Кіріспе

Американдық белсенді және саясаткер (1934–2017 жж.)

Рой Эмиль Альфредо Иннис (6 маусым 1934 – 8 қаңтар 2017 жж.) – американдық белсенді және саясаткер. Ол 1968 жылдан қайтыс болғанға дейін Нәсілдік теңдік конгресінің (CORE) Ұлттық төрағасы болды. Оның ұлдарының бірі, Нигер Рой Иннис, Нәсілдік теңдік конгресінің Ұлттық өкілі қызметін атқарады.

Ерте өмір

Иннис 1934 жылы АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Круада дүниеге келген. 1947 жылы Иннис анасымен бірге АҚШ Виргин аралдарынан Нью-Йорк қаласына көшіп келді, онда ол 1952 жылы Стуйвесант орта мектебін бітірді. 16 жасында Иннис АҚШ армиясына қабылданып, 18 жасында құрметті түрде демобилизацияланды. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде химия мамандығы бойынша төрт жылдық бағдарламаға қатысты. Содан кейін ол Vick Chemical Company және Montefiore ауруханасында ғылыми-зерттеу химигі болып жұмыс істеді.

Азаматтық құқықтың алғашқы жылдары

Иннис 1963 жылы CORE ұйымының Гарлем бөлімшесіне қосылды. 1964 жылы ол бөлімнің білім комитетінің төрағасы болып сайланды және қауымдық бақылаудағы білім беруді және афроамерикандықтардың күшті болуын қолдады. 1968 жылдан 1972 жылға дейін Иннис журналист және Роберт Кеннедидің президенттік науқанының кеңесшісі Уильям Хаддадпен бірлесіп «Манхэттен Трибюн» газетін шығарды. Бұл басылымның мақсаты – Үстіңгі Вест-Сайд және Гарлем туралы жаңалықтарды афроамерикандық және ақ американдықтардың екі көзқарасынан жариялау болды. Хаддадтың сөзін келтірейік: «Мысалы, Рой мені жұмсақ, либералды ақ адам деп есептейді және біздің пікіріміз 80 пайызға дейін келіспейді, бірақ біз осы шағын қалада бірге өмір сүруіміз керек, ал жалғыз шешім – шыншыл және шексіз диалогта».

CORE-дің басшылығы

1968 жылы Инис CORE ұйымының Ұлттық төрағасы болып сайланды, бұл кезең ұйым ішінде даулы мәселелерге толы болды. Иннис бастапқыда ұйымды қара нәсілшілдіктің күшті науқанымен басқарды. Джеймс Пектің сөзіне сәйкес, 1965 жылы ақ CORE белсенділері Иннис басқарып тұрған қозғалыстан ақтарды тазалау шарасы ретінде CORE ұйымынан шығарылды. Иннистің басшылығымен CORE 1972 жылы Ричард Никсонның президенттік кандидатурасын қолдады. Бұл ұйымның оңға қарай келе бастаған өзгеруінің алғашқы қадамы болды. Басшылығының кезеңінде Иннис раввин Менахем Мендель Шнеерсонға, Любавичер Ребеге барып, БАҚ-тың айтқандарына қарамастан, оның халқы еврей қауымына жаны ашып, 1991 жылғы «Крон-Хайтс» төңкерісінен кейін көңіл айтуын жеткізгісі келетінін айтты. Ребе афроамерикалықтар мен еврейлердің қуғын-сүргінге ұшыраған ортақ тарихын атап өтіп, Америка Құрама Штаттарының бірігуі және оның халқының жақсы және денсаулыққа қатысты жаңалықтарды естуі тиіс екенін айтып, батасын берді. Ребе Кларенс Джексонға (Иннистің көмекшісіне) өзінің сөздерінің «сен үшін де, мен үшін де, және біздің айналамыздағы барлық адамдар үшін де маңызды екенін» айтып аяқтады. Бұл – бәріміз үшін ортақ мақсат екенін білдіреді. Ребе бұл сөздерін Иннистің барлық сүйіктілеріне қайталап айтты.

