Кіріспе

Лондон мәдениетіне шолу

Лондон, Нью-Йоркпен қатар, әлемнің мәдени астанасы деп аталады. Лондон мәдениеті – Ұлыбританияның астанасы Лондондағы музыка, мұражайлар, фестивальдер және өмір салты. Лондон – әлемдегі жетекші бизнес орталықтарының бірі, технологиялық дайындығымен және экономикалық күшімен танымал, сонымен қатар кез келген әлемдік қаладан көбірек шетелдік инвестиция тартады. Қала әсіресе театр ауданымен мәшһүр, ал оның Вест-Энд театр аймағы «Вест-Энд театры» деген атқа ие, бұл Лондондағы ірі театрларда қойылатын негізгі кәсіби театр. Лондон сондай-ақ Британ мұражайы, Тейт галереялары, Ұлттық галерея, Ноттинг-Хилл карнавалы және O2 сияқты көрнекті мәдени орындарға мекенжай болып табылады. Оның басты діні – христиандық, халықтың 40,66 пайызы христиан дінін ұстанады. Музыка, комедия және театр арқылы Лондон жанды түнгі өмірге ие, мың адамға шаққанда шамамен 25,6 шара өтеді, олардың 44,1 пайызы театрға қатысты. Биг-Бен, Бэкингем сарайы және метро картасы сияқты көптеген ескерткіштер мен нысандар Лондонмен байланысты мәдени белгілер болып табылады. Лондонға сапар шегетін туристердің көбі қызыл телефон будкасы, AEC Routemaster автобусы, қара такси және Ұлттық ту сияқты тағы да бірнеше британдық мәдени белгілерін Лондонмен байланыстырады. Қала көптеген ұлт өкілдеріне үйі және мәдениеттердің алуан түрлілігі уақыт өте келе қаланың мәдениетін қалыптастырды.

Классикалық және опера

Елордада үш үлкен концерт залы бар. Солардың бірі – Барбикан орталығында орналасқан Барбикан залы; ол Лондон симфониялық оркестрінің (LSO) және BBC симфониялық оркестрінің үйі. Саут-Банк орталығында орналасқан Корольдік фестиваль залы, Королева Елизавета залы және Хейвард галереясы Лондон филармониялық оркестрі мен Филармония оркестріне бас пана болып табылады. Соңғы және ең үлкен орын – Корольдік Альберт залы, онда әр жазда BBC Proms өтеді. Корольдік филармониялық оркестрі (RPO) Лондонның Кадоган залында орналасқан. 1974 жылы құрылған Лондон Метрополитен оркестрі – британдық және халықаралық кино және теледидар өндірісі үшін кино музыкасының дыбыс жазбаларын жасайтын студиялық оркестр. Сонымен қатар бірнеше камералық оркестрлер бар, олардың кейбіреулері кезеңдік аспаптарда орындаумен айналысады, соның ішінде Ағарту дәуірі оркестрі және Сент-Мартин академиясы. Камералық музыка орындарына Оңтүстік Бэнк орталығындағы Пурселл бөлмесі, Вигмор залы және Смит скверіндегі Сент-Джон кіреді. Лондоннан сан алуан хорлар пайда болды, олардың көлемі мен музыкалық стилі әртүрлі. Қаланың ірі симфониялық концерт хорларының арасында Лондон филармониялық хоры және Лондон симфониялық хоры бар, олар LPO және LSO-ның хор бөлімдері ретінде, сондай-ақ Лондон хоры, Лондон дауыстары және Бах хоры ретінде құрылған. Лондондағы кішірек вокалдық топтарға Холст әншілері және Англия концертінің хоры жатады. Сондай-ақ, христиан шіркеулері мен соборларында хор әндерінің ұзақ дәстүрі бар, ал Лондон шіркеулерімен байланысты хорлардың ішінде күнделікті қызметтерді орындайтын Сент-Пол соборының, Вестминстер аббаттығы мен Вестминстер соборының хорлары бар. Ковент-Гардендегі Корольдік опера театры Корольдік опера және Корольдік балет труппаларына үйі. Басқа негізгі опера компаниясы – Лондон Колизейіндегі Англия ұлттық операсы. Жаз айларында Опера Холланд Парк уақытша павильонында опера қойылады, сондай-ақ келуші опера компаниялары мен шағын тәуелсіз кәсіби опера компаниялары да кейде қойылымдар ұйымдастырады.

