Кіріспе

Сингапурлық саясаткер Чэ Сун Хуан (1962 жылы 20 шілдеде туған) - Сингапурлық саясаткер, белсенді және бұрынғы оқытушы. 1993 жылдан бері Сингапур Демократиялық партиясының Бас хатшысы болып тағайындалған. 1992 жылы саясатқа кірмес бұрын Чиам Си Тонгтың шақыруымен Сингапур Демократиялық партиясына (СДП) қосылғаннан кейін Чэ Сингапур Ұлттық университетінде оқытушы болды. Кейіннен Чи Чиамның және партияның басқа басшыларының арасында бірқатар келіспеушіліктер болғаннан кейін партияның бас хатшысы болып Chiam-тың орнын басып, партиядан кетті. Партияның Chee бас хатшы болып тағайындалған кезде үш парламенттік мүшесі болды, бірақ 1997 жылғы жалпы сайлауда барлық орыннан айырылды және содан бері сайлауға қатысқан мүшелері жоқ. Чи бірнеше рет саяси әрекеттері үшін, негізінен, рұқсатсыз көпшілік алдында сөйлеген сөздері үшін және полиция рұқсатысыз демонстрациялар өткізгені үшін тұтқындалып, түрмеге жабылған. Ол сонымен қатар елдегі билік басындағы Халықтық іс-қимыл партиясының мүшелеріне қатысты жасаған пікірлері үшін бірнеше рет жамандау үшін кінәлі деп танылды. Ол бұған дейін парламент сайлауына қатысуға тыйым салынған, өйткені ол 2006 жылы Премьер-министр Ли Куан Ю мен Го Чок Тонгқа берілген сот ісі бойынша зиянды өтеуден бас тартқаннан кейін банкрот деп жарияланды. 2012 жылдың 24 қыркүйегінде Чи өзінің банкроттығын жою үшін Ли мен Гох қабылдаған 30 000 доллар сомасын жинағанын жариялады, бұл оған 2015 және 2020 жылғы жалпы сайлауда қатысуға мүмкіндік берді. Алайда, Чи әрдайым үміткер болып саналады және 1992 жылы алғаш рет сайлауға қатысқаннан бері ешқашан жеңімпаз болған емес.

Ерте өмір

Чи Англо-қытай мектебінде және Ұлттық кіші колледжде оқығаннан кейін, Мансфилд университетінде психология ғылымдарының бакалавры дәрежесін алды. Кейін 1990 жылы Джорджия университетінде докторлық диссертациясын аяқтады. Мектепті бітіргеннен кейін Чи Сингапурға оралып, Сингапурдың Ұлттық университетінің психология кафедрасында оқытушылық қызмет атқарады.

Саяси мансап

1992 жылы Чэ партияның негізін қалаушы және бас хатшысы Чьям Се Тонг Сингапур Демократиялық партиясына (СДП) қосылды. Чи алғаш рет 1992 жылы Marine Parade Group Representation Constituency сайлау округінде SDP командасының мүшесі ретінде таныстырылды. Оның кандидатурасы көпшілік қызығушылығын тудырды, өйткені бұл мемлекеттік университеттің академигі сайлауда билік басындағы Халықтық іс-қимыл партиясына қарсы тұрғаны бірінші рет болды. Алайда, SDP командасы сайлауда жеңіске жетпеді, PAP 72,94% дауыс жинады, SDP 24,50%, ал басқа партиялар 2,56% иеленді. Теңізшілер шеруінен кейін көп ұзамай Чи СДП бас хатшысының көмекшісі болды. 1993 жылы Чей СДП-ға қосылғаннан бірнеше ай өткен соң, оны Психология кафедрасының меңгерушісі С. Васу, сол кезде ПАП депутаты болған, әйелі докторлық диссертациясын АҚШ-қа жіберу үшін ғылыми-зерттеу қаражатын пайдаланғаны және жалған тасымалдау талаптарын жасағаны үшін, НУС-тен босатты. Чи университет қаражатын теріс пайдаланғанын жоққа шығарып, өзін саяси қастандықтың құрбаны деп мәлімдеді. Ол жұмыстан босатылуына наразылық білдіру үшін бес күндік аштық жариялады.

