Кіріспе

Джон Никсон (10 мамыр 1815 – 3 маусым 1899) – ағылшын тау-кен инженері және шахта иесі, Оңтүстік Уэльс көмір кені мен экспорт бизнесінің дамуына зор ықпал еткен тұлға.

Өмір

Ол Барлоуда, Гейтсхедте туған, сол ауылдың шаруасының жалғыз ұлы. Ол ауыл мектебінде және көптеген ұлы инженерлердің оқу орны ретінде танымал Ньюкаслдағы доктор Брюс академиясында білім алған. Он төрт жасында мектепті тастап, Никсон бір уақытқа шаруа жұмысына белсенді болды, содан кейін Бьюттің маркизінің бас кен инженері Джозеф Грейдің оқушысы болды. Оқуын аяқтағаннан кейін ол екі жыл бойы Гаресфилд кенішінде бақылаушы болып жұмыс істеді. Осы мерзімнен кейін, 1839 жылы, Оңтүстік Уэльстегі Доуле компаниясының жер асты жұмыстарын зерттеді. Бірнеше жылдан соң ол Нант қаласына жақын Лангенде көмір және темір кенін өндіретін ағылшын компаниясына кен инженері болып тағайындалды. Бірақ ол кәсіптің сәтсіздікке ұшырауға бейім екенін сезіп, өз пікірін жұмыс берушілеріне айтты. Біршама уақыт үмітсіз кәсіпті сақтап тұруға тырысқаннан кейін Англияға оралды. Уэльске алғашқы сапарында Никсон уэльстік көмірдің пештерде қолдануға қолайлылығына қатты әсерленді. Франциядан оралғаннан кейін ол Темза бу кемелерінде қолданыла бастағанын байқады. Ол көмірді теңіз арқылы тасымалдайтын Луарада үлкен мүмкіндіктер бар екенін түсінді. Алайда, ол сауданы бастау үшін жеткілікті көмір таба алмады. Мертирдегі Грейг кенішіндегі Люси Томас, Темза кемелеріне көмір жеткізген, өзінің ісін кеңейтуге құлықсыз болды, сондықтан Никсон Англияның солтүстігіне қайта оралуға мәжбүр болды. Бірақ, Оңтүстік Уэльске қайтадан барғанда, ол кішкентай кемені жалдап, Нантқа жүздеген тонна көмір апарып, Ньюкасл көмірін пайдаланған қант фабрикаларына тегін таратып берді. 1897 жылы Никсон тобының жылдық өндірісі 1 250 000 тоннаны құрады. Никсон ұзақ күрес арқылы Ұлыбританияның теміржол компанияларын локомотивтерінде қолдану үшін уэльстік көмірді қабылдауға көндірді. Ол сондай-ақ Ұлы Батыс теміржолын көмір тасымалын қолдауға итермелеуде де қиындықтарға тап болды, бұл олардың жүк тасымалы бизнесінің маңызды бөлігін құрады. Никсонның табысының көп бөлігі оның кен өндіру өнерін жетілдіруіне байланысты болды. Ол ысырапты «бағаналы-сөрелі» жүйесінің орнына «ұзын қабырға» жүйесін енгізді және ірі көмір мен ұсақ көмірдің арақатынасын дәл өлшейтін «Билли Фэрплей» деп аталатын машинаны ойлап тапты, ол кеңінен қолданыс тапты. Ол сондай-ақ желдету және көтеру машиналарын жетілдірді. Ол жылжымалы баға жүйесін енгізуді бастаушылардың бірі және Монмутшир мен Оңтүстік Уэльс көміршілер қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол он бес жыл бойы Оңтүстік Уэльс көмір қауымдастығының төрағасы болды және көп жылдар бойы Ұлыбританияның Кен қауымдастығында Уэльстің өкілі болды. Никсон 1853 жылы Оңтүстік Уэльстегі жетекші тұлғаларды Бьют маркизінің қоршыларына кемежайларды кеңейту туралы петиция жасауға және инженері сэр Джон Реннидің қарсылығына қарамастан, кемежайлардың тереңдігін арттыруға көндірді, осылайша Кардиффтің өсуіне үлкен үлес қосты. Ол 1899 жылдың 3 маусымында Лондонда, 117 Westbourne Terrace, Hyde Park мекенжайында қайтыс болды және 8 маусымда Абердар аңғарындағы Тау күл қорымында жерленді.