Халықтық музыка

Лондон рок сахнасымен танымал, және ол 60-шы және 70-ші жылдардағы ең ұлы әртістердің бастауы болды, мысалы Дэвид Боуи, Iron Maiden, The Clash, Led Zeppelin, Renaissance, Fleetwood Mac, Sex Pistols, The Who, Pink Floyd, Queen және 90-шы жылдардағы Blur және Coldplay сияқты танымал топтар. Көптеген ірі топтардың гастрольдік сапарлары Лондон арқылы өтеді, ал ең танымал орындары – Брикстон академиясы, O2 Arena және Hammersmith Apollo. Жоғарыда аталған топтарды дүниеге әкелгеннен басқа, Лондон, Ұлыбританияның мәдени орталығы ретінде, The Beatles және Элтон Джон сияқты көптеген халықаралық маңызы бар әртістердің негізі болды, сондай-ақ би музыкасының тууына зор үлес қосты. Лондон көптеген сәтті поп-жұлдыздарды өсіргенімен де белгілі; олардың ішінде Spice Girls, Cliff Richard, The Rolling Stones, One Direction және Little Mix ерекше аталады. Лондонның дамыған қалалық музыкалық көрінісі бар, әсіресе 21-ші ғасырда. Эми Уайнхаус және Лемар сияқты соул әншілері хит-парадтарда және халықаралық аренада табысқа жетті. Sugababes, Leona Lewis, Taio Cruz, Adele, Dua Lipa, Rita Ora, Jessie J, Little Mix, Jay Sean және Alexandra Burke сияқты R&B әншілері де өте танымал. Лондонның күшті рэп сахнасы да бар; Wiley және Dizzee Rascal сияқты рэперлер Лондонның АҚШ-тан тыс ең күшті рэп сахнасы мәртебесін алуына көмектесті. Лондон әлемдегі ең ірі андеграунд музыкалық көріністердің біріне ие. Жанрларға UK гараж, drum and bass, dubstep, 2 step garage және grime кіреді.

Фестивальдар

Лондон жыл бойы көптеген фестивальдер, жәрмеңкелер мен карнавалдарға төңкеріледі, әр жылы 40-тан астам тегін фестиваль өтеді. Ең танымал – Ноттинг-Хилл карнавалы, әлемдегі екінші ірі карнавал. Карнавал тамыз айының банк демалыс күндері өтеді және шамамен 1 миллион адамды тартады. Оның айқын афро-карибтік әлемі бар, және ең қызықтысы – Лондонның стальпан тобы арасындағы жарыс және би мен музыкамен 5 километрлік көше шеруі. Лондон сонымен қатар жыл сайын тамыздың бірінші жексенбісінде өтетін Еуропаның ең ірі Латын Америкасы фестивалі – Карнавал Дель Пуэблоға да үй иесі. Бұл көше процессиясына жеті ел қатысады, ол Бёрджесс паркінде аяқталады. Тікелей музыка, би және ойын-сауық кешкі 9:30-ға дейін жалғасады. Сент-Джордж күні (23 сәуір) және Сент-Патрик күні (17 наурыз) күндері де ірі шерулер өтеді. «Dance Umbrella» әр қазан айында өтіледі және Лондонның әр жерінде түрлі би тобының қойылымдарын ұсынады. Сонымен қатар, көптеген кішкентай жәрмеңкелер мен шерулер бар, оның ішінде жануарлардың құқықтарын насихаттау үшін жыл сайын өткізілетін «Қатыгездіксіз Рождество» жәрмеңкесі де бар.

Театр және би

Үштен астам ондаған ірі театр бар, олардың көпшілігі Вест-Эндте шоғырланған (Вест-Энд театры және Лондондық театрлар тізімі мақалаларын қараңыз). Вест-Энд театрлары – бұл негізінен музыкалық театрлық қойылымдарды ұйымдастыратын коммерциялық кәсіпорындар, бірақ комедия және драма сияқты басқа жанрлар да кейде көрсетіледі. Астанадағы субсидияланатын немесе коммерциялық емес театр өте дамыған, оған Ұлттық театр және Шекспирдің Глобусы сияқты театрлар кіреді, олардың екеуі де Оңтүстік жағалауда орналасқан, қаладағы Барбикан, Челсидегі Жаңа драмаға маманданған Корольдік театр және Олд Вик; және Лэмбеттегі Янг Вик. Стратфорда орналасқан Корольдік Шекспир компаниясы да Лондонға маусымдық қойылымдар әкеледі. Баттерси өнер орталығы, Блумсбери театры, Алмейда театры және Трицикл театры сияқты кішкентай, тәуелсіз театрлар да танымал. Елордада сәтті би және физикалық театр өнерінің де өркендеуі байқалады, онда екі балет труппасы бар: Корольдік опера үйінде орналасқан Корольдік балет және Кенсингтонда орналасқан, Лондон Колизеумында өнер көрсететін Англиялық ұлттық балет. Розбери даңғылындағы Садлер Веллз театры жыл бойы қазіргі заманғы және жаңа қойылымдардан, музыкалық театрдан және гастрольдік балет труппаларынан би қойылымдарын көрсетеді. Би қойылымдары Барбикан орталығында, Пикок театрында (Садлерс Уэллс) және Королева Елизавета залында да өтеді. Рамберт, Ричард Алстон би компаниясы, Кандоко және Сиобхан Дэвис би тобының барлығы Лондонға негізделген, сондай-ақ Мэтью Борн, Уэйн Макгрегор, Ллойд Ньюсон және Хофеш Шехтер сияқты хореографтар да өз компанияларын астанада орналастырған.