СДП басшылығы

Чим бастапқыда Чейді қолдаса да, ол Чейдің аштық ереуіліне және оның НУС-тен шығарылғаны үшін PAP-ты айыптайтын ашық пікірлеріне сын көзбен қарады. Чиам Чейді өзінің пікірлері үшін айыптамақшы болды, бірақ партияның Орталық атқарушы комитеті (ОКК) Чейді қолдады. Содан кейін Чайам партияның бас хатшысы қызметінен кетті. Кейін Чэ партияның бас хатшысының орынбасары болып, 1993 жылы бас хатшы болып сайланды. Чиам ҚИК-ті ашық сынға алғаннан кейін, олар оны партиядан шығаруға тырысты - бұл оны парламенттегі орынды босатуға мәжбүр етер еді - бірақ Чиам процессуалдық себептермен бұған жол бермеу үшін сот ісіне жеңіске жетті. Чиам 1997 жылғы жалпы сайлауға дейін СДП мүшесі және депутаты болып қалды, ол 1994 жылы өзін қолдаған бұрынғы СДП мүшелері құрған Сингапур халық партиясына қосылды. СДП-ның бас хатшысы лауазымына көтерілгеннен кейін Чэ шетелге тұрақты түрде саяхаттай бастады және шетелдік, әсіресе Батыс елдерінің БАҚ-тарына Сингапурдағы "демократияның шектелуі" туралы өз пікірлерін айта бастады. Сонымен қатар ол өзінің екінші саяси кітабын "Өзгеруге батылдық: Сингапур үшін баламалы көзқарас" деп жариялады. 1994 жылы сол кездегі вице-премьер Ли Сянь Лунның кітапқа қатысты сын-пікірлеріне жауап ретінде Чи The Straits Times газетіне хат жазды. PAP-тың екінші ұйымдастыру хатшысы Маттиас Яо кейіннен Chee-дің пікірлеріне жауап беру үшін газетке хат жазды. Бұл екі ай бойы Чи мен Яо арасында газетте хат алмасуға әкелді, ол Чи Яоға келесі жалпы сайлауда өзіне қарсы бір мүшелік сайлау округінде тұруды ұсынды. Яоның өтініші бойынша премьер-министр Го Чок Тонг Яоның МакФерсон палатасын келесі жалпы сайлауда Marine Parade GRC-нің қалған бөлігінен бөліп алуға келісті, осылайша ол Чидің талабын қабылдай алады. Чжи сайлауда жеңіліп, Яоның 65,14% -ына қарағанда 34,86% дауыс жинады.

1997 жылғы жалпы сайлау

1997 жылы Чидің басшылығымен өткен SDP-нің алғашқы жалпы сайлауы партия үшін үлкен сәтсіздік болды, өйткені олар парламентте бірде-бір орын ала алмады. Лин Хоу Дунг пен Чэо Чай Чен депутаттыққа қайта сайлану үшін үміткерлерден жеңілді, ал Чэ Макферсондағы жоғары деңгейдегі конкурста Маттиас Яодан 12,546 (65,14%) дауыспен 6,713 (34,86%) дауыспен жеңілді. Сонымен қатар, Чиам Се Тонг өзінің жаңа партиясының атынан Потонг Пасир депутаты болып қайта сайланды.

2001 жылғы жалпы сайлау

2001 жылғы жалпы сайлауда Чэ Юронг тобының сайлау округінде СДП кандидаттарының бірі болды. СДП командасы PAP командасына жеңіліп, дауыс берудің тек 20,25%-ын ғана жеңіп алды, ал PAP 79,75% жеңіп алды. СДП кандидаттары басқа да барлық сайлау округтерінде жеңіліс тапты. Сайлау алдында Чэ премьер-министр Го Чок Тонгпен саудагерлер орталығында сайлау науқанында кездескен кезде бұқаралық ақпарат құралдарында көп көңіл бөлді. Ол премьер-министрден мегафон арқылы: "Сіз [Индонезия президенті] Сухартоға берген 18 миллиард доллар қайда?" деп сұрады. PAP Чэді бұл үшін айыптап, Парламент Сухартоға берілген несие туралы қате пікірде болғанын мәлімдеген кез келген айыптаудың шындыққа қайшы екенін және одан кешірім сұрауын немесе жала жабу туралы сот ісіне бетпе-бет келуін талап етті. Бір күннен кейін Чи кешірім сұраса да, кейіннен ол өз кешірім сұрауын қайтарып алды.