Қылмыстық сот және Ұлттық атқыштар қауымдастығы

Иннис қылмыстық әділет мәселелерінде ұзақ уақыт бойы белсенділік танытты, соның ішінде қару-жарақ бақылауы және Екінші түзету туралы пікірталасқа қатысты. Екі ұлын қарулы қылмыскерлердің қолынан жоғалтқаннан кейін, ол заңды өмір салған азаматтардың өзін-өзі қорғау құқығын жақтаушыға айналды. Американың Ұлттық атқыштар қауымдастығының (NRA) өмірлік мүшесі Иннис сонымен қатар NRA қалалық істер комитетінің төрағасы және NRA этика комитетінің мүшесі болды. Ол АҚШ-та және әлемнің түкпір-түкпірінде жеке азаматтардың қару ұстау құқығы, қару мәселелері және жеке құқықтарды қолдап ашық сөз сөйлеуді жалғастырды. Оның үлкен ұлы Рой Иннис 1968 жылы 13 жасында қаза тапты. Одан кейінгі үлкен ұлы Александр 1982 жылы 26 жасында атылып өлтірілді. 1993 жылы Newsday газетіне берген сұхбатында Иннис: "Менің ұлдарымды ККК немесе Дэвид Дьюк өлтірген жоқ. Оларды қара нәсілді қарақшылар өлтірді. Ұлдарымның қара нәсілді қылмыскерлердің қолынан қаза табуын ККК сияқты сылтаулардың орнына көшедегі есірткі сатушыларға назар аудару үшін пайдаланамын" деді.

Дау

Иннис 1988 жылы телешоулардың эфирінде болған екі төбелес үшін танымал болды. Біріншісі "Мортон Дауни-младший" шоуының түсірілімі кезінде Тауана Браули ісі туралы пікір таласы барысында болды, онда Иннис Аль Шарптонды еденге итерді. Сол жылы Иннис "Geraldo" бағдарламасында ақ үстемдік жақтаушы Джон Метцгермен қағысуға түсті. Бұл төбелес Ақ Арийлік Қарсыласының негізін қалаушы Том Метцгердің ұлы Метцгер Иннисті "Том аға" деп атағаннан кейін басталды. Иннис отырған Метцгердің тамағын ұстап, оны тұншықтыруға тырысты. Осы оқиға студияда жанжалға ұласып, Ривераның мұрны сынды. Иннис коммунистік үкіметке қарсы күрескен Анголалық ЮНИТА бүлікші әскері үшін американдық еріктілерді жинады. ЮНИТАға Уганда да көмек көрсетті.

Саяси науқандар

1986 жылы Иннис Бруклин атынан 12-ші округ Конгресінің Демократиялық партиясының ішкі сайлауында қолданыстағы Мейджор Оуэнсқа қарсы шықты. Ол үш есе көп дауыспен жеңілді. 1993 жылы Нью-Йорк қалалық Демократиялық партиясының мэр сайлауында Иннис қолданыстағы Дэвид Динкинске қарсы шықты, ол бұл лауазымды алғаш рет атқаратын афроамерикалық болды. Өзінің консервативті көзқарастарына байланысты ол "Демократиялық партия қаладағы жалғыз мүмкіндік" деп түсіндірді. "Нью-Йорк қаласында бір партиялық, бір идеологиялық жүйе болғаны өкінішті, мен оны өзгертуге ниеттенемін. Бірақ демократ болу ақымақтыққа тең емес." Өзінің сайлау кампаниясы барысында Иннис республикалық кандидат Рудольф Джулианидің қаржы жинау шараларына да қатысты. Иннис төрттік жарыста 25% дауыс жинады, оның көп бөлігі көп ұлтты аймақтардан түсті, ал ол мәдени жағынан әртүрлі емес Ассамблея округтерінде сәтсіздікке ұшырады. Иннис Динкинске жеңілді, ол кейіннен жалпы сайлауда Джулианиге ұтылды. 1994 жылдың ақпан айында оның ішкі сайлау кампаниясын жүргізген Нигер, Иннис Демократиялық партияның ішкі сайлауында қолданыстағы губернатор Марио Куомоға да қарсы шығатынын мәлімдеді. 1998 жылы Иннис Либертариандық партияға қосылды және сол жылы партияның үміткері ретінде Нью-Йорк губернаторы лауазымына түсуді мұқият қарастырды. Ақырында ол CORE-дегі міндеттеріне байланысты уақыт шектеулерін себеп көрсетіп, сайлауға қатысудан бас тартты. Иннис 2000 жылы Алан Кейстің президенттік кампаниясында Нью-Йорк штатының төрағасы болды.

Өлім

Иннис 2017 жылдың 8 қаңтарында 82 жасында Паркинсон ауруынан көз жұмды.