Фильм

Лондон түсірілім алақаны ретінде де, фильмдердегі оқиғалар өтетін орын ретінде де жиі пайдаланылып келеді. Олар Чарльз Диккенс және Шерлок Холмстің Викториялық Лондонының тарихи қайта жаңғыртуларынан бастап, "Бриджит Джонстың күнделігі" мен "Ноттинг Хилл" фильмдерінің романтикалық комедияларына, сондай-ақ қылмыс фильмдері, тыңшылар триллері, ғылыми фантастика және 1960-шы жылдардың "қозғалыстағы Лондон" фильмдерін қамтиды. Британдық медиада қаланың үлкен рөл атқаруының нәтижесінде, көптеген британдық фильмдер Лондонда түсіріледі. Ол американдық фильмдерде де көп рет қолданылды және Голливуд студияларында жиі қайта жасалды.

Мұражайлар мен көркемсурет галереялары

Лондонда 240-тан астам мұражай, галерея және басқа да мекемелер бар. Олардың алғашқысы – Блумсберидегі Британ мұражайы, ол 1753 жылы құрылды. Бастапқыда мұражайда ежелгі жәдігерлер, табиғат тарихының үлгілері және ұлттық кітапхана болды, ал қазір әлемнің түкпір-түкпірінен 7 миллионнан астам экспонат сақталған. Сондай-ақ, XVIII ғасырда құрылған Корольдік өнер академиясы бар; оның жазғы көрмесі 1769 жылдан бері Лондонның әлеуметтік күнтізбесіндегі жыл сайынғы маңызды оқиға болып табылады. 1824 жылы Лондонның Ұлттық галереясы 1900 жылға дейінгі Батыс өнерінің британдық ұлттық коллекциясын ұйымдастыру үшін құрылды және қазір Трафальгар алаңында орналасқан. 1900 жылға дейінгі өнердің басқа да маңызды коллекциялары: Уоллес коллекциясы, Куртольд өнер институтындағы Куртольд галереясы және Дулуич сурет галереясы. 1900 жылдан кейінгі өнердің ұлттық коллекциясы Tate Modern-де, ал британдық өнердің ұлттық коллекциясы Tate Britain-де орналасқан. Ұлттық портрет галереясы барлық кезеңдегі белгілі британдықтарға арналған ірі коллекцияға ие. Корольдік академияның уақытша көрмелері де маңызды. Tate Modern-нен басқа, қазіргі заманғы өнердің маңызды орындарына White Cube, Saatchi Gallery және ICA кіреді. XIX ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік Кенсингтон "Альбертополис" деп аталатын мәдени және ғылыми орталық ретінде дамыды. Мұнда үш ірі ұлттық мұражай орналасқан: Виктория және Альберт мұражайы (қолданбалы және сәндік өнерге арналған), Табиғи тарих мұражайы және Ғылым мұражайы. Британ өнерінің ұлттық галереясы Тейт Британияда орналасқан, ол бастапқыда 1897 жылы Ұлттық галереяның бөлімшесі ретінде құрылған. Тейт галереясы, бұрынғы атауымен, сондай-ақ қазіргі заманғы өнердің маңызды орталығы болды; 2000 жылы бұл коллекция бұрынғы Банксайд электр станциясында орналасқан жаңа галереяға, Tate Modern-ге көшірілді. Лондонның әскери және теңіз тарихына арналған мұражайлары да ХХ ғасырда ашылды: Императорлық соғыс мұражайы 1917 жылы, ал Ұлттық теңіз мұражайы 1934 жылы. Лондонда бірнеше кішкентай, бірақ маңызды мұражайлар бар. Дулуич сурет галереясы 1817 жылы Англиядағы алғашқы мақсатты тұрғызылған қоғамдық өнер галереясы болды. Оның сәулетшісі, сэр Джон Соан, Линкольн қонақүйі Филдстегі өз үйін музейге және архитектуралық көрнекілікке айналдырды, ол Соан мұражайы деп аталады. Уоллес коллекциясы – француз туындыларына баса назар аударған ескі шеберлердің суреттері мен жиһаздарының ерекше коллекциясы. 1932 жылы құрылғаннан бері Ұлыбританияда өнер тарихын зерттеуді дамытқан Куртольд өнер институты қазір Сомерсет Хауста, Корольдік академияның бұрынғы үй-жайларында орналасқан. Лондон мұражайы, елорданың тарихын көрсетеді, 1976 жылдан бері Барбикан кешенінде орналасқан; ал 2003 жылы Доклендтердегі бауырлас мұражай ашылды.