2002-2008, жамандау туралы іс және банкроттық

2002 жылдың 15 ақпанында Чи спикерлер бұрышында мектептердегі мұсылман шапандарына тыйым салу туралы жария сөз сөйледі. Ол үшін 3000 доллар айыппұл салынды, өйткені ол Спикерлер бұрышында сөйлеуге тіркелгенімен, барлық қоғамдық іс-шараларға, соның ішінде концерттер мен саяси митингтерге полициядан қосымша рұқсат алған жоқ. 2002 жылдың 1 мамырында Чей Сингапур президенті резиденциясы мен кеңсесі Истананың алдында митингке шықты, бірақ полициядан жиналыс өткізуге рұқсат алу туралы өтініші қабылданбады. Кейін Чиге заңсыз кіргені және полиция рұқсатысыз митинг өткізуге тырысқаны үшін айып тағылып, ол бес аптаға түрмеге қамалды. 2001 жылғы жалпы сайлаудан кейін Чэеге премьер-министр Го Чок Тонг пен бұрынғы премьер-министр Ли Куан Ю үгіт-насихат кезінде Индонезия президенті Сухартоға берілген несие туралы айтқан сөздері үшін жала жабу үшін сотқа берді. Чи сот ісінде жеңіліске ұшырап, Гохқа 300 000 доллар, Лиге 200 000 доллар өтемақы төлеуге бұйырылды. 2006 жылдың 10 ақпанында Чи Жоғарғы Соттың тарапынан Гох пен Лиге тиесілі зиянды өтеуді төлемегеннен кейін банкротты деп танылды. Банкрот болғандықтан, Чи жалпы сайлауға қатысуға жарамсыз болды және шетелге сапарлар жасамас бұрын сот тағайындаған ресми тапсырманың рұқсатын алуы керек болды. Сәуір айында Чэ Истанбулға ұшатын ұшаққа отыруға дайындалған кезде Чэ Чанги әуежайында тоқтатылды, өйткені ол босатылмаған банкрот ретінде Сингапурдан сот тағайындаған ресми тапсырмасының рұқсатынсыз кете алмады, ол оны ала алмады. 2006 жылдың 24 ақпанында бас прокурор Чан Сек Кёнг Чейге сотқа жауап беруден бас тартқаны және 2006 жылдың 10 ақпанында банкрот туралы арыз бойынша тыңдау кезінде Сингапур сот жүйесін ашуға тырысқаны үшін сотқа қарама-қайшылық жасағаны үшін айып тақты. Нәтижесінде Чи бір күндік түрмеге қамалып, 6000 доллар айыппұл төледі, бірақ ол айыппұлды төлемеді, сондықтан тағы жеті күнге түрмеге жабылды. Ол 2006 жылы 24 наурызда босатылды. 2006 жылдың 20 маусымында Чиге 2005 жылдың 13 қарашасы мен 2006 жылдың 22 сәуірінде қоғамдық ойын-сауық және жиналыс туралы заңды бұза отырып, лицензиясыз жұрт алдында сөйлегені үшін сегіз айып тағылды. Сондай-ақ, тағы екі СДП мүшесіне айып тағылды. 2006 жылдың 22 тамызында Чи Сингапурда Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) мен Дүниежүзілік банк басшыларының 61-ші жыл сайынғы кездесуі кезінде наразылық білдіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2006 жылдың 30 тамызында оның полициядан наразылық акциясына рұқсат алу туралы өтініші қабылданбады. Тіпті рұқсатсыз да Чэ СДП веб-сайтын қолданып, адамдарды наразылық акциясына қатысуға шақыруды жалғастырды. 2006 жылдың 9 қыркүйегінде Чи полиция тоқтатқан кезде "Сингапурлықтарды күшейту митингісі мен науқанына" арналған листовкаларды таратады. Полиция жұртшылықты Чейдің жоспарланған митингісіне және шеруіне қатысқан кез келген адам қоғамдық тәртіп туралы заңға қарсы әрекет жасайтын болады деп ескертті. 2006 жылдың 13 қыркүйегінде Чи Дүниежүзілік банк президенті Пол Вольфовицті және ХВҚ басқарушы директоры Родриго Ратоны өзінің жоспарланған митингіне шақырды. Келесі күні өткен баспасөз конференциясында Чи 2006 жылы Сингапурде ашық Сингапур орталығының өкілі ретінде азаматтық қоғамның өкілі болу үшін берген өтінімін ХВҚ және Дүниежүзілік банк қабылдамағанын хабарлады. Оның әпкесі Чэ Сиок Чиннің "Азиядағы реформалар мен демократия үшін альянс" ұйымының өкілі болу туралы өтініші ХВҚ және Дүниежүзілік банк тарапынан мақұлданды, бірақ Сингапур үкіметі оны қабылдамады. 2006 жылдың 15 қыркүйегінде Чей премьер-министр Ли Сянь Лунгқа Сингапур 2006 оқиғасы Сингапур үшін "халық қатынастары апаты" екенін ескерткен подкаст шығарды. 2006 жылдың 16 қыркүйегінде Чей "Сингапурлықтарды күшейту митингісі мен наурызын" сағат 11:00-де Хонг Лим паркідегі Спикерлер бұрышында бастады, бірақ оны полиция тоқтатты. Ол келесі күні Парламент ғимаратының алдында митинг болатынын мәлімдеді, бірақ полиция оған наразылық акциясын тоқтатқанға дейін саябақтан шығуға рұқсат бермеді, сондықтан ол өзінің жақтастарымен бірге саябақта қалды. 2006 жылдың 17 қыркүйегінде Чэ екі күн қалған Хонг Лим паркіне Хонг Лим паркіне дейін ХВҚ және Дүниежүзілік банк кездесулері басталғанға дейін наразылығын жалғастыру жоспарын жариялады. Келесі күні полициямен бірнеше сағат келіссөздер жүргізгеннен кейін Чи Раффлз-Ситиге барып, жұртшылыққа кітапшалар таратты, содан кейін саябаққа оралды. Ол 19 қыркүйекте түскі уақытта наразылықты тоқтатып, наразылық өзінің м�...

