францияға берілді. Империя Италия да Империядан бөлініп, Франция мен жаңа Италия Республикасының құрамына кірді. Кампо-Формио Тоскананың Ұлы Герцогтығына әсер етпеген болса, Луневиль оны Францияға берді. Кампо-Формиодан айырмашылығы, Рейннің оң жағалауындағы белгілі бір императорлық бекіністері бұзылуға тиіс болды. Аумақтарын жоғалтқан князьдар, соның ішінде Тоскананың Ұлы герцогы мен Модена герцогы, Рейннің шығысындағы Германиядағы жерлермен өтемалдануға тиіс болды. Бұл Растатт конгресінде белгіленген шіркеулік княздіктерді секуляризациялау бағдарламасы арқылы іске асырылуы керек еді. Франция осы процесті қадағалайтын болды. Австрияға Кампо-Формиода Зальцбург архиепископтығы мен кейбір бавариялық жерлер уәделенгенімен, Луневильде бұл уәделерден бас тартылды. Австрияның Венеция Террафермасын, Венеция Далмациясын және Истрияның барлық бөлігін иеленуі расталды.
The Treaty of Lunéville declared that "there shall be, henceforth and forever, peace, amity, and good understanding" among the parties. The treaty required Austria to enforce the conditions of the earlier Treaty of Campo Formio. The independence and sovereignty of the Cisalpine, Ligurian, Batavian and Helvetic republics was recognized. The entire left bank of the Rhine, including the Austrian Netherlands, was ceded to France. Imperial Italy was also ceded by the Empire, becoming parts of France and the new Italian Republic. Whereas Campo Formio had not affected the Grand Duchy of Tuscany, Lunéville ceded it to France. In another change from Campo Formio, certain imperial fortresses on the right bank of the Rhine were to be demolished. Those princes who lost territory, including the Grand Duke of Tuscany and the Duke of Modena, were to be compensated with territory in Germany east of the Rhine. This was to be accomplished largely thought a programme of secularization of ecclesiastical principalities as laid out at the Congress of Rastatt. France would supervise the process. Although Austria had been promised the Archbishopric of Salzburg and some Bavarian lands at Campo Formio, those promises were withdrawn at Lunéville. The Austria acquisition of the Venetian Terraferma, Venetian Dalmatia and all of Istria was confirmed.
Императорлық делегация
Келісім 7 наурызда Императорлық диетада қабылданды. Өтемақы төлеу міндеті Императорлық депутацияға (неміс тілінде: Reichsdeputation) жүктелді. Франция мен Ресей Императорлық депутациядағы келіссөздерге зор ықпал етті, Франция олармен кейіннен одақтасуды үміттене отырып, ірі жаңа территориялар құруға ұсыныс жасады, ал Ресей «дәстүрлі тепе-теңдікті» қолдады. Нәтижесінде, 25 ақпанда 1803 жылы Империяны қайта ұйымдастырған соңғы құжат – Рейхсдепутацияхауптшлюс (Императорлық депутацияның соңғы қаулысы) қол қойылды. Бұл қаулы княздерге өтемақы төлеу қажеттілігін ғана қанағаттандырмады, сонымен қатар Майнц курфюрстігінен басқа барлық рухани мемлекеттерді секуляризациялау арқылы Империяны түбірімен өзгертіп қайта құрды. Империяның дербес қалаларының көбі өз тәуелсіздігінен айырылды. Рейхсдепутацияхауптшлюс – 1806 жылы Киелі Рим империясы таратылғанға дейін оның тарихындағы соңғы маңызды заң.
The treaty was accepted by the Imperial Diet on 7 March. The task of compensation was left to an Imperial deputation (German: Reichsdeputation). France and Russia greatly influenced the negotiations in the Imperial Deputation, with France urging for larger new territories to be formed, which it hoped would later ally with them, and Russia favouring "a more traditional balance". Eventually, the Reichsdeputationshauptschluss (Final Recess of the Imperial Deputation), the final document that reorganised the Empire, was signed on 25 February 1803. The Recess did far more than simply satisfy the need to compensate the princes, but it fundamentally restructured the Empire by secularising all ecclesiastical states except for the Electorate of Mainz. Almost all free imperial cities lost their sovereignty. The Reichsdeputationshauptschluss was the last major law in the history of the Holy Roman Empire before its dissolution in 1806.