Кітапханалар

Сент-Панкрас ауданындағы Юстон-роудта орналасқан Британдық кітапхана – әлемдегі ең ірі кітапхана. Ол Ұлыбританияның ұлттық кітапханасы және міндетті депозиттік кітапхана болып табылады. Лондонның әр ауданында көптеген жергілікті кітапханалар бар, олардың әрқайсысының өз кітапхана жүйесі бар және олар «Лондон кітапханалары» желісі арқылы біріктірілген. Кенсингтон орталық кітапханасы және Барбикан кітапханасы – белгілі жергілікті кітапханалардың арасында. Жеке жарнамен жұмыс істейтін кітапханалар да бар, олардың ішінде Лондон кітапханасы да бар. Лондонда Велком кітапханасы мен Дана орталығы сияқты көптеген зерттеу кітапханалары бар. Сондай-ақ, Лондон экономика мектебіндегі (LSE) Британдық саяси және экономикалық ғылымдар кітапханасы, Императорлық колледждегі Абдус Салам кітапханасы, Кингз колледжіндегі Моган кітапханасы және Лондон университетіндегі Сенат үйі кітапханалары бар көптеген университет кітапханалары да бар. Көптеген ғылыми мекемелерде кітапханалар бар, мысалы, Ішкі храм кітапханасы. Парламент палатасында Өкілдер палатасының кітапханасы мен Лордтар палатасының кітапханасы орналасқан.

Түнгі өмір

Пабтар мен клубтардан басқа, көптеген музыкалық алаңдар бар. Ең танымалдарының қатарында Шепард Буш Империясы, Брикстон Академиясы, Хаммерсмит Аполлосы, Уэмбли Аренасы, Марки клубы, UCL Блумсбери, Корольдік Альберт Холлы және қазір жабылып қалған Лондон Асториясы бар. 2007 мен 2015 жылдар аралығында Лондон өзінің негізгі музыкалық алаңдарының 35% -ын жоғалтты, бұл қаланың жаңа музыкалық таланттарды дамыту орталығы ретіндегі рөлін қауіпке тілді. Лондон – Ministry of Sound сияқты көптеген клубтарға мекенжай. Лондонның ЛГБТ қауымдастығы да өркендеп келеді, гейлер мен лесбиянкаларға арналған көптеген орындар бар, мысалы G A Y, The Black Cap, Coleherne және Heaven. Дегенмен, Лондон 2006 мен 2017 жылдар аралығында ЛГБТҚ+ түнгі клубтарының 58% -ын жоғалтты. Қара және этникалық азшылықтарға (BAME) қатысты ЛГБТҚ+ адамдарға қызмет көрсететін орындар жабылу қаупіне ерекше ұшырады. Комедия кеңінен танымал, астанада 100-ге жуық орын бар, онда альтернативті комедия көрсетіледі. Лондон сонымен қатар әлемдегі ең ұзақ жұмыс істейтін комедиялық алаңдардың бірі – The Comedy Store-ға да мекенжай.

Спорт

Лондон көптеген кәсіби спорт командаларының туған жері болып табылады және 1908, 1948 және 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындары сияқты түрлі халықаралық спорттық іс-шараларды қабылдаған. Футбол өте танымал және Лондонда Уэмбли стадионымен қатар, «Эмираттар», «Стэмфорд Бридж» және «Тоттенхэм Хотспур» стадиондары орналасқан. «Лордс» және «The Oval» сияқты крикет алаңдары Лондон қаласында, ал регби лигасы мен регби одағы қаладағы танымал командалық спорт түрлері болып табылады. Еске су спортындағы «Қайық жарысы» мен теннис бойынша «Уимблдон чемпионаты» сияқты ең мәшһүр жарыстар Лондон қаласында өтеді. Олимпиада стадионы жеңіл атлетика жарыстарын қабылдайды.

Мәдениеттің әсері

Лондон өзінің тарихы мен әйгілілігінің арқасында әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдарында жиі суреттелген. Осы себепті, мәдени туризм қарқынды дамып келеді, себебі 2017 жылы Лондон әлемдегі ең көп саяхатшыны қабылдаған екінші қала атанды, және көптеген саяхатшылар британдық өмір салтын көру үшін астанаға келеді. Мәдени туризм Лондон экономикасына жыл сайын 3,2 миллиард фунт стерлинг кіріс әкеледі және шамамен 80 000 жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Сондықтан Лондон жақында мәдени орталық ретінде насиятталып, осы арқылы көбірек туристерді тартуға және Токио, Париж және Нью-Йорк сияқты қалалармен бәсекелесуге тырысуда.