2011 жылғы жалпы сайлау

2011 жылғы жалпы сайлауда Чи СДП-ны жарысқа бастап келді. Ол өзінің банкроттық жағдайына байланысты сайлауға қатысуға тыйым салынғанмен, үміткер ретінде қатысу үшін жеке тұлғалардың тобын жинады. Партия өзінің ең үздік командасын Голландия Букит Тима ГРК-де ойнаған. Оның кандидаттары арасында Тан Джи Сай, Анг Ён Гуан, Винсент Виджейсингха және Мишель Ли Цзюэн болды. Команда 39,92% дауыс жинап, жеңіліске ұшырады.

2015 жылғы жалпы сайлау

Чэ 2015 жылғы жалпы сайлауда Голландия Букит Тима ГРК-дан профессор Пол Тамбья, Сидек Маллек және Чонг Вай Фунгпен бірге Сингапур Демократиялық партиясының кандидаты ретінде жарысқа түсті. Ол өзінің сайлауалды науқанын Сингапурдағы өмір сүрудің қымбаттауы мәселесін көтерумен бастады, ол Сингапур тұрғындарының парламентте баламалы дауысқа ие болу қажеттігін атап өтті. Кейінгі сайлау науқандарында Чи СДП ұсыныстарын жариялады, оның ішінде салық төлеушілердің ең жоғарғы 1% -ы үшін жеке табыс салығын 2000 жылғы деңгейге дейін көтеру, ең төменгі жалақыны енгізу, сондай-ақ қорғаныс бюджетін 40% -ға қысқарту арқылы қаржыландырылатын ұлттық денсаулық сақтау жоспарын құру. Халықтық іс-қимыл партиясының (ПАП) командасы бұл ұсыныстарды "реалистік емес" деп сипаттап, СДП-ның саясаты Сингапурды " (борышты) Грекияға баратын жолға" қоятын "салық және шығындар" бағдарламаларын қамтиды деп мәлімдеді. Чидің айтуынша, ПАП бұрын СДП идеяларын сынға алған, бірақ кейін оларды қабылдады. Чинь Чжидің айтуынша, SDP бұрын жеке денсаулық сақтау тәуекелдерін біріктіруді ұсынған, бұл идеяны үкімет MediShield Life жалпы медициналық сақтандыру схемасын іске асыру арқылы қабылдады, сондай-ақ үкіметтің әділ қарастыру жүйесі, ол SDP ұсынысын қабылдады деп мәлімдеді. жұмыс берушілер шетелдіктерді қарастырмас бұрын Сингапурлықтарды жұмысқа алуды сынап көрсін. 2015 жылдың 7 қыркүйегінде өткен PAP митингісінде Вивиан Балакришнан Чейдің 1993 жылы Чям Се Тонгты SDP бас хатшысы лауазымынан кетірудегі рөліне назар аударды. Оған жауап ретінде Чей, сондай-ақ СДП-ның Марсилинг Ю Ти ГРК кандидаты Брайан Лим партияның веб-сайтында Чиамның отставкаға кетуіне әкелген оқиғалар туралы есеп берді. Лина Чиам, Чиамның әйелі және Сингапур Халық партиясының (СНП) төрағасы екі тараптың бұл мәселе бойынша "достық сөйлесу" жүргізгенін растады. PAP митингісінде Сим Энн Чэді "шахты" жақсы біледі деп айыптады, бұл Синглиш тілінде "жалған сөздерге толы" дегенді білдіреді. Чи келесі күні SDP