Кіріспе
"Синь Синь Хойдың кантатасы" ("Сары өзен кантатасы") - қытай композиторы Сянь Синхайдың (1905-1945) жазған кантатасы. 1939 жылдың басында Яньаньда екінші қытай-жапон соғысы кезінде жазылған бұл шығарма Гуан Вэйранның патриоттық өлеңіне сүйеніп жазылған, ол сондай-ақ әннің мәтіні ретінде бейімделген. Сол жылдың 13 сәуірінде Янань қаласындағы Шанбей Гонгсюе залында тұңғыш рет көрсетіліп, көп ұзамай Қытайдың барлық жеріне тарады.
The Yellow River Cantata is a cantata by Chinese composer Xian Xinghai (1905–1945). Composed in Yan'an in early 1939 during the Second Sino Japanese War, the work was inspired by a patriotic poem by Guang Weiran, which was also adapted as the lyrics. Premiered on April 13 of the same year in the Shanbei Gongxue Hall of Yan'an, the work soon spread to all parts of China.
Тарихи негіздер
Қытай Коммунистік партиясының ресми деректеріне сәйкес, Қытайдың Ухань қаласы 1938 жылы қарашада Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде жапон басқыншыларына түскеннен кейін, ақын Гуан Вейран Жау-жауға қарсы трупаның 3-ші отрядын Сары өзеннен Хукоу шарлауығына жақын жерде және шығысқа қарай Лилиан тауларында жапонға қарсы коммунистік штаб-пәтерлерге алып барды. Жол жүріп ол жергілікті қайықшылармен қатты дауыл мен тасқын толқындарға қарсы күрескенін көрді, сондай-ақ олардың көңілді көтермейтін әндерін естіді. 1939 жылдың қаңтар айында Янаньға жеткен соң Гуан "Сары өзен" атты патриоттық өлең жазып, оны Қытайдың Жаңа жыл мерекесі кезінде айтып берді. Ол өлеңде қытайлықтардың басқыншылардан қысымға ұшырағаны туралы айтылып, Қытайды қорғауға барлығын қаруға шақырылды. Ксян Синхай Париж консерваториясында білім алып, 1935 жылы Қытайға оралған. Ол өлеңнің негізінде кантата жазды. Сянның қызының айтуынша, ол композицияны 26 наурызда бастаған және сегіз ұрысты аяқтау үшін төрт күн ғана қажет болған. Алайда ол екінші және алтыншы түзетулермен қанағаттанбады, оларды түзету үшін тағы екі күн қажет болды. Екі аптадан кейін кантатаның премьерасы Янаньдағы Шанбей Гонгсюе залында болды. Көп ұзамай ол тыңдаушыларын Жапония империясына қарсы соғыс күштеріне қатысуға талпындыратын Қытайдың көптеген жерлеріне тарады.
Музыкалық әсер
"Сары өзен кантатасы" қазіргі қытайлық үлкен ауқымды вокалды музыка композициясының негізін қалады. 1960 жылдардың аяғында ол пианист Инь Чэнцзонгтың "Сары өзен пианино концерті" атты фортепиано концертіне бейімделді. Бұл аранжировка, Хе Чжанхао мен Чэн Ганның Лиан Чжу скрипкалық концертімен бірге, тек қытайлық және батыс музыка әдістемесімен біріктірілген бастапқы материалдарды біріктірген екі халықаралық танымал музыкалық шығарма.
Нұсқалар
Жалпы алғанда, "Сары өзен кантатасының" төрт түрлі нұсқасы бар. Біріншісі - Сиань Синхайдың Яньаньда жасаған алғашқы композициясы. Ол кезде музыкалық аспаптардың жетіспеушілігіне орай, оркестр тек скрипкадан, қытай флейтасынан, гармоникасынан, сансяннан, ерху мен дахудан және бірнеше соққы аспаптарынан тұратын. 1940 жылы Ксян Кеңес Одағына кеткеннен кейін бір жыл өткен соң, ол өзінің композициясын толық жабдықталған Батыс оркестрінің орындауы үшін өзгертті, оған бірнеше қытайлық этникалық аспаптар көмектесті. Ол сондай-ақ хордың күйін де өзгертті. Сонымен қатар, пролог қосылып, бөлімдер саны тоғызға дейін өсті. Үшінші және төртінші түзетулерді Сианьның студенттері Ли Хуаньцзи және Ян Лянкун жасаған. Ли "Совет" нұсқасын Шанхай симфониялық оркестрінің орындау үшін жеңілдетті, ал Ян прологты бірінші бөлімге кіріктіріп, кантатаны сегіз бөлімнен тұратын бастапқы ретке келтірді (алғашқысы увертура ретінде) 1980 жылдары Орталық оркестрдің орындау үшін. Ян сондай-ақ Үшінші қозғалысқа, Көктегі Сары өзеннің суы, ауыр түзетулер енгізді, сондықтан жаңа әуен түпнұсқадан мүлдем өзгеше болды. Соңғы нұсқасы бүгінгі күні ең көп ойналған және тыңдалған нұсқаға айналды.
Қызықты деректер
Сян Сынхайдың қызының айтуынша, Гуан Вейран Сянның кантондық екенін және тәттіге құмар екенін білген. Гуан содан кейін біреуден бір килограмм қант сатып алуды сұрады, бұл соғыс кезінде аз болды, және оны Сянға берді, ол кантатаны құрастырып жатқанда, оны тамақ ретінде жеді. Музыкалық аспаптардың жетіспеушілігіне байланысты "Сары өзен кантатасының" премьерасы үшін оркестр тек екі-үш скрипкадан және жиырмада бір қытайлық этникалық музыкалық аспаптардан тұрды. Қалғаны инновациялық өнімдер: бас сырғалары үшін дизель баррельдері және соққы аспаптары үшін жуғыш. Премьера кезінде Қытай Коммунистік партиясының Орталық әскери комиссиясының төрағасы, Яньаньда жапонға қарсы күресті басқаратын Мао Цзедун да болды.