митингісінде жеке шабуылдарға жауап бермейтінін және сайлау маусымында саясаттық мәселелерге назар аударатынын айтып, "Егер шабуыл жасасаңыз, саясатқа шабуыл жасайсыз, адамға емес. Футбол тұрғысынан алғанда, сіз топты ойнайсыз, адам емес" деді. Чи сонымен қатар, үкімет қызметкерлері бұрын келтірген халықтың мақсатты саны туралы, соның ішінде халық саны туралы ақ кітапта айтылған 6,9 миллион туралы, сонымен қатар, ПАП-тың СДП-ның тұрғындардың бақытына негізделген оңтайлы халық санын құру туралы ұсынысын және білікті жұмыс орындарына шетелдіктерді әкелгенде ұпай жүйесі туралы ойланатынын сұрады. UOB Plaza-дағы митингте Чи табыстың теңсіздігі туралы айтып, SDP "байлыққа қарсы емес, бірақ табыстың теңсіздігі, өйткені табыстың кеңейуі жалпыға ортақ игілікке зиян келтіреді, үйлесімділікті бұзады және әлеуметтік үйлесімділікті дамытатын құндылықтарды бұзады" деді. Чи сонымен қатар үкіметке тексерулер жүргізуді талап етіп, GIC мемлекеттік қоры мен Temasek Holdings инвестициялық компаниясының "жетілмеген немесе күмәнді шешімдері" деп атаған мәселесін көтерді, бұл ақша денсаулық сақтау саласына жақсырақ жұмсалмақ еді, өйткені "осы ауруханалар төсек-орынның жетіспеушілігіне ұшырап, науқастарды ауруханалардың дәліздері мен уақытша шатырларға орналастыруға мәжбүр". Чей өзінің жеке тұрғын үйлерді қамтитын Голландия Букит Тима ГРК-да тұру туралы шешімін түсіндіріп, "біздің қоғамның бай бөлігі айналасында болып жатқан оқиғаларға қатты көңіл бөледі. Менің ойымша, жанашырлық бәріміздің бойымызда бар". Жергілікті БАҚ-тар сайлау кезінде Чэның танымалдығын жариялап, оның "басқаша қалыпты имиджін" және "артикулятивті сөздерін" үлкен тартымдылыққа ие екенін айтты. "Егер әлеуметтік желілердегі шу мен Сингапур Демократиялық партиясының (СДП) жиналыстарынан кейін кітаптарына қол қою үшін қалыптасқан адамдар кезегі қандай да бір белгі болса, онда бұл жалпы сайлауда СДП басшысы Чэ Сун Хуанға үлкен қызығушылық бар" деп қосты. Байқаушылар Чэдің қоғамдық имиджінің жақсарғанын әлеуметтік желілер сияқты технологиялардың арқасында ақпараттың ашықтығы мен қолжетімділігінің бұрынғыдан да жоғары деңгейіне байланысты деп санайды. Жеңіске жетудің жоқтығына қарамастан, Чи өзінің командасы 33,38% дауыс жинап, PAP командасына жеңіліп, сәтсіз болды. Оның қатысуына қарамастан, SDP Голландия Букит Тима тобының өкілдігі сайлау округінде (GRC) 2011 жылғы сайлауға қарағанда нашар болды. Чи "өте өкінішті" деп сипаттаған, бірақ сонымен �...

2016 жылғы Букит-Баток кезекті сайлауы

Чи 2016 жылы Букит-Баток сайлауында қатысқан. Ол жалпы дауыс берудің 38,8% -ын жинады, бұл 2015 жылғы жалпы сайлау нәтижесімен салыстырғанда PAP дауысының 11,78% -ға төмендеуі.

2020 жылғы жалпы сайлау

Чи 2020 жылғы жалпы сайлауда осы Букит-Баток округінде шайланды. Ол жалпы дауыс берудің 45,2% -ын жинап, өзінің ең жақсы сайлау нәтижесіне қол жеткізді, бұл сайлау нәтижесі бойынша 2016 жылғы Букит Батокқа қарағанда 6,4% -ға жоғары.

Халықаралық қызмет

Чей реформалар мен демократия үшін Азиялық Альянс төрағасы және АҚШ-тың Ұлттық демократиялық қоры (NED) тарапынан жұмысқа алынды. Чиз партиясы Либералды Интернационалға бақылаушы мәртебесін алды, бұл либералды саяси партиялардың әлемдік федерациясы. "СДП-ның Сингапур қатысушы болып табылатын Қауымдастық елдерімен келісімге қол қойылды, онда негізгі адам құқықтары мен азаматтық бостандықтарды құрметтеу туралы келісім бар", - деді Чи, ол сонымен қатар Amsterdam & Peroff компаниясын үкіметке қарсы іс қозғау үшін жалдаған, оның мүшелері Чидің сын пікірлерін жариялаған жаңалықтарға қарсы сотқа шағым түсірді. Содан бері Чи Монаш Азия институтында (1997), Чикаго университетінде (2001), Демократия үшін ұлттық қорда Рейгэн Фасел демократия бағдарламасы (2004) және Сидней университетінде қонақ науқас ретінде (2014) ғылыми қызметкер болып қызмет етті. Өзінің пікірінде Чи "еркін сауда келісімдері адам құқықтарын елемеуге мүмкіндік бермейді" деп мәлімдеді.

Жеке өмір

1992 жылы Чэ Тайваньнан Сингапурға көшіп келген психолог Хуан Чих Мейге тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы мен бір ұлы бар, олар Чхэ Ан Лин, Чхэ Э Лин және Чхэ Шоу Хур. Олар Тоа-Пайодағы қоғамдық тұрғын үйде үш бөлмелі пәтерде тұрады. Чэның кіші әпкесі Чэ Сиок Чин де Сингапур Демократиялық партиясының мүшесі. Чидің анасы 2020 жылдың 21 тамызында таңертең қайтыс болды. 2021 жылдың 25 маусымында Чи мен Хуанның Orange & Teal кафесі Буона Вистадағы Рочестер сауда орталығында ресми түрде ашылды. Бір жылдан кейін 2022 жылдың 20 тамызында олардың екінші кафесі Марина алаңында ашылды.

Деректі фильм

2004 жылы Мартин Си Чей туралы "Сингапур бүлікшісі" атты деректі фильм түсірді. Фильм Сингапур халықаралық кинофестивалінде көрсетілуге тиіс еді, бірақ фестивальден алынып тасталды және кейіннен Сингапур үкіметі оның саяси мазмұнына байланысты тыйым салды. Сингапурдың фильмдер туралы заңына сәйкес "партиялық саяси" фильмдерді шығару мен таратуға тыйым салынады. Алайда бұл тыйым уақытша болды және ақыр соңында 2009 жылдың 11 қыркүйегінде алынып